<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>Data &amp; Kode | Krisna 'imed' Gupta</title><link>https://www.krisna.or.id/category/data-kode/</link><atom:link href="https://www.krisna.or.id/category/data-kode/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><description>Data &amp; Kode</description><generator>HugoBlox Kit (https://hugoblox.com)</generator><language>id</language><lastBuildDate>Mon, 24 Mar 2025 21:06:59 +0700</lastBuildDate><image><url>https://www.krisna.or.id/media/icon_hu_b3b1c80225e80fa3.png</url><title>Data &amp; Kode</title><link>https://www.krisna.or.id/category/data-kode/</link></image><item><title>Menarik data COVID-19 dari ourworldindata</title><link>https://www.krisna.or.id/contekan/database/ourworldindata/</link><pubDate>Sun, 31 May 2020 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/contekan/database/ourworldindata/</guid><description>&lt;p&gt;Saya akan contohkan pake data covid-nya &lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus-source-data#deaths-and-cases-our-data-source" target="_blank" rel="noopener"&gt;Our World in Data&lt;/a&gt;&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; yang datanya &lt;a href="https://github.com/owid/covid-19-data/tree/master/public/data" target="_blank" rel="noopener"&gt;bisa diakses siapa saja&lt;/a&gt; dengan gratis.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="python"&gt;Python&lt;/h2&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;https://covid.ourworldindata.org/data/owid-covid-data.csv&amp;#39;&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# simpan url&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;parse_dates&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# download dari url. parse_dates untuk menjadikan kolom date jadi tipe waktu&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# menampilkan 10 baris paling atas&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;iso_code&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;continent&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;location&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;date&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;total_cases&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases_smoothed&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;total_deaths&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_deaths&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_deaths_smoothed&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;extreme_poverty&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;cardiovasc_death_rate&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;diabetes_prevalence&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;female_smokers&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;male_smokers&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;handwashing_facilities&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;hospital_beds_per_thousand&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;life_expectancy&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;human_development_index&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;excess_mortality&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-24&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-25&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-26&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-27&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-28&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;5&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-29&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.143&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;6&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.143&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;7&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-02&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;8&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-03&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.143&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;9&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-04&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.429&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;10 rows × 60 columns&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Karena kolomnya banyak banget, kita list aja nama-nama kolom yang ada di sini, supaya tau variabel apa yang mau kita plot. Lagian cape juga kalo harus panggil lagi dan lagi dengan variabel dan kolom sebanyak itu kan. Mendingan kita subset aja datanya.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# untuk panggil list dari nama-nama variabel&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Index(['iso_code', 'continent', 'location', 'date', 'total_cases', 'new_cases',
'new_cases_smoothed', 'total_deaths', 'new_deaths',
'new_deaths_smoothed', 'total_cases_per_million',
'new_cases_per_million', 'new_cases_smoothed_per_million',
'total_deaths_per_million', 'new_deaths_per_million',
'new_deaths_smoothed_per_million', 'reproduction_rate', 'icu_patients',
'icu_patients_per_million', 'hosp_patients',
'hosp_patients_per_million', 'weekly_icu_admissions',
'weekly_icu_admissions_per_million', 'weekly_hosp_admissions',
'weekly_hosp_admissions_per_million', 'new_tests', 'total_tests',
'total_tests_per_thousand', 'new_tests_per_thousand',
'new_tests_smoothed', 'new_tests_smoothed_per_thousand',
'positive_rate', 'tests_per_case', 'tests_units', 'total_vaccinations',
'people_vaccinated', 'people_fully_vaccinated', 'new_vaccinations',
'new_vaccinations_smoothed', 'total_vaccinations_per_hundred',
'people_vaccinated_per_hundred', 'people_fully_vaccinated_per_hundred',
'new_vaccinations_smoothed_per_million', 'stringency_index',
'population', 'population_density', 'median_age', 'aged_65_older',
'aged_70_older', 'gdp_per_capita', 'extreme_poverty',
'cardiovasc_death_rate', 'diabetes_prevalence', 'female_smokers',
'male_smokers', 'handwashing_facilities', 'hospital_beds_per_thousand',
'life_expectancy', 'human_development_index', 'excess_mortality'],
dtype='object')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Wah gilaaa banyak banget ya nama variabelnya. Cape banget pasti ngumpulin ini semua. Hebat emang Hannah Ritchie dkk. Oke deh sekarang coba kita ngelihat jumlah kasus baru. ada setidaknya tiga nama variabel yang bisa diambil, yaitu &lt;code&gt;new_cases&lt;/code&gt; dan &lt;code&gt;new_cases_smoothed&lt;/code&gt;. Kalau dari namanya sih ketaker ya kalo yang smoothed itu kayaknya moving average, alias diambil alusnya dari data &lt;code&gt;new_cases&lt;/code&gt; yang bisa jadi sangat volatil. Sering terjadi di data harian gini karena, misalnya, setiap hari senin selalu membludak, sementara sabtu minggu selalu sepi. Apa malah kebalik, sabtu minggu malah rame karena orang libur jadi bisa datang ke tempat testing. Yg jelas ada &lt;em&gt;pattern&lt;/em&gt; mingguan yang bikin data harian jadi volatil. Nah kita ambil dua-duanya yok!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalau kamu cuma tertarik ambil data Indonesia, maka jangan lupa diambil yang Indonesia aja.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_cases&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_cases_smoothed&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code == &amp;#34;IDN&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Saatnya diplot!&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;(array([18322., 18383., 18444., 18506., 18567., 18628., 18687., 18748.,
18809.]),
[Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, '')])
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-gambar-1-plot-new-cases-dan-new-cases-smoothed-di-indonesia"&gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="png"
srcset="https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_7_1_hu_13bfc2c5cc744443.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_7_1_hu_6f4ced01630df45a.webp 480w, https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_7_1_hu_eeb4a76265527696.webp 526w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_7_1_hu_13bfc2c5cc744443.webp"
width="526"
height="467"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
gambar 1 plot new cases dan new cases smoothed di Indonesia
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;kayaknya new_cases_smoothed ini adalah 7-day rollong average. Seperti yang saya tulis sebelumnya, data harian biasanya punya tren mingguan. Makanya dibuat &lt;em&gt;rolling average&lt;/em&gt; dalam 7 hari adalah hal yang umum dilakukan. Yok kita cek! Saya pake rolling averagenya panda yang &lt;a href="https://datavizpyr.com/how-to-make-a-time-series-plot-with-rolling-average-in-python/" target="_blank" rel="noopener"&gt;saya contek di sini&lt;/a&gt; dengan tambahan shift(-3) untuk mundurin NaN 3 hari ke depan dan 3 hari ke belakang.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;cases_7day_ave&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;new_cases&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rolling&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mean&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;shift&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;iso_code&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;date&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases_smoothed&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;cases_7day_ave&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43498&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-02&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43499&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-03&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43500&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-04&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43501&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-05&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.857143&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43502&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-06&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.428571&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43503&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-07&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.571429&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43504&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-08&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.857&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.571429&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43505&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.429&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.571429&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43506&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-10&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.285714&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;43507&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-11&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;7.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13.142857&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Seperti bisa dilihat di atas, sepertinya bener &lt;code&gt;new_cases_smoothed&lt;/code&gt; adalah 7-day average soalnya ada 6 NaN berturut-turut. Kayaknya bedanya adalah sama si Ritchie dkk nggak di-shift. ya gpp kita tes plot aja yuk.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;cases_7day_ave&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;7-day average bikinan sendiri&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kasus&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0.5, 1.0, 'Plot kasus baru di Indonesia \n')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-gambar-2-plot-new-cases-new-cases-smoothed-dan-7-day-average-buatan-sendiri-di-indonesia"&gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="png"
srcset="https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_11_1_hu_b59bbb05d9c234d1.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_11_1_hu_bd40ae36d1812955.webp 480w, https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_11_1_hu_b8d4dd9ced665cf8.webp 526w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_11_1_hu_b59bbb05d9c234d1.webp"
width="526"
height="510"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
gambar 2 plot new cases, new cases smoothed dan 7 day average buatan sendiri, di Indonesia
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;berhubung satu setengah tahun adalah waktu yang panjang (gila lama juga ya covid ga beres-beres), maka kita potong aja deh tahun 2020. Kalo dilihat di atas sih sepertinya first wave yang sebenarnya malah baru keliatna di awal-awal 2021 ya. Oh iya jangan lupa Indonesia juga undertesting kalau dilihat positive rate. Anyway, ayo kita pangkas lagi data kita di &lt;code&gt;indo&lt;/code&gt; dengan membuah tahun 2020. Oh iya satu lagi, kita pakai aja &lt;code&gt;new_cases_smoothed&lt;/code&gt; yang dari aslinya ga usah kita buat &lt;em&gt;rolling average&lt;/em&gt; sendiri.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;gt;20210101&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# ambil hanya setelah 1 Januari 2021&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# lalu kita plot persis seperti di atas&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;7-day average bikinan sendiri&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kasus&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0.5, 0, 'tanggal')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-gambar-3-hanya-tahun-2021-aja"&gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="png"
srcset="https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_13_1_hu_dd8c40712b4a15a6.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_13_1_hu_dbc69534e238ee51.webp 480w, https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_13_1_hu_684b2f3f505b1a22.webp 526w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/contekan/ourworldindata_13_1_hu_dd8c40712b4a15a6.webp"
width="526"
height="467"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
gambar 3 hanya tahun 2021 aja
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Begitulah! Abis ini kita tinggal main-main sama data ini. Jangan lupa bahwa data potongannya bisa kita &lt;a href="https://pandas.pydata.org/docs/reference/api/pandas.DataFrame.to_excel.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;save ke mikrosop eksel&lt;/a&gt; dengan &lt;code&gt;indo.to_excel(&amp;quot;output.xlsx&amp;quot;)&lt;/code&gt;, atau &lt;a href="https://pandas.pydata.org/docs/reference/api/pandas.DataFrame.to_csv.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;ke csv&lt;/a&gt; dengan &lt;code&gt;indo.to_csv(&amp;quot;indo.csv&amp;quot;, index=False)&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="r"&gt;r&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Membaca dengan r dan langsung divisualisasi juga tidak kalah mudah!&lt;/p&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Hannah Ritchie, Esteban Ortiz-Ospina, Diana Beltekian, Edouard Mathieu, Joe Hasell, Bobbie Macdonald, Charlie Giattino, Cameron Appel, Lucas Rodés-Guirao and Max Roser (2020) - &amp;ldquo;Coronavirus Pandemic (COVID-19)&amp;rdquo;. Published online at OurWorldInData.org. Retrieved from: &amp;lsquo;&lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus%27" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://ourworldindata.org/coronavirus'&lt;/a&gt; [Online Resource]&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Menarik data World Bank</title><link>https://www.krisna.or.id/contekan/database/wbdata/</link><pubDate>Sun, 31 May 2020 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/contekan/database/wbdata/</guid><description>&lt;p&gt;Pasar financial Indonesia sering dikatakan masih dangkal dan sederhana. Perbankan masih memainkan peranan yang sangat penting dan proporsi &lt;em&gt;consumer banking&lt;/em&gt;-nya masih tinggi. Karena itu, peran investasi asing menjadi semakin penting bagi program-program Pemerintah Indonesia. Pembangunan infrastruktur dan penyamaan harga bensin dibiayai dengan utang BUMN. Pemerintah juga sering menyampaikan pentingnya Penanaman Modal Asing (PMA) untuk meningkatkan lapangan kerja dan pertumbuhan ekonomi. Peningkatan investasi asing tentu saja akan memberi tekanan ke neraca pembayaran.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Menariknya, mengurangi defisit neraca pembayaran juga adalah program pemerintah. Menjaga neraca pembayaran mungkin penting untuk menjaga stabilitas, tapi dapat mengekang pertumbuhan ekonomi. Di blog ini, saya mencoba melihat neraca pembayaran Indonesia. Visualisasi di blog ini akan menggunakan seaborn dan
, &lt;code&gt;wbdata&lt;/code&gt;. Saya belajar dari
dan World Bank&amp;rsquo;s
dan
.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="menggunakan-wbdata"&gt;Menggunakan wbdata&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Install dengan:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-fallback" data-lang="fallback"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;pip install -U wbdata
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Jangan lupa diimpor, dan mengecek isi databases di World Bank databank:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wbdata&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wb&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_source&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt; id name
---- --------------------------------------------------------------------
1 Doing Business
2 World Development Indicators
3 Worldwide Governance Indicators
5 Subnational Malnutrition Database
6 International Debt Statistics
11 Africa Development Indicators
12 Education Statistics
13 Enterprise Surveys
14 Gender Statistics
15 Global Economic Monitor
16 Health Nutrition and Population Statistics
18 IDA Results Measurement System
19 Millennium Development Goals
20 Quarterly Public Sector Debt
22 Quarterly External Debt Statistics SDDS
23 Quarterly External Debt Statistics GDDS
24 Poverty and Equity
25 Jobs
27 Global Economic Prospects
28 Global Financial Inclusion
29 The Atlas of Social Protection: Indicators of Resilience and Equity
30 Exporter Dynamics Database – Indicators at Country-Year Level
31 Country Policy and Institutional Assessment
32 Global Financial Development
33 G20 Financial Inclusion Indicators
34 Global Partnership for Education
35 Sustainable Energy for All
36 Statistical Capacity Indicators
37 LAC Equity Lab
38 Subnational Poverty
39 Health Nutrition and Population Statistics by Wealth Quintile
40 Population estimates and projections
41 Country Partnership Strategy for India (FY2013 - 17)
43 Adjusted Net Savings
44 Readiness for Investment in Sustainable Energy
45 Indonesia Database for Policy and Economic Research
46 Sustainable Development Goals
50 Subnational Population
54 Joint External Debt Hub
57 WDI Database Archives
58 Universal Health Coverage
59 Wealth Accounts
60 Economic Fitness
61 PPPs Regulatory Quality
62 International Comparison Program (ICP) 2011
63 Human Capital Index
64 Worldwide Bureaucracy Indicators
65 Health Equity and Financial Protection Indicators
66 Logistics Performance Index
67 PEFA 2011
68 PEFA 2016
69 Global Financial Inclusion and Consumer Protection Survey
70 Economic Fitness 2
71 International Comparison Program (ICP) 2005
72 PEFA_Test
73 Global Financial Inclusion and Consumer Protection Survey (Internal)
75 Environment, Social and Governance (ESG) Data
76 Remittance Prices Worldwide (Sending Countries)
77 Remittance Prices Worldwide (Receiving Countries)
78 ICP 2017
79 PEFA_GRPFM
80 Gender Disaggregated Labor Database (GDLD)
81 International Debt Statistics: DSSI
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Ada banyak ya, Tapi kita cuma butuh World Development Indicators (WDI), yaitu nomer 2 di list di atas. Sekarang, coba kita cari neraca pembayaran di database tersebut:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;search_indicators&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;current account balance&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;source&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;id name
----------------- ------------------------------------------
BN.CAB.XOKA.CD Current account balance (BoP, current US$)
BN.CAB.XOKA.GD.ZS Current account balance (% of GDP)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Saya akan pakai yang proporsional dengan PDB. Saya akan tarik data dari World Bank hanya untuk Indonesia di tahun 1981 sampai 2019. Jangan lupa untuk membuat tuple untuk membatasi tahun yang kita sedot.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;datetime&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1981&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BN.CAB.XOKA.GD.zS&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Current account balance (&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;% o&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;f GDP)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;country&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;date&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Current account balance (% of GDP)&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-2.714101&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2018-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-2.939161&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2017-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.594657&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2016-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.819151&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2015-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-2.035042&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Let&amp;rsquo;s visualize it with seaborn&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Current account balance (&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;% o&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;f GDP)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axhline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1998&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;red&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;text&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1999&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Asian Financial Crisis&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;red&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;size&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;x-large&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./featured.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Grafik di atas menampilkan current account Indonesia. Indonesia mengalami defisit current account (CAD) sejak jatuhnya harga minyak dunia di awal tahun 1980-an. Pemerintah berusaha menarik investasi asing dengan liberalisasi financial di tahun ini untuk diversifikasi ekonomi dari minyak. Defisit ini terus terjadi sampai krisis finansial di 1998. Memang meningkatkan dana asing di neraca dapat meningkatkan risiko apabila pinjaman tersebut tidak digunakan dengan efisien. Investasi yang tidak produktif tidak menghasilkan lapangan kerja dan pertumbuhan ekonomi yang berkelanjutan. Bayangkan jika anda ngutang untuk beli &lt;em&gt;handphone&lt;/em&gt; bukannya bikin pabrik. Atau kalau bikin pabrik, pengelolaannya jelek sehingga rugi terus. Fenomena ini mungkin yang menyebabkan kita sangat anti terhadap defisit current account: krisis 98 masih menghantui para pembuat kebijakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sejak krisis, current account Indonesia selalu positif. Namun pada 2011, defisit kembali terjadi sampai hari ini. Sentimen anti-impor pun kembali, dan Pemerintah Indonesia bereaksi dengan meningkatkan Non-Tariff Measures (NTMs). Menurut publikasi
, NTMs bertambah banyak hampir 30% di antara 2015 sampai 2018.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="apa-penyebab-cad"&gt;Apa penyebab CAD?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Lucunya, neraca perdagangan (export - import) Indonesia biasanya positif. Penyebab defisit ternyata adalah dari negative net primary income. Ini adalah akun yang berisi (&lt;em&gt;mostly&lt;/em&gt;) pembayaran bunga utang ke luar negeri. Dengan kata lain, investasi yang masuk selama ini sebagian besar digunakan untuk membayar bunga utang sebelumnya, bukan untuk meningkatkan impor. Hal ini tidak masalah jika Indonesia dapat bertumbuh dengan cepat, dengan &lt;em&gt;rate&lt;/em&gt; lebih tinggi daripada bunga utang. Sayangnya, Ekonom Faisal Basri berulang kali mengatakan bahwa investasi Indonesia tidak produktif dan tidak efisien.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Artinya, perdagangan seharusnya bukan problem di sini. Tapi bisa saja kita &lt;em&gt;offset&lt;/em&gt; dengan meningkatkan expor atau menurunkan impor.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BN.GSR.FCTY.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Primary Account (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BN.GSR.MRCH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Trade in goods (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Trade in goods (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Trade in goods (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Primary Account (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Primary Account (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;del&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axhline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Juta USD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Tahun&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_9_0.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="menaikan-ekspor-atau-menurunkan-impor"&gt;Menaikan ekspor atau menurunkan impor?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Menurut grafik di bawah ini, ekspor dan impor Indonesia nampak jalan secara beriringan.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BX.GSR.MRCH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Export (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BM.GSR.MRCH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Import (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Export (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Export (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Import (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Import (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;del&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Juta USD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Tahun&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_11_0.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di jangka pendek, meningkatkan ekspor bisa jadi sangat sulit, terutama mengingat situasi global yang semakin tidak pasti. Industri andalan Indonesia, pertambangan dan perkebunan, masih lumayan produktif. Namun mengandalkan komoditas agak sulit mengingat harganya sangat fluktuatif.
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalau begitu, nurunin impor? Sayangnya, menurunkan impor juga tidak ideal. Impor Indonesia sebagian besar isinya adalah bahan baku industri dan barang modal. Bagi perusahaan yang beroprasi dengan memanfaatkan Global Value Chain (GVC), impor bahan baku merupakan hal yang sangat penting untuk berkompetisi di pasar global (alias naikin ekspor). Mungkin ini alasannya impor dan ekspor Indonesia berjalan beriringan. Kita tidak bisa meningkatkan ekspor tanpa meningkatkan impor. Mengurangi impor bisa berbahaya di jangka pendek (karena bahan baku dibutuhkan untuk produksi) dan jangka panjang (karena barang modal seperti mesin dibutuhkan untuk berkembang).&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# This one&amp;#39;s not using WBdata. I use UNCOMTRADE i used for my other project&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;data.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (Million US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;replace&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Capital goods (except transport equipment), and parts and accessories thereof&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Capital goods&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;replace&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Transport equipment, and parts and accessories thereof&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Transport eq &amp;amp; parts&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (Million US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (Million US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Period&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (Million US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Commodity&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;upper left&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x1be0560a148&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_13_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kembali Indonesia dihadapkan dengan tantangan yang tidak mudah. Saya rasa mengurangi impor bukan jalan keluar yang baik. Yang paling penting adalah memastikan bahwa investasi Indonesia semakin produktif dan menjaga agar
.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>R WDI</title><link>https://www.krisna.or.id/contekan/database/rwdi/</link><pubDate>Sun, 19 May 2024 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/contekan/database/rwdi/</guid><description>&lt;h3 id="download-data-pake-package-wdi"&gt;Download data pake package WDI&lt;/h3&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# membuat dictionary&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;PDB&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;NY.GDP.MKTP.CD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;import&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;NE.IMP.GNFS.CD&amp;#34;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;WDI&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# Menarik data World Bank&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;all&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;start&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;end&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;h3 id="gambar"&gt;Gambar&lt;/h3&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;library&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ggrepel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;weleh&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;subset&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;iso2c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;%in%&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;ID&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;KR&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;CN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;US&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;GB&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;EU&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;SG&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;TL&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;BN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;KH&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;MY&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;TH&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;JP&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;www&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;ggplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Limport&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;LPDB&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;geom_point&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;geom_smooth&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;method&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;lm&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;www&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;geom_label_repel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;weleh&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;box.padding&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0.35&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;point.padding&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;segment.color&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#39;grey50&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;label&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;weleh&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;min.segment.length&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;nudge_y&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;-4&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;theme_classic&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 id="typical-graph"&gt;Typical graph&lt;/h2&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="kr"&gt;function&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dataset&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;...&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;dataset&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&amp;gt;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;ggplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;...&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;theme_classic&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;theme&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;panel.background&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;element_rect&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fill&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;#f0f1eb&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;colour&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;#f0f1eb&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;plot.background&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;element_rect&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fill&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;#f0f1eb&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;legend.key&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;element_rect&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fill&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;#f0f1eb&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linetype&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;blank&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;legend.background&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;element_rect&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fill&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;#f0f1eb&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 id="saving"&gt;Saving&lt;/h2&gt;</description></item><item><title>Review Paper Dewan Ekonomi Nasional tentang dampak ekonomi Makan Bergizi Gratis</title><link>https://www.krisna.or.id/post/aay/</link><pubDate>Mon, 24 Mar 2025 21:06:59 +0700</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/aay/</guid><description>&lt;p&gt;Cukup mengejutkan tapi menarik waktu saya lihat
Dewan Ekonomi Nasional (DEN) beberapa waktu lalu. Alasannya adalah karena Pak Luhut Binsar Panjaitan (LBP), ketua DEN, memberikan &lt;em&gt;spotlight&lt;/em&gt; untuk Profesor Arif Anshory Yusuf (AAY) untuk memberikan &lt;em&gt;teaser&lt;/em&gt; hasil model &lt;em&gt;ex-ante&lt;/em&gt; beliau tentang dampak program Makan Bergizi Gratis (MBG) terhadap perekonomian. Menurut AAY, MBG berpotensi menambah pekerjaan untuk 1.9 juta orang dan menurunkan kemiskinan sampai 5.8%. MBG, menurutnya, setara dengan memberikan uang 600 ribu per keluarga jika rata-rata anak-anak di keluarga miskin ada 3 orang. Angka ini 3x lipat dari PKH! Dia juga menambahkan bahwa untuk merealisasikan dampak maksimal MBG, maka &amp;ldquo;Kebocoran&amp;rdquo; permintaan bahan pangan &amp;ldquo;yang tidak perlu diimpor&amp;rdquo; dengan mengutamakan produk dalam negeri. &lt;em&gt;Those numbers sound off.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kemudian pada tanggal 23 Maret 2025 malam waktu Jakarta, saya menyaksikan presentasi Profesor Arief Anshory Yusuf (AAY) tentang paper terbaru yang ia tulis untuk Dewan Ekonomi Nasional (DEN). Acara ini diselenggarakan oleh Doctrine UK, sebuah perkumpulan mahasiswa Indonesia di Inggris. Di sana, ia menyampaikan paper tentang analisis dampak makroekonomi program Makan Bergizi Gratis (MBG). Papernya sendiri dibagikan di chat acara tersebut. Rekamannya sudah diupload di youtube dan bisa dilihat
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Setelah melihat baik papernya maupun presentasinya, saya jadi kepingin menulis beberapa catatan tentang papernya. Tujuan utamanya sih sebenernya buat diri saya sendiri, karena model ini cukup seru untuk dikulik dan direplikasi. Selain itu, di acara tersebut, Pak AAY juga membawa nama DEN, yang berarti kebijakan yang munjul dari paper ini dapat dianggap datang dari pemerintah dan kemungkinan akan menjadi kebijakan publik. Saya juga nulis ini buat teman-teman belum begitu paham CGE&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, tapi pengen belajar. Terakhir, sukur-sukur postingan ini dibaca oleh beliau dan DEN, tapi saya yakin sih orang dengan kaliber beliau pasti udah dapat banyak masukan dari orang-orang yang lebih keren dari saya, jadi tujuan ini gak tercapai juga gak papa. Mostly, postingan ini untuk belajar dan berbagi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya sangat menghormati beliau sebagai akademisi karena AAY adalah satu dari sedikit ekonom Indonesia yang sangat vokal terhadap isu-isu ekonomi di Indonesia, terutama tentang Pendidikan Tinggi dan program pro-poor dan pro-job. Beliau tidak segan-segan mengkritik pemerintah. Bahkan paper beliau yang menjadi justifikasi &lt;em&gt;ex-ante&lt;/em&gt; MBG dibagikan ke semua dan ia juga rajin presentasi dan minta pendapat dari banyak sekali orang di berbagai kalangan. Level transparansi ini tidak saya temukan di kebijakan pemerintah yang lain.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;em&gt;Having said that&lt;/em&gt;, saya punya beberapa catatan yang menurut saya sangat penting dan &lt;em&gt;worth&lt;/em&gt; ditulis di blog. Saya akan fokus ke 2 caveats yang ia sampaikan di paparannya. Untuk bagian lain, bisa jadi kesempatan dan untuk teman-teman yang lain yang mau sumbang komen ke beliau awokwokwok. Misalnya, komentar
ini menurut saya juga sangat menarik, dan lebih mudah dibaca daripada tulisan ini wkwkwk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya akan mulai dengan sedikit merangkup hal-hal yang saya sepakat, baru move on ke hal-hal yang saya kurang paham/tidak setuju.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="hal-penting-menurut-saya"&gt;Hal penting menurut saya&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Di papernya, AAY merangkum berbagai studi tentang program semacam MBG di negara lain. Di negara lain, menurutnya, MBG cukup sukses. Dia juga bilang bahwa MBG adalah program yang sangat progresif. Saya rasa agak sulit untuk tidak setuju bahwa MBG, sebagai konsep, adalah program yang progresif.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di paper itu juga dijelaskan sedikit detil tentang MBG yang juga konsisten dengan penjelasan dari tempat lain (misalnya CISDI). Ia menyebut budget 171 triliun rupiah, &lt;em&gt;one of the largest welfare program in the world&lt;/em&gt;, dengan target penerima sekitar 82,9 juta masyarakat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tidak kalah penting: AAY menyebutkan beberapa tujuan resmi MBG: better nutrition, job creation, supporting local food systems, and improving student attendance and health. Meski begitu, dia mengatakan bahwa MBG sebaiknya tidak didesain untuk mengejar terlalu banyak tujuan, dan saya sependapat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Akhirnya, AAY menggunakan analisis input-output (IO) dan mikrosimulasi untuk menunjukkan dampak ekonomi berupa peningkatan output, value added, dan lapangan kerja, serta penurunan kemiskinan dari program ini. Ada berbagai simulasi dengan skenario yang dilakukan, tapi hasilnya konsisten positif secara umum.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="important-caveats"&gt;Important caveats&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Hanya saja, Di paparannya, AAY mengatakan dua caveats yang sangat heroik dan otomatis mendismiss banyak sekali diskusi tentang MBG:&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;Model ini adalah skenario &lt;em&gt;ex-ante&lt;/em&gt; dengan asumsi pelaksanaannya berjalan dengan ideal. Semua kritikan terkait aspek operasional tidak dapat dijawab dengan paper ini.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Tidak ada aspek aspek general equilibrium (supply, demand, market, dan optimisasi, at least), sehingga hal seperti perubahan harga dan perdagangan internasional tidak tercermin di model ini.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p&gt;Menurut saya pribadi, dua hal tersebut justru dua hal yang &lt;em&gt;arguably&lt;/em&gt; paling berpengaruh berpotensi menggagalkan program ini. Di acara Doctrine UK tempo hari, mungkin mayoritas pertanyaan dan diskusi peserta justru adalah tentang best practice dan kesiapan institusi. Saya menambahkan beberapa pemikiran tambahan di sini selain apa yang sudah disampaikan teman-teman di acara tersebut, yang bisa langsung dibaca di
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi postingan ini akan hyperfokus ke no.2, sesuatu yang lebih relevan terhadap paper AAY tersebut. Saya cukup kaget mendengar AAY berargumen bahwa IO analysis $\neq$ Computable General Equilibrium (CGE), dan bahwa IO tidak memperhitungkan adanya perubahan harga. Menurut saya, pernyataan tersebut tidak benar secara teknis. Saya juga akan kasih 3 argumen kenapa hasil dari skenario IO bisa jadi tidak cocok untuk membuat klaim sepercaya diri apa yang ditunjukkan AAY di konferensi pers DEN di atas.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya akan nerding out a bit soal CGE untuk menjawab caveat no.2. Bagian ini akan jadi terlalu &lt;em&gt;geeky&lt;/em&gt;. Baca dengan risiko masing-masing. You&amp;rsquo;ve been warned.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="aspek-general-equilibrium"&gt;Aspek General Equilibrium&lt;/h2&gt;
&lt;h3 id="apa-itu-input-output-analysis-io"&gt;Apa itu Input-Output Analysis (IO)?&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Di paper tersebut, AAY menjelaskan IO di 3.1.1., wicis di halaman 4 di papernya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ada 3 istilah penting yang dipakai AAY ketika menjelaskan IO analysis, yaitu output, value added, dan employment. Output pada prinsipnya adalah produksi total dari suatu industri. Value added adalah total produksi dikurangi dengan input / bahan baku. Jadi value added isinya adalah faktor produksi, &lt;em&gt;mainly&lt;/em&gt; pekerja (labor) dan modal (capital). nah, labor ini sama dengan employment.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Struktur IO di paper AAY sama persis dengan typical IO model yang lebih kurang begini:&lt;/p&gt;
$$
\begin{align*}
x&amp;=Ax+y \newline
(I-A)x&amp;=y \newline
x&amp;=(I-A)^{-1}y
\end{align*}
$$&lt;p&gt;di mana hasil akhir vektor x melambangkan input demand untuk sektor $i$. artinya, input demand dari vektor $i$ tergantung dari shift-share $A$ dari setiap industri di $x$ untuk setiap industri di $x$, dan demand akhir $y$.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dalam tabel Input-Output, kita bisa tunjukkan output dan value added jika anda buka actual tabel IO dari BPS.&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;wew&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;s1&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;s2 &amp;hellip; sj&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;y&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;sum&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;s1&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$q_{1,1}$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$q_{1,2} \dots q_{1,j}$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$y_1$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$x_1$&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;s2&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$q_{2,1}$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$q_{2,2} \dots q_{2,j}$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$y_2$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$x_2$&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;$\vdots$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$\ddots$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$\ddots$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$\vdots$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$\vdots$&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;si&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$q_{i,1}$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$q_{i,2} \dots q_{i,j}$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$y_i$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;va&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$va_1$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$va_2 \dots va_j$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;GDP&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;sum&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$x_1$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$ x_2 \dots x_j$&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;GDP&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;Di sini, $q_{i,j}$ bisa dibentuk menjadi matrix yang sama dengan $Ax$ dengan mengeset $q_{i,j}=a_{i,j}x_i$. Moga-moga kebayang ya. ha ha ha.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Biasanya, matrix $Ax$ diset dengan suatu optimisasi (you know, lagrange and stuff). Nah, typically, matrix A di analisis IO itu exogen. Dengan kata lain, elemen dari matrix A sudah tidak bergerak, dan hanya expansi seiring dengan output $x$. Karena itu, semua perubahan eksogen di ekonomi (dalam hal ini pada $y$) dianggap hannya expand sesuai matrix A.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sebenernya IO itu ya CGE juga. Cuma, IO adalah &lt;em&gt;special case&lt;/em&gt; dari CGE, yaitu fungsi permintaan outputnya punya sifat &lt;em&gt;perfect complement&lt;/em&gt;. Perfect complement ini asumsi yang sangat berguna karena optimisasinya jadi linear. Secara komputasi jadi jauh lebih mudah karena kita cukup pake linear algebra tanpa ada optimisasi non-linear apapun.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di samping itu, Leontief itu enak karena optimisasinya hanya ekspansi sesuai share optimal masing-masing komponennya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Misalnya, Sebuah input function $U=min(a_1x_1,a_2x_2)$ akan memiliki titik optimal di $a_1x_1=a_2x_2$ sehingga demand function dari si $x_1$ akan berupa $x_1=\frac{a_2}{a_1}x_2$ dan $\frac{a_2}{a_1}$ ini akan konstan dan fixed sepanjang perubahan komposit barang konsumsinya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Metode ini relatif tidak sulit dilakukan di Python, selama matriks IO-nya ada. Saya coba replikasi pake IO table versi lite,
. Dari semua skenario, saya akan coba replikasi skenario A1 di papernya. Dari tabel IO 17 sektor tersebut, yg versi lite, saya ubah jadi matriks A, x dan y, dan data untuk matriks dan vektornya bisa didownload di
. Note bahwa matriks y di situ masih mengandung nilai impor. makanya di simulasi saya construct y sendiri, ga pake y dari situ, supaya impornya ilang. Sebenernya anda bisa juga ngurangin sendiri impornya dari final demand di excelnya.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;numpy&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;np&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loadtxt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;A.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;delimiter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;,&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# matrix A&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#y=np.loadtxt(&amp;#39;y.csv&amp;#39;,delimiter=&amp;#39;,&amp;#39;) ini final demand yang ada final importnya&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;u&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loadtxt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;x.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;delimiter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;,&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# output&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;u&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;u&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# final demand tanpa final import&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ia&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;identity&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;17&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;invA&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linalg&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;inv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ia&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;savetxt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;invA.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;invA&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;delimiter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;,&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# save the change matrix result to a new file&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;invA&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;## Make sure replikasi final output di tabel.&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;u&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;array([ 0.00000000e+00, 4.76837158e-07, 9.53674316e-07, 1.19209290e-07,
-1.49011612e-08, -4.76837158e-07, 4.76837158e-07, 0.00000000e+00,
2.38418579e-07, 0.00000000e+00, 0.00000000e+00, -1.19209290e-07,
0.00000000e+00, -1.19209290e-07, 1.19209290e-07, -1.19209290e-07,
-1.19209290e-07])
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Simulasi MBG A1 di paper AAY&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;yy&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;array&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;171e6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;171e6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;## + MBG shock - budget shock&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xx&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;invA&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;yy&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;perubahan %output sektoral setelah +MBG-penghematan:&lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xx&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;## Percent change of sectoral output&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;perubahan %output sektoral setelah +MBG-penghematan:
[ 1.08864224 0.03824485 0.57615184 -0.79322713 -0.71996072
-0.27533884 0.34350708 -0.80514386 13.29429074 -1.13615204
0.0553673 -0.13483742 -1.60608706 -22.73385632 -0.14187647
-0.18583608 -0.23295487]
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;pertumbuhan output nasional adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xx&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; persen&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;## Percent change of total output&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;pertumbuhan output nasional adalah 0.046445748306372714 persen
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Put everything into a dataframe&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sec&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Pertanian, Kehutanan, dan Perikanan&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Pertambangan dan Penggalian&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Industri Pengolahan&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Pengadaan Listrik dan Gas&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Pengadaan Air, Pengelolaan Sampah, Limbah dan Daur Ulang&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Konstruksi&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Perdagangan Besar dan Eceran; Reparasi Mobil dan Sepeda Motor&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Transportasi dan Pergudangan&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Penyediaan Akomodasi dan Makan Minum&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Informasi dan Komunikasi&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Jasa Keuangan dan Asuransi&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Real Estate&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Jasa Perusahaan&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Administrasi Pemerintahan, Pertahanan dan Jaminan Sosial Wajib&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Jasa Pendidikan&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Jasa Kesehatan dan Kegiatan Sosial&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Jasa lainnya&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;delta&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xx&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Create pandas of the result&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;DataFrame&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;sektor&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sec&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;delta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;delta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#concat the national results&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;DataFrame&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;sektor&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Total&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;delta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xx&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;index&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;17&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;concat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;df2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;sektor&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;delta&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Pertanian, Kehutanan, dan Perikanan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.088642&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Pertambangan dan Penggalian&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.038245&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Industri Pengolahan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.576152&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Pengadaan Listrik dan Gas&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.793227&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Pengadaan Air, Pengelolaan Sampah, Limbah dan ...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.719961&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;5&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Konstruksi&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.275339&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;6&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Perdagangan Besar dan Eceran; Reparasi Mobil d...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.343507&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;7&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Transportasi dan Pergudangan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.805144&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;8&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Penyediaan Akomodasi dan Makan Minum&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13.294291&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;9&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Informasi dan Komunikasi&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.136152&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;10&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Jasa Keuangan dan Asuransi&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.055367&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;11&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Real Estate&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.134837&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;12&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Jasa Perusahaan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.606087&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;13&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Administrasi Pemerintahan, Pertahanan dan Jami...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-22.733856&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;14&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Jasa Pendidikan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.141876&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;15&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Jasa Kesehatan dan Kegiatan Sosial&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.185836&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;16&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Jasa lainnya&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-0.232955&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;17&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Total&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.046446&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;indikator&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;ori&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;kawe&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Output nasional&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.06&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.046&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Agriculture&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.37&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.08&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;manufacture&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.12&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.57&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;Hasil simulasi A1, yang ori punya pak AAY, yang kawe punya saya. Ada perbedaan angka karena bisa jadi beda tabel, tapi yang pasti beda agregasi yang digunakan. Tapi relatif ga beda jauh sih jadi keknya lumayan bener wkwkwk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Langsung terlihat ada setidaknya 3 keterbatasan terhadap penggunaan model ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pertama adalah keterbatasan asumsi &lt;em&gt;constant shift-share&lt;/em&gt; a la Leontief. Hal ini langsung terlihat dari sumber pertumbuhan. realokasi &lt;em&gt;balance budget&lt;/em&gt; memberikan tambahan output positif karena sektor jasa penyedia makanan memiliki &amp;ldquo;total multiplier&amp;rdquo; (kalo di papernya term $m_{ij}$ dan $m_{ik}$, pp.6) yang lebih besar daripada jasa pemerintahan. Masalahnya si total multiplier ini konstan regardless mau ditambahin atau dikurangin berapapun. Tanpa adanya perubahan marginal return, maka jika yang diincar adalah pertumbuhan output, ya sekalian aja SEMUA output di jasa government kita pindahin ke sektor jasa penyedia makanan (aka corner solution). Tapi di dunia nyata kan ga terjadi, karena seiring suatu sektor kekurangan output, marginal productivity di situ akan naik, sementara sektor yang sudah bloated akan diminishing, menghilangkan gain seiring semakin banyaknya resources yang masuk ke situ. Plus, di demand juga ada merginal utility yang berubah seiring pola konsumsi cendering konsentrasi ke satu layanan. Hal ini tidak jadi masalah jika shocknya relatif kecil. Tapi mengingat shock MBG ini sampe naikin sektor jasa makanan sampai 13.3% dan motong sektor jasa pemerintah sampe -22.73%, kayaknya constant marginal return ini bakal jadi masalah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kedua adalah bahwa vektor $y$ dianggap final demand, tanpa mempertimbangkan ekspor impor. Indeed, di kolom $y$ di tabel IO BPS tuh aslinya ada pembentuk modal dan ekspor, yang di sini diagregasi ke dalam $y$. Sementara itu, di kolom pertama harusnya ada baris impor bahan baku. Di CGE, kita sering kali menambah sebuah fungsi substitusi dengan elastisitas armington antara input impor dan domestik untuk setiap sektor. Tentu saja ketiadaan perdagangan internasional (atau lebih tepatnya menganggap shift-share international trade as exogeneous/constant) mengakibatkan sulitnya meramal dampak MBG terhadap ekspor impor. Karena itu, Pak AAY di acara
bilang something like MBG akan berdampak baik selama tidak ada &amp;ldquo;kebocoran&amp;rdquo;, bahwa &amp;ldquo;bahan yang tidak perlu diimpor&amp;rdquo; sebaiknya tidak diimpor. I think this is not the best way to conclude from the model.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;More importantly, di paper AAY, saya tidak menemukan info tentang tabel mana yang ia gunakan untung melakukan analisis. Hal ini penting karena di BPS tuh IO table-nya ada 2 jenis, yaitu menggunakan
dan
. Di tabel domestik tu hanya ada angka input domestik untuk matrix $Ax$, dan impor semua dipool di baris 2000. Di total, matriks $Ax$-nya udah termasuk impor sehingga baris 2000-nya kosong. Tidak ada info di papernya apakah dilakukan kalibrasi armington untuk pilihan produk domestik vs impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika tabel transaksi domestik yang digunakan, berarti matriks $Ax$ tidak mencerminkan keseluruhan input (cenderung bias), implicitly menganggap impornya fixed sehingga muncul &amp;ldquo;jangan bocor&amp;rdquo; tadi dan bisa jadi sesuai dengan apa yang modelnya katakan. Tapi jika transaksi total yang digunakan, maka matriks $Ax$ sudah &lt;em&gt;include&lt;/em&gt; barang impor juga di dalamnya dan mungkin saja sebenernya &amp;ldquo;bocor&amp;rdquo; di model dan ga ada konsekuensi jelek apapun. Atau bisa aja saya yang gak bener bacanya dan sebenernya dikasih tau prosedur ngeluarin imported input ini wkkwkw. Tapi ya mestinya bisa dipertegas di papernya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi kritik soal neraca perdagangan yang eksogen sebenarnya terkait sangat dengan kritik ke-3: tidak adanya prices. Ketiadaan prices sebenarnya menjadi super relevan ketika kita menggunakan model dengan optimisasi dan &lt;em&gt;constraint&lt;/em&gt;. Tanpa constraint, tentu seolah-olah produksi di sektor yang ketimpaan MBG akan bisa berkembang sejauh $Ax$. Padahal, constraint dari sisi supply lah yang akan mengakibatkan inflasi. Ketika ada (budget) constraint, maka optimisasi harus dilakukan dan akibatnya akan muncul &lt;em&gt;income effect&lt;/em&gt; dan &lt;em&gt;substitution effect&lt;/em&gt; (jika pake asumsi selain leontief). In particular, &lt;em&gt;income effect&lt;/em&gt; ini akan sangat ngaruh ke perlunya ekspor/impor, tapi lebih penting lagi ke konsumsi total dan perhitungan kemiskinan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Let me explain.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="constraint-and-prices"&gt;Constraint and prices&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Di Leontief assumption, ketika kita melakukan &lt;em&gt;shock&lt;/em&gt; terhadap final demand (di kolom $y_i$ di mana $i=$ sektor yang dishock), output dari sektor yang di-&lt;em&gt;shock&lt;/em&gt; akan meningkat, dan input demand dari sektor tersebut akan meningkat, terlihat di kolom $s_j$ di mana $j=$ sektor yang mengalami perubahan $y$. Ala ala $\frac{dy}{dx}$ gitu lah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;misalnya demand di sektor $k$ meningkat jadi $y_k+1$ sehingga kita punyaa vektor $y_{new}$ berbentuk kayak gini:&lt;/p&gt;
$$
y_{new}=y+
\begin{bmatrix}
0 \newline
\vdots \newline
1 \newline
\vdots \newline
0
\end{bmatrix}
$$&lt;p&gt;mari kita namakan vektor baru tadi $d$ sehingga $y_{new}=y+d$. Kemudian kita hitung $x_{new}=(I-A)^{-1}y_{new}$.&lt;/p&gt;
$$
\begin{align*}
x_{new}&amp;=(I-A)^{-1}(y+d) \newline
x_{new}&amp;=(I-A)^{-1}y+(I-A)^{-1}d \newline
x_{new}&amp;=x+(I-A)^{-1}d
\end{align*}
$$&lt;p&gt;perubahan yang terjadi pada input demand dari sektor $k$ adalah exactly $(I-A)^{-1}$. Pak AAY menjelaskan ini di halaman 6 di papernya. Nah, term tersebut mengandung matriks identitas dan matriks $A$, yang sudah kita buat eksogen. Artinya, perubahan input demand dari sektor tersebut hanya bergantung pada $\Delta y$ dan tidak tergantung sama sekali dengan perubahan harga.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tabel IO BPS 2020 yang notabene adalah matriks transaksi. Transaksi &lt;em&gt;implies current prices&lt;/em&gt;, di mana ada kuantitas dan harga di situ. Nah, exercise IO sederhana biasanya menganggap matrix nilai tersebut sebagai kuantitas. Sehingga jika elemen dari matriks tersebut (yang sejatinya adalah nilai) bergerak, maka gerakannya akan dianggap sebagai gerakan kuantitas.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Problemnya adalah, dengan &lt;em&gt;constraint&lt;/em&gt;, kita dapat menunjukkan bahwa &lt;em&gt;input demand&lt;/em&gt; biasanya akan tergantung dari harga!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Consider typical Leontief production:&lt;/p&gt;
$$
\begin{align*}
\max \min(a_1q_1,a_2q_2) \newline
\text{subject to} \ p_1 q_1+p_2 q_2 \leq I
\end{align*}
$$&lt;p&gt;Optimisasi implies $a_1q_1=a_2q_2$, sehingga $q_1=\frac{a_2}{a_1}q_2$. Masukin ke constraint:&lt;/p&gt;
$$
\begin{align*}
p_1 \frac{a_2}{a_1}q_2+p_2 q_2 = I \newline
q_2=\frac{I}{\frac{a_2}{a_2}p_2+\frac{a_2}{a_i}p_1}
\end{align*}
$$&lt;p&gt;Jika kita ganti income $I$ sebagai harga dari output 1 dikali jumlah output 1 $p_1x_1$, maka demand output 2 jadi:&lt;/p&gt;
$$
q_2=\frac{p_1x_1}{\frac{a_2}{a_1}p_1+\frac{a_2}{a_2}p_2}
$$&lt;p&gt;dan bisa generalisasi persamaan di atas untuk $\max \min(a_1q_1,a_2q_2,\dots,a_Jq_J)$ menjadi:&lt;/p&gt;
$$
q^j_i=\frac{p_ix_i}{\sum_{s=1}^S \frac{a^s_i}{a^j_i}p_s}
$$&lt;p&gt;di mana $q^j_i$ adalah input material dari industri $j$ ke industri $i$, $p_i$ adalah harga output industri $i$, $x_i$ adalah output industri $i$. $q^j_i$ adalah fungsi dari isocost industri $i$ (yang sama dengan total revenue) serta harga barang input untuk masing-masing industri $s$ termasuk $s=j$.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di kasus replikasi
, $q^j_i$ itulah yang diproxy dengan $a_{i,j}x_i$, di mana term ini menjadi hanya berubah gara-gara $x_i$ saja. Padahal, dapat dilihat di atas bahwa harganya juga ngaruh. Jika $p=1$, maka $q$ tinggal memiliki relatif shift share $a$ dan final demand $x$, wicis exactly yang terjadi di replikasi di atas.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah, one can argue that input demand yang bergantung pada harga bukan menjadi masalah selama kita anggap sektor ini adalah &lt;em&gt;price taker&lt;/em&gt;. Alias, sektor yang mendemand ini begitu kecilnya, pasar pasti akan selalu memberikan supply (i.e., suppliernya &lt;em&gt;infinitely many&lt;/em&gt;) tanpa mempengaruhi kenaikan harga. Tapi tentu saja hal ini belum tentu realistis, apalagi sektor &lt;em&gt;in question&lt;/em&gt; memiliki permintaan yang tinggi dari produk agrikultur, sebuah sektor yang secara historis selalu diramaikan dengan tata kelola perdagangan yang penuh birokrasi, salah itung, swasembada yang selalu gagal, dan sebagainya. Rasanya sulit untuk mengharapkan supply yang super elastis dari sektor ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja kita juga bisa modelkan keterbatasan dari sisi &lt;em&gt;supply composite&lt;/em&gt; labor, yang juga bisa kita modelkan &lt;em&gt;production nest&lt;/em&gt;-nya. Benar saja, di IO table tuh sebenernya ada labor share sendiri, yang juga diasumsikan memiliki sebuah parameter konstan $e$, seperti halnya value added yang memiliki parameter konstan $v$. Keduanya bisa kita relaksasi asumsinya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi mungkin lain waktu deh wkwk.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="problem-pelaksanaan"&gt;Problem pelaksanaan&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Saya juga bermaksud menambahkan sedikit pemikiran soal pentingnya memikirkan problem pelaksanaan yang akan berdampak sangat signifikan terhadap kesimpulan dari dampak MBG.s&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya sepakat bahwa jika SEMUA sekolah mendapatkan program ini, maka bisa jadi program ini progresif, dengan asumsi anggaran yang dikorbankan untuk MBG adalah pos yang biasanya dinikmati oleh
(hence lower marginal propensity to consume&lt;sup id="fnref:2"&gt;&lt;a href="#fn:2" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;). Tapi ada beberapa kemungkinan penerapan bahwa ini belum tentu terjadi di lapangan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pertama soal sebaran sekolah penerima. Sepemahaman saya, tidak semua sekolah menerima program ini secara serentak. Ada sekolah yang mendapat MBG (treatment) dan ada yang tidak (control). Problem muncul jika treatment tidak terjadi secara random/eksogen. Misalnya, jika secara umum sekolah yang menerima duluan adalah sekolah yang cenderung lebih siap secara infrastruktur. Sekolah seperti ini notabene terletak di daerah yang relatif lebih kaya. Jika ini yang terjadi, meski AAY memberikan beberapa anekdot kelompok masyarakat miskin sebagai penerima manfaat, bisa jadi banyak peserta sebenarnya berada di daerah yang sebenarnya cukup mampu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kedua adalah soal korupsi. Jika program ini dikorupsi, koruptornya most likely adalah orang yang tajir melintir dibandingkan dengan penerima manfaat. Artinya MBG akan berbahaya kalau menjadi sarana transfer income dari pihak yang kena potong anggaran ke pihak yang mengkorupsi MBG. Sudah pasti ini tidak pro poor. Indikasi korupsi (atau setidaknya kegagalan memenuhi standar gizi yang baik) sudah disampaikan teman-teman di acara Doctrine UK tempo hari.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Lastly, mungkin skenario di CGE di atas juga akan berkurang khasiatnya jika ternyata tidak semua 171Tr tersebut digunakan untuk porsi makanan. Bisa saja uangnya juga digunakan untuk operasional dan pembangunan institusi. Kemaren ada yang bilang Kemenkes sebenernya sudah punya isntitusi yang siap pakai, jagi ga perlu lagi bikin institusi baru seperti BGN dan dapur umum. Sayang resourcesnya.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="penutup"&gt;Penutup&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Akhir kata, saya coba menyampaikan kritik konstruktif di postingan ini. Saya fokus di model IO-nya, dan coba menunjukkan bahwa 3 asumsi di model IO (konstan shift-share, tidak adanya perdagangan internasional, dan tidak fixed nominal prices) bisa saja terlanggar. Tentu tidak ada model yang akan persis sama dengan dunia nyata. &lt;em&gt;All models are wrong&lt;/em&gt; tapi gak papa selama modelnya useful untuk menjelaskan fenomena. Cuma bisa jadi problem ketika asumsi yang tidak hold tadi memiliki konsekuensi yang sangat penting terhadap kesimpulan yang diambil untuk dasar kebijakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya juga lagi-lagi mau apresiasi Pak AAY karena sudah memberikan transparansi yang tergolong langka di lingkungan pemerintahan. Jarang banget ada orang mendokumentasikan studi yang digunakan pemerintah yang dijadikan &lt;em&gt;policy guide&lt;/em&gt;, sehingga &lt;em&gt;civil society&lt;/em&gt; seperti saya bisa ikut berpartisipasi dalam perdebatan. Sebagai orang masih junior, bisa jadi input ini sebenenrya ga begitu penting, tapi enak juga bisa ngikutin jalan pemikiran para konseptor kebijakan Indonesia dan belajar dari situ. Mudah-mudahan keterbukaan semacam ini makin menular ke semua sektor pemerintahan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mungkin segini dulu ya. Maybe next time kita coba modelin si &lt;em&gt;production nest&lt;/em&gt; tadi kalo saya lagi ada waktu wkwkwk. It&amp;rsquo;s gonna be fun! Dah lama banget gak ngoprek CGE. Oke deh See ya next post.&lt;/p&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Sejujurnya saya juga nggak jago-jago banget sih CGE, so please take this post with a grain of salt.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:2"&gt;
&lt;p&gt;BTW MPC &amp;lt;1 inilah yang bikin bantuan secara in-kind kayak MBG bisa jadi lebih efektif naikin konsumsi daripada cash transfer. Worth discussion sendiri.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:2" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Bagaimana cara ekonom berpikir:membuat sebuah Model Ekonomi Sederhana</title><link>https://www.krisna.or.id/post/modelekon/</link><pubDate>Mon, 27 Jan 2025 11:00:00 +0700</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/modelekon/</guid><description>&lt;p&gt;Semakin maraknya pembicaraan soal swasembada dan anti-impor semakin kuat aja. Terakhir yang saya sering baca adalah soal &lt;a href="https://www.youtube.com/watch?v=-G2EjOriAjY&amp;amp;t=1s" target="_blank" rel="noopener"&gt;impor paksa sapi&lt;/a&gt; dan lebih serem lagi, soal &lt;a href="https://www.tempo.co/ekonomi/zulkifli-hasan-tegaskan-komitmen-soal-swasembada-pangan-stop-impor-beras-hingga-gula-mulai-tahun-ini-1195061" target="_blank" rel="noopener"&gt;deklarasi tidak akan impor pangan&lt;/a&gt;. Ntah bagaimana cara pemerintah meningkatkan produktivitas pertanian, yang mana merupakan satu-satunya cara agar bisa memenuhi kebutuhan pangan domestik tanpa impor. Tapi sepertinya sih ketika harga terlihat mulai naik, kemungkinan besar impor bakal tetap dibuka.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kayaknya perdagangan internasional adalah salah satu subyek yang banyak orang tuh susah banget nangkepnya. Bagi saya sendiri, perdagangan internasional ini ya memang subyek yang susah banget menjelaskannya. Padahal sebenarnya insightnya sangat straight-forward, simple, tapi kayaknya emang susah banget disampaikannya. Ga semua orang tuh langsung nangkep. Padahal tools di international trade itu sebenernya sama aja dengan tools di econ lain seperti di makro dan development. Tapi kenapa ya kayaknya susah banget ditangkep orang. Mungkin karena kontekstual? Ntahlah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi terlepas dari itu semua, saya memang sudah lama pengen bikin postingan soal bagaimana ekonom diajarkan permodelan. Seperti halnya anak teknik, anak ekonomi juga belajar model ekonomi dari simplifikasi matematika. Sebenernya tools buat anak-anak econ mirip-mirip kok sama anak teknik, yaitu tools-tools yang terpakai di optimal control. Ya, kalkulus, linear algebra, real analysis, set theorem, topologi gitu2 belajarnya. Kita juga biasanya memulai dengan memodelkan sesuatu yang simple dengan penuh restriksi (at times, far from reality). Nah, seiring perjalanan, asumsi-asumsi ini mulai dilepas satu-satu sehingga kita paham implikasinya di dunia nyata.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hari ini saya coba ajak temen-temen &amp;ldquo;menyicip&amp;rdquo; apa yang diajarin di ekonomi di semester 1. Sukur-sukur pada tertarik jadi ekonom wkwkwkwkw.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="ekonomi-tertutup"&gt;Ekonomi tertutup&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tidak seperti pemahaman populer, matematika sangat sentral perannya di ilmu ekonomi. Kita menggunakan matematika utamanya untuk bikin problem optimisasi model general equilibrium, dan untuk mencari hubungan kausalitas antar-variabel. Makanya sebenernya salah banget kalo ada orang yang masuk ekonomi dengan alasan gak suka matematika. Lagipula sebenernya matematika itu seru kok. Bisa kepake banget buat beresin masalah-masalah kehidupan. Well to a degree wkkw.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mari kita buat sebuah model kecil untuk ekonomi sebuah negara dengan aturan main sebagai berikut:&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;Penduduk negara ini hanya mengonsumsi 2 jenis barang, yaitu pangan (A) dan sandang (B). Kombinasi konsumsi penduduknya mengikuti fungsi $U={A^D}^{\alpha}{B^D}^{\beta}$. Artinya, kombinasi konsumsi A dan B mana yang akan memaksimalkan kebahagiaan penduduknya, itulah yang dipilih. Pemilihan ini sensitif terhadap parameter kesukaan, yaitu $\alpha$ (seberapa cinta negara ini dengan pangan) dan $\beta$ (sandang).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Faktor produksi di negara ini adalah pekerja (L), di mana $L_A$ adalah pekerja di industri pangan dan $L_B$ adalah pekerja di industri sandang. Fungsi produksinya linear aja, seperti di ricardian economy, yaitu $A^S=f\times L_A$ dan $B^S=g\times L_B$, di mana $f dan g$ adalah parameter positif yang menunjukkan produktivitas industri masing-masing.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Jumlah total tenaga kerja di negara ini adalah $L$ dan pekerja di 2 industri tidak boleh lebih banyak dari ini, jadinya $L_A+L_B=L$.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;ekonomi tertutup berarti demand harus sama dengan supply, atau $A^S=A^D$ dan $B^S=B^D$ karena kelebihan produksi yang tidak dikonsumsi tidak bisa diekspor, dan kekurangan konsumsi yang tidak diproduksi tidak bisa diimpor&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p&gt;Dengan kata lain, objective function dari ekonomi kecil kita ini adalah:&lt;/p&gt;
$$
\max_{A^D,B^D} \ {A^D}^{\alpha}{B^D}^{\beta}
$$$$
\text{subject to } \ A^S=f\times L_A
$$$$
B^S=g \times L_B
$$$$
L_A+L_B=L
$$$$
A^S=A^D, B^S=B^D
$$&lt;p&gt;Alias, sebuah negara ada untuk memaksimalkan kebahagiaan warganya, yang di persamaan ini diwakilkan oleh $U$. si $U$ sendiri akan makin besar seiring naiknya konsumsi barang dan jasa, yang di model ini cuma diwakili 2 barang, yaitu $A$ dan $B$. Satu-satunya alasan kenapa kita tidak bisa semena-mena naikin $A$ dan $B$ adalah karena keterbatasan sumber daya, dalam hal ini diwakilkan oleh $L$ atau sumber daya manusia. Nah, nanti lama-lama semakin banyak barang dan sumber daya yang bisa kita tambahkan ke persamaan ini. Tapi untuk sekarang, kita mulai dari yang simpel dulu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kita bisa langsung mengaplikasikan substitusi dengan memanfaatkan fakta bahwa permintaan sama dengan penawaran $e.g., \ (A^S=A^D=A)$, sehingga kita akan punya reduced form seperti ini:&lt;/p&gt;
$$
\max_{L_A,L_B} \ (fL_A)^{\alpha}(gL_B)^{\beta}
$$$$
\text{subject to } \ L_A+L_B=L
$$&lt;p&gt;dan problemnya jadi jauh lebih simple, serta essentially problem kita di atas adalah soal &lt;strong&gt;alokasi tenaga kerja&lt;/strong&gt;. Problem di atas cukup trivial untuk diselesaikan dengan lagrange untuk kasus tertentu.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Setelah kita kerjain lagrange-nya, kita akan mendapatkan solusi alokasi tenaga kerja sebagai berikut:&lt;/p&gt;
$$
L_A=\frac{\alpha}{\alpha+\beta} L
$$$$
L_B=\frac{\beta}{\alpha+\beta} L
$$&lt;p&gt;Dengan kata lain, jumlah penduduk negara ini akan bekerja di sektor pangan akan tergantung dengan 2 hal:&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;seberapa besar kecintaan penduduk negara ini dengan produk pangan relatif terhadap sandang $\frac{\alpha}{\alpha+\beta}$. semakin besar $\alpha$ relatif terhadap $\beta$, maka semakin banyak juga penduduk yang kerja di sektor tersebut karena permintaan akan produknya besar.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Seberapa besar ukuran tenaga kerjanya $(L)$. cukup jelas.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p&gt;Bagaimana dengan harga dan upah? Bagi awam yang selama ini menjalani kehidupan sehari-hari dengan menggunakan level harga dan upah untuk mengambil keputusan, mungkin tidak begitu familiar dengan konsep bahwa harga relatif. Bahwa harga dan upah, atau lebih tepatnya mata uang sebagai &amp;ldquo;barang&amp;rdquo; yang fungsinya cuma menjembatani transaksi. Artinya, harga cuma sebuah &amp;ldquo;jembatan&amp;rdquo;. Pada hakekatnya, kita membeli barang dan jasa bukan dengan uang, tapi dengan jam kerja. Alias, berapa jam kerja yang harus saya berikan untuk mendapatkan barang sejumlah X. Uang hanyalah jembatan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Misalnya, kita kerja seminggu 40 jam dengan gaji 2 juta. 2 juta itu dipakai untuk 1 unit pangan 1,5 juta dan 1 unit sandang 500 ribu. Dengan kata lain, untuk beli 1 unit sandang dan 1 unit pangan, kita butuh 2 juta. Untuk dapat 2 juta, kita butuh kerja 40 jam. Kalau 2 juta-nya di-bypass, sebenernya &amp;ldquo;harga&amp;rdquo; dari membeli 1 unit sandang dan pangan adalah 40 jam kerja. Di dunia matematika, kita ga butuh tuh harga pangan dan upah. Kita ga butuh $L \rightarrow w \rightarrow p \rightarrow A+B$ karena ya langsung aja $L \rightarrow A+B$.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi let&amp;rsquo;s say kita mau punya harga dan gaji buat ancer-ancer. Kita bisa gunakan pendekatan dari sisi produksi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kita kudu nambah asumsi untuk hitung harga dan gaji. Asumsi berikutnya adalah pekerja bisa pindah industri. Jadi jika gaji di industri A lebih tinggi dari di industri B, maka orang akan pindah ke industri A. Seiring dengan orang pindah ke industri A, industri A bisa nurunin upah karena sekarang banyak yang mau ke A, sementara upah di B akan naik karena mereka kekurangan tenaga kerja. Dinamika ini akan terus terjadi sampai upah di kedua industri mencapai ekuilibrium di angka yang sama.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;jadi kita tambah parameter at least 3, yaitu $p_A, p_B \text{ dan } w$ alias harga barang A, harga barang B, dan gaji. Asumsi berikutnya yang perlu ditambahin adalah perfect competition di mana kedua industri akan menghabiskan semua profitnya untuk menggaji pegawai. Artinya, revenue dari hasil penjualan barang A akan sama dengan belanja pegawai, atau upah kali jumlah tenaga kerja:&lt;/p&gt;
$$
p_A\times A = w \times L_A
$$$$
p_A \times fL_A = w \times L_A
$$$$
p_A\times f=w
$$$$
\frac{w}{p_A}=f
$$&lt;p&gt;Ini adalah kondisi di mana gaji dibayar secara fair sesuai dengan produktivitas. Karena $f$ adalah produktivitas pekerja di industri $A$, maka mereka dibayar sebesar $w/p_A$ atau upah riil untuk barang A.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah karena industri B juga punya karakteristik yang sama, maka kondisi di B juga bakal kayak gitu (alias, $p_B \times g=w$). Nah karena 2 2 nya membayar upah yang sama-sama $w$, maka kita bisa lakukan substitusi untuk mendapatkan $fp_A=gp_B$ yang artinya relatif price untuk kedua industri adalah:&lt;/p&gt;
$$
\frac{p_A}{p_B}=\frac{g}{f}
$$&lt;p&gt;Artinya, harga barang keduanya tergantung produktivitas relatif kedua barang tersebut. Di negara dengan produktivitas pangan lebih tinggi relatif terhadap produktivitas sandang (alias, $\frac{g}{f}&lt;1$), maka harga pangan akan cenderung murah relatif terhadap harga sandang (atau, $\frac{p_A}{p_B}&lt;1$). Sebaliknya juga sama, jika produktivitas relatif suatu negara lebih tinggi di sandang, maka harga sandang di negara tersebut akan lebih rendah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah, kita juga bisa kalkulasi jumlah barang yang diproduksi dengan:&lt;/p&gt;
$$
A=fL_A=fL \frac{\alpha}{\alpha+\beta}
$$$$
B=gL_B=gL \frac{\beta}{\alpha+\beta}
$$&lt;p&gt;Sementara itu utility atau kebahagiaan di negara ini juga bisa kita hitung dengan:&lt;/p&gt;
$$
U=A^{\alpha}B^{\beta}
$$$$U=\left(\frac{\alpha}{\alpha+\beta}\right)^\alpha (fL)^{\alpha}\left(\frac{\beta}{\alpha+\beta}\right)^{\beta} (gL)^{\beta}$$$$U={\alpha^\alpha}{\beta^\beta}\left({\alpha+\beta}\right)^{-\left(\alpha+\beta\right)}L^{\alpha+\beta}f^\alpha g^\beta$$&lt;p&gt;Selanjutnya kita tinggal hitung. Karena saya pemalas, saya malas hitung secara manual. Karena itu mari kita buat &lt;code&gt;class&lt;/code&gt; python sederhana untuk menulis contoh model di atas. Saya akan sekalian pasang beberapa parameter &lt;em&gt;default&lt;/em&gt; untuk jumlah total labor, produktivitas, dan preferensi warga. Di sini saya pasang &lt;em&gt;default&lt;/em&gt;-nya 200 untuk jumlah pekerja (anggeplah diukur dalam juta orang). Lalu untuk teknologi, saya pasang kondisi di mana negara ini lebih produktif bikin sandang daripada pangan. Preferensi dibuat seimbang dengan restriksi $\alpha+\beta=1$. Terakhir, gaji di sini dipasang 1. Tapi kalau mau dibuat 5 juta misalnya, juga bisa sih.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oh iya, sekalian aja kita bikinin indikator-indikator makro seperti PDB riil, PDB nominal, dan tingkat harga agregat. Sekadar informasi, PDB nominal $=A \times p_A+B \times p_B$, tingkat harga= $p_A \times \frac{A}{A+B} + p_B \times \frac{B}{A+B}$, dan PDB riil $=\frac{\text{PDB nominal}}{\text{tingkat harga}}$&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Bikin class dulu&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Optimisasi sudah dilakukan dengan tangan di atas, jadi class-nya ga perlu optimisasi lagi. tinggal kalkulasi biasa.&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;numpy&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;np&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;class&lt;/span&gt; &lt;span class="nc"&gt;ekon&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="sa"&gt;r&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&amp;#34;&amp;#34;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="s2"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="s2"&gt; toy model of a closed economy with fixed number of labor, fixed productivity, 2 goods A and B, 1 factor of production.
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="s2"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="s2"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="s2"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="s2"&gt; &amp;#34;&amp;#34;&amp;#34;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;def&lt;/span&gt; &lt;span class="fm"&gt;__init__&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;200&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.25&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.75&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;):&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;def&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;hasil&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;):&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="bp"&gt;self&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;LA&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;LB&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;LA&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;LB&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;U&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;**&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;alpha&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;**&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;beta&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;pa&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;pb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pa&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;npdb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pa&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;pdb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;npdb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Goods market: &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; harga A adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pa&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; dan harga B adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pb&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; Jumlah produksi (A,B) adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;Labor market: &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; gaji adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; dari total &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; pekerja, sebanyak &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;LA&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; bekerja di industri A dan &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;LB&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; di industri B &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;makro: &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; PDB nominal adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;npdb&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; PDB riil adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pdb&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; level harga adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="se"&gt;\n&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; welfare di negara ini adalah &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;U&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;,.2f&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Kita tes modelnya yuk. Pertama, run kode di atas, lalu run default parameters dengan cara di bawah ini.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ekon&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hasil&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Goods market:
harga A adalah 4.00 dan harga B adalah 1.33
Jumlah produksi (A,B) adalah (25.0, 75.0)
Labor market:
gaji adalah 1.00
dari total 200.00 pekerja, sebanyak 100.00 bekerja di industri A dan 100.00 di industri B
makro:
PDB nominal adalah 200.00
PDB riil adalah 100.00
level harga adalah 2.00
welfare di negara ini adalah 43.30
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Sesuai prediksi, harga A (pangan) lebih tinggi daripada harga B (sandang) karena ekonomi negara ini lebih produktif membuat sandang daripada pangan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja kita bisa coba pakai angka lain. Let&amp;rsquo;s say kita punya negara lain dengan karakteristik jumlah tenaga kerja 400 juta orang dan relatif lebih produktif agrikulturnya daripada pakaian jadi-nya. Oh, kita juga bisa misalkan wage level di negara ini lebih tinggi 3x lipat daripada negara sebelah.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ekon&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;L&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;400&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;w&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hasil&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Goods market:
harga A adalah 3.75 dan harga B adalah 15.00
Jumlah produksi (A,B) adalah (160.0, 40.0)
Labor market:
gaji adalah 3.00
dari total 400.00 pekerja, sebanyak 200.00 bekerja di industri A dan 200.00 di industri B
makro:
PDB nominal adalah 1,200.00
PDB riil adalah 200.00
level harga adalah 6.00
welfare di negara ini adalah 80.00
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Katakanlah negara pertama kita sebut Home (H) sementara negara ke-2 kita sebut Foreign (F). Ciri utama adalah negara F lebih besar (400 pekerja dibanding 200) dan lebih produktif di agrikultur ketimbang garmen. Kita langsung lihat bahwa negara H membuat A=25 dan B=75, lebih condong banyak bikin B. Sementara itu, negara F lebih berat ke A, membuat A sebanyak 160 sementara B sebanyak 40, atau perbedaan 4 kali lipat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kita juga bisa bereksperimen dengan karakteristik lain, misalnya negara F lebih suka garmen sehingga $\beta=0.7$ sementara $\alpha=0.3$, dan lain sebagainya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah pertanyaan lebih menariknya adalah, apa yang terjadi kalau kedua negara ini melakukan trade? Ntar ya saya bikinin lagi kalo postingan ini rame wkwk.&lt;/p&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;In fact, ini adalah premis dari perhitungan &amp;ldquo;surplus&amp;rdquo; dan &amp;ldquo;defisit&amp;rdquo; komoditas yang biasa digaungkan pemerinta, which is oxymoron. Kapan-kapan kita bahas kalau ada yang tertarik.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Probability Theory</title><link>https://www.krisna.or.id/event/probability/</link><pubDate>Tue, 14 Jan 2025 08:00:00 +0700</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/event/probability/</guid><description/></item><item><title>Selamat tinggal dollar? Sepertinya masih belum</title><link>https://www.krisna.or.id/post/dedolarisasi/</link><pubDate>Thu, 25 May 2023 06:35:25 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/dedolarisasi/</guid><description>&lt;p&gt;Belakangan ini isu &lt;a href="https://www.reuters.com/article/markets-dollar-dedollarisation-idTRNIKBN2XG09Q" target="_blank" rel="noopener"&gt;dedolarisasi&lt;/a&gt; sedang hangat-hangatnya. Dedolarisasi, atau upaya banyak negara untuk mengurangi ketergantungan terhadap mata uang Dollar Amerika (USD), memang katanya sedang digalakkan terutama oleh Negara-negara &lt;a href="https://katadata.co.id/sortatobing/ekonopedia/64362b63a2ec5/dedolarisasi-upaya-brics-dan-asean-kurangi-ketergantungan-dolar-as" target="_blank" rel="noopener"&gt;BRICS&lt;/a&gt; (Brazil, Russia, India, China, and South Africa).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Indonesia pun tidak kalah, karena Bank Indonesia telah menjalin kerjasama Local Currency Settlement (LCS) dengan Korea Selatan, Jepang, China, Malaysia dan Thailand. Dengan kata lain, sekarang Indonesia dan negara partner dapat menggunakan mata uang domestik masing-masing untuk menyelesaikan pembayaran &lt;em&gt;cross-border&lt;/em&gt; tanpa menggunakan dolar Amerika (USD).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalau dari berita &lt;a href="https://www.kompas.id/baca/ekonomi/2023/05/02/indonesia-tambah-negara-untuk-kerjasama-dedolarisasi" target="_blank" rel="noopener"&gt;ini&lt;/a&gt;, LCS sangat penting untuk meminimalisir risiko nilai tukar dalam transaksi bilateral kedua negara. Mungkin bisa jadi ya, kalau memang penggunaan mata uangnya fokus hanya untuk jual beli barang dan jasa. Namun dewasa ini, mata uang juga digunakan untuk jual beli aset. Bahkan bisa jadi penggunaan mata uang untuk jual beli aset mendominasi penggunaan untuk barang dan jasa.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="mata-uang-sebagai-alat-tukar-aset"&gt;Mata uang sebagai alat tukar aset?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Untuk menjawabnya, sedikit pengetahuan teknis tentang neraca pembayaran / balance of payment (BoP) akan diperlukan. BoP terdiri dari 2 neraca utama, yaitu neraca perdagangan (current account) dan neraca finansial (financial account). Jika current account&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ilustrasi mudahnya, dalam ekonomi terbuka, kita punya&lt;/p&gt;
$$
Y=C+I+G+(X-M)
$$&lt;p&gt;Sementara itu, tabungan (saving) adalah pendapatan yang tidak dikonsumsi dan sudah dikurangi pajak, sehingga S=Y-C-G (asumsikan total pajak = G). Sehingga:&lt;/p&gt;
$$
Y-C-G-I=X-M
$$&lt;p&gt;Kita ganti Y-C-G dengan S sehingga&lt;/p&gt;
$$
S-I=X-M
$$&lt;p&gt;S-I adalah neraca finansial, sementara X-M adalah neraca perdagangan. Yang satu akan diseimbangkan yang lainnya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gampangnya gini, neraca perdagangan yang surplus itu artinya anda jual barang tapi dibayarnya pake utang. Atau lebih tepatnya anda jadi punya tabungan. Tabungannya ga dipake dulu karena ya namanya juga mau nabung.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah, kembali ke pertanyaan kita sebelumnya soal penggunaan mata uang, bagi negara-negara yang memiliki surplus neraca perdagangan, artinya mereka menyimpan mata uang hasil jualannya dalam bentuk aset / investasi. Di sinilah mulai muncul sebuah masalah: Buat apa kita pegang mata uang negara lain?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pegang mata uang negara lain mungkin akan berguna jika kita akan menggunakannya untuk impor dari negara tersebut. Tapi hal ini jadi kurang berlaku apabila negara-negara yang kerjasama ini HAMPIR SEMUANYA SURPLUS! Coba lihat di bawah ini&lt;/p&gt;
&lt;iframe src="https://data.worldbank.org/share/widget?end=2021&amp;indicators=NE.RSB.GNFS.ZS&amp;locations=ID-KR-JP-CN-BR-RU-ZA-IN&amp;start=2011" width='450' height='300' frameBorder='0' scrolling="no" &gt;&lt;/iframe&gt;
&lt;p&gt;Di atas saya tampilkan defisit neraca perdagangan (dalam % PDB) dari BRICS, Indonesia, Jepang dan Korsel. Seperti anda lihat, hampir semuanya surplus. Dengan kata lain, mereka umumnya ngasih lebih banyak barang ke dunia internasional, tapi uangnya tidak dibelanjakan alias disimpan dalam bentuk aset.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="undervaluation"&gt;Undervaluation&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Hal ini bisa jadi dikarenakan negara-negara ini lumayan mengambil mahzab merkantilis, yaitu mahzab ekonomi yang mementingkan kebijakan mendorong ekspor dan &lt;a href="https://nasional.kompas.com/read/2021/03/05/07210071/saat-jokowi-gaungkan-benci-produk-luar-negeri" target="_blank" rel="noopener"&gt;membenci impor&lt;/a&gt; untuk meningkatkan daya saing industrinya. Negara yang mengandalkan ekspor sebagai daya saing dan pertumbuhan ekonomi biasanya lebih suka jika mata uang mereka lemah, karena mata uang yang lemah mengakibatkan ekspor jadi murah dan impor jadi mahal, sehinggai X-M nya surplus.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bagi negara-negara ini, intervensi mata uang sangat dihalalkan demi menjaga mata uangnya supaya tetap melemah, meskipun mestinya mata uangnya harusnya bernilai lebih tinggi. Potensi kegiatan seperti ini dapat kita cek dengan mengecek undervaluation, atau nilai mata uang nominalnya dibandingkan dengan nilai yang sebenarnya. Salah satu cara yang bisa dipake adalah dengan memanfaatkan &lt;a href="https://www.krisna.or.id/en/post/bigmacindex/" target="_blank" rel="noopener"&gt;Big Mac Index&lt;/a&gt; dari majalah The Economist.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#import wbdata as wb&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;datetime&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Read data from the economist&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;https://raw.githubusercontent.com/TheEconomist/big-mac-data/master/output-data/big-mac-raw-index.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;parse_dates&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Create the &amp;#39;real&amp;#39; exchange rate measures&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;bmi&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;dollar_ex&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;dollar_ex&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;USD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;iso_a3&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;unique&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# Showing unique iso_a3 codes for the next cell&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;array(['ARG', 'AUS', 'BRA', 'GBR', 'CAN', 'CHL', 'CHN', 'CZE', 'DNK',
'EUZ', 'HKG', 'HUN', 'IDN', 'ISR', 'JPN', 'MYS', 'MEX', 'NZL',
'POL', 'RUS', 'SGP', 'ZAF', 'KOR', 'SWE', 'CHE', 'TWN', 'THA',
'USA', 'PHL', 'NOR', 'PER', 'TUR', 'VEN', 'EGY', 'COL', 'CRI',
'PAK', 'SAU', 'LKA', 'UKR', 'URY', 'ARE', 'IND', 'VNM', 'AZE',
'BHR', 'HRV', 'GTM', 'HND', 'JOR', 'KWT', 'LBN', 'MDA', 'NIC',
'OMN', 'QAT', 'ROU'], dtype=object)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;CHN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IND&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ZAF&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;RUS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;BRA&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;JPN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;KOR&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;for&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="ow"&gt;in&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;bmii&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bmi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_a3&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;append&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bmii&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;concat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;USD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;name&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;palette&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tab10&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axhline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;grey&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x2b17256fa48&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="png"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/dedolarisasi/output_2_1_hu_cb97c68c0ccdf69e.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/dedolarisasi/output_2_1_hu_cc64303af06c290c.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/dedolarisasi/output_2_1_hu_6d369e97160ab724.webp 717w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/dedolarisasi/output_2_1_hu_cb97c68c0ccdf69e.webp"
width="717"
height="616"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Seperti kita lihat, Kecuali mungkin Brazil, BRICS, Indonesia, Jepang dan Korsel semuanya memiliki mata uang yang &lt;em&gt;undervalued&lt;/em&gt; dibandingkan USD. Dengan kata lain, ada indikasi bahwa negara-negara ini sengaja menekan mata uangnya agar produk-produk mereka &amp;ldquo;kompetitif&amp;rdquo; di pasar global.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sebenarnya menggunakan Big Mac Index ga scientific-scientific banget, tapi jika anda emang tertarik mendalami lebih jauh tentang currency misalignment, coba cek publikasi teman saya Pak Wishnu Mahraddika di &lt;a href="https://www.semanticscholar.org/paper/Real-exchange-rate-misalignments-in-developing-The-Mahraddika/db4e36ea6bda5ea90c484157e80bdf2111f31161" target="_blank" rel="noopener"&gt;sini&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dengan kata lain, negara-negara ini tampaknya secara aktif ingin memiliki neraca perdagangan yang surplus! Tapi kan gak mungkin mau surplus semua? Hal ini makin kontras jika kita bandingkan neraca perdagangan dengan menggunakan USD&lt;/p&gt;
&lt;iframe src="https://data.worldbank.org/share/widget?end=2021&amp;indicators=NE.RSB.GNFS.CD&amp;locations=ID-KR-JP-CN-BR-RU-ZA-IN&amp;start=2011" width='450' height='300' frameBorder='0' scrolling="no" &gt;&lt;/iframe&gt;
&lt;p&gt;Siapa yang sanggup menyerap surplus China??&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="negeri-paman-sam-sebagai-penyelamat"&gt;Negeri Paman Sam sebagai penyelamat&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Selama ini, surplus dari negara-negara net eksportir ini adalah tak lain dan tak bukan, Amerika Serikat.&lt;/p&gt;
&lt;iframe src="https://data.worldbank.org/share/widget?end=2021&amp;indicators=NE.RSB.GNFS.CD&amp;locations=ID-KR-JP-CN-BR-RU-ZA-IN-US&amp;start=2011" width='450' height='300' frameBorder='0' scrolling="no" &gt;&lt;/iframe&gt;
&lt;p&gt;Seperti yang anda lihat, Selama ini AS lah yang menjadi penyerap surplus dari negara-negara ini. Bagaimana cara pemerintah AS menyerap ini semua? Tentunya dengan utang! Semua orang mau jualan ke Amerika Serikat karena duitnya banyak, dan karena semua orang jualan ke AS, maka semua orang punya dolar AS, sehingga akhirnya dolar AS dipake oleh semua orang, sehingga akhirnya jadi cadangan devisa utama orang-orang! Network effect yang self-fulfilling!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tidak hanya itu, AS juga merupakan negara yang neraca finansialnya relatif terbuka. Sangat mudah bagi semua orang untuk berdagang aset di AS. Anda bisa dengan mudah beli saham dan produk finansial lainnya di AS. Di AS, kontrol terhadap kapital tidak ketat, sehingga semua orang merasa aman menaruh uangnya di AS. AS juga tempat di mana banyak start-up kreatif dan menjanjikan bermunculan&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="dedolarisasi-mengurangi-risiko-nilai-tukar"&gt;Dedolarisasi mengurangi risiko nilai tukar?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Masalahnya, negara-negara kita kerjasama ini (Termasuk Malaysia dan Thailand) hampir semuanya negara surplus. Mereka menjaga surplus mereka dengan menukarkan barangnya dengan aset asing. Aset asing yang paling banyak dipakai? Tentu saja negara dengan defisit terbesar sedunia, Amerika Serikat. Akibatnya, meskipun kita berdagang secara bilateral dengan mata uang masing-masing, tapi tetap aja mata uang tersebut ditukar lagi dengan dolar untuk membeli aset AS. Atau ya perdagangan bilateral kita mungkin cuma sepersekian dibandingkan perdagangan kita dengan AS.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Lagi-lagi, selama AS masih merupakan negara pembeli barang dan jasa nomor 1 di dunia, maka akan susah untuk tidak memegang dolar AS. Dan karena ujung-ujungnya kita akan transaksi dengan AS (baik membeli aset maupun menjual barang), ya artinya mata uang relatif terhadap AS akan tetap berpengaruh.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi upaya dedolarisasi mungkin malah lebih besar dari AS sendiri! Sanksi yang dilakukan AS terhadap Rusia membuat seluruh dunia berpikir ulang akan aset USD negara-negara lain. Di samping itu, kemungkinan &lt;em&gt;default&lt;/em&gt; bonds pemerintah AS gara-gara plafon utang juga mungkin mengurangi kepercayaan dunia internasional terhadap aset AS.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dan daripada nilai tukar, sebenarnya perubahan tatanan global ke depan bisa jadi lebih besar dampaknya kepada perekonomian kita. Jika memang akhirnya BRICS dan banyak negara memutuskan dedolarisasi untuk tetap jalan, negara-negara surplus raksasa harus memikirkan industri domestiknya karena pastinya tidak akan bisa jualan seperti dulu (karena main buyer dari banyak negara adalah AS). Dampaknya bisa jadi lebih besar ketimbang &amp;ldquo;sekadar&amp;rdquo; nilai tukar.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Meski demikian, saya rasa sih opsi-opsi LCS begini tetap menarik ya. Semakin banyak sistem pembayaran yang dapat dipilih tentunya akan semakin baik dan upaya seperti LCS patut kita apresiasi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Demikian postingan kali ini semoga bermanfaat.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Perkembangan FDI terbaru: Indonesia dan kawasan</title><link>https://www.krisna.or.id/post/fdi/</link><pubDate>Sat, 07 Jan 2023 18:29:28 +0700</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/fdi/</guid><description>&lt;p&gt;Indonesia dikejutkan pada suatu hari libur dengan diterbitkannya
sebagai pengganti UU yang saat ini tengah diperdebatkan oleh Mahkamah Konstitusi (MK). Sepertinya ini diakibatkan oleh kekhawatiran pemerintah akan
. Argumennya adalah, dengan UU CK yang masih diperdebatkan oleh MK mengakibatkan ketidak pastian bagi investor. Hal ini ditambah lagi dengan masuknya tahun politik, yang membuat perkembangan UU CK, yang sekarang bolanya sedang di Pemerintah, jadi serba tidak pasti.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kekhawatiran pemerintah sepertinya cukup beralasan. Kondisi perekonomian global di tengah berkobarnya inflasi di negara-negara maju bukanlah saat yang baik untuk melakukan investasi. Banyak investor sedang
apakah stay di China atau pergi ke negara lain, dan bagi yang mengincar diversifikasi, sepertinya
. Semua ini di tengah kebanggaan kita akan meningkatnya investasi asing di Smelter nikel yang susah-susah diundang pakai larangan ekspor
,
yang mundur dari janjinya investasi di ibu kota baru, dan tentu saja
yang belum terlihat komitmennya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalau lihat dari data
, sepertinya Indonesia kedatangan FDI yang cukup tinggi. Dilihat dari gambar 1, FDI di Indonesia hanya kalah dari India.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img alt="Gambar 1 FDI Indonesia dan beberapa negara lain"
src="https://www.krisna.or.id/post/fdi/pic1.svg"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Meski demikian, kita harus perhitungkan ukuran ekonomi juga. Meski FDI Indonesia lumayan tinggi, kita perlu melihat FDI per pekerja. Karena bagaimanapun juga, kapital yang dibangun dengan investasi akan digunakan oleh pekerja. Anggep aja gini, 2 perusahaan bisa saja sama-sama membeli 10 komputer. Tapi investasi tersebut akan lebih bernilai di perusahaan yang pegawainya 10 dibanding 20. Bagi perusahaan 1, tiap pegawai dapat 1 komputer, sementara pegawai di perusahaan 2 harus gantian. Itu juga kalo dapet komputer. jangan-jangan suruh bawa laptop sendiri (ini curhat. tolong diabaikan).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img alt="Gambar 2 FDI per pekerja Indonesia dan beberapa negara lain"
src="https://www.krisna.or.id/post/fdi/pic3.svg"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dan yha ketika kita buat per kapita, FDI Indonesia memang perlu lebih banyak. BTW gambar 1 nggak ada China karena kalo ditambahin China, negara-negara lain langsung keliatan sangat-sangat kecil saking gedenya FDI di China 😅&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika kita lihat secara tren, baik gambar 1 maupun gambar 2 menunjukkan bahwa perkembangan investasi di Indonesia tidak meningkat secara lebih tinggi dibanding negara-negara tetangga. Bahkan jika kita lihat trennya, dampak UU CK tidak begitu terasa.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Terakhir, sebagai negara yang ukuran ekonomi domestiknya besar, sangat wajar jika Indonesia sebenarnya lebih tergantung pada investasi domestik ketimbang investasi asing. Data
menunjukkan bahwa emang investasi asing itu relatif lebih kecil ketimbang investasi domestik.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tabel 1. realisasi penanaman modal domestik dan asing dalam juta USD&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Investasi&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;2016&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;2017&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;2018&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;2019&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;2020&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;2021&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Domestik&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;216.230,8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;262.350,5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;328.604,9&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;386.498,4&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;413.535,5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;447.063,6&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Asing&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.964,1&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32.239,8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;29.307,9&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.208,8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.666,3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31.093,1&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;Di sisi lain, hal ini juga dapat menunjukkan bahwa investor asing memang dari awal tidak begitu tertarik dengan Indonesia. Meski investasi domestik tumbuh terus, tapi FDI stagnan. Apakah Perpu dapat mengubahnya? Mari kita lihat!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;reproduksi gambar 1 dan 2 silakan lihat di bawah ini.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;library&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;WDI&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;library&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tidyverse&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;fdi&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;BX.KLT.DINV.CD.WD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;lab&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;SL.TLF.TOTL.IN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;pop&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;SP.POP.TOTL&amp;#34;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;BGD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;CHN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;MYS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;IND&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;THA&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;VNM&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;as_tibble&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;WDI&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;indicator&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;indi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;start&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;2017&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;weks&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fdi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pop&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wuks&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fdi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lab&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&amp;gt;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;subset&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;!=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;China&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&amp;gt;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;ggplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;fdi&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;geom_line&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1.1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;theme_classic&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;labs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Total FDI, BoP, current USD (minus China)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Total FDI, current USD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;scale_y_continuous&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;scales&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;::&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;label_number_si&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;())&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;ggsave&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;pic1.svg&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;ggplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;weks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;geom_line&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1.1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;theme_classic&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;labs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Total FDI per capita, current USD (with China)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;FDI per capita, current USD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;scale_y_continuous&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;scales&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;::&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;label_number_si&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;())&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;ggsave&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;pic2.svg&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;ggplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wuks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;geom_line&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1.1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;theme_classic&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;labs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Total FDI per worker, current USD (with China)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;FDI per worker, current USD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;scale_y_continuous&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;scales&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;::&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;label_number_si&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;())&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;ggsave&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;pic3.svg&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Memodelkan TKDN secara sederhana</title><link>https://www.krisna.or.id/post/tkdn/</link><pubDate>Tue, 29 Mar 2022 14:09:58 +0700</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/tkdn/</guid><description>&lt;p&gt;Perbincangan tentang peningkatan penggunaan produk dalam negeri dan anti impor sudah sering bergaung di kalangan pejabat publik. Bahkan, belakangan ini rasanya perbincangan ini terdengar semakin sering. Tentu saja menggunakan barang-barang produksi dalam negeri adalah sesuatu yang tidak jelek. Yang jadi masalah adalah kalau dipaksa. Cinta produk dalam negeri, seperti halnya cinta pada yang lain, sangat ga asik jika dipaksa. Nah, salah satu instrumen yang sedang marak digunakan oleh Indonesia adalah TKDN.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="apa-itu-tkdn"&gt;Apa itu TKDN?&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;
, atau Tingkat Kandungan Dalam Negeri, mulai marak digunakan oleh Indonesia&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. TKDN, jika diwajibkan untuk suatu industri, mengamanatkan batas minimal dari suatu produk akhir memiliki kandungan dalam negeri. Kandungan ini bisa berupa tenaga kerja, permesinan, sampai ke penggunaan bahan baku. Contohnya,
, pada April 2022, diwajibkan memenuhi TKDN 35%, yang artinya semua perangkat 5G yang beredar harus memiliki kandungan lokal minimal 35% (atau maksimal komponen impor maksimal 65%).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;TKDN mengakibatkan perusahaan tidak boleh lagi menjual barang impor. Barang tersebut harus diproduksi di dalam negeri. Komponennya boleh impor tapi tidak boleh banyak-banyak. Dengan TKDN, maka produsen diharapkan mendatangkan pabriknya ke Indonesia. Saya pernah menulis sedikit tentang efek ini di postingan saya
. Dengan adanya investasi, maka lapangan kerja akan bertambah. Di negara yang informalitasnya tinggi seperti di Indonesia, lapangan pekerjaan formal dapat menjadi pilihan yang baik untuk meningkatkan kesejahteraan masyarakat&lt;sup id="fnref:2"&gt;&lt;a href="#fn:2" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. TKDN juga diharapkan dapat meningkatkan kapasitas produksi dan teknologi perusahaan domestik yang menjadi &lt;em&gt;supplier&lt;/em&gt; industri barang jadi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Beberapa alasan kenapa TKDN cukup populer terutama bagi pemerintahan adalah karena dia gratis (gak kaya subsidi yang memerlukan APBN). Selain itu, kebijakan anti impor biasanya sangat disukai oleh masyarakat, dan berpotensi meningkatkan popularitas politisi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Secara sepintas, memang sepertinya meningkatkan TKDN itu baik ya. Jika investasi datang ke Indonesia, maka akan ada value tambahan. Namun perlu dipahami bahwa konsep value itu tidaklah statik dan tidak &lt;em&gt;eksogen&lt;/em&gt;. Value sebuah barang bisa naik dan bisa turun tergantung dari inputnya juga. Apakah, misalnya, perangkat 5G yang punya kandungan domestik tinggi ini sama bagusnya dengan jika perangkat tersebut diimpor? Apakah perangkat dengan TKDN tinggi bisa bersaing di pasar global? Apakah ada smelter berarti kita dapat value yang lebih tinggi
?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jawabannya belum tentu. Beberapa artikel teoritis membedah konsep perubahan value dan produktivitas dari perusahaan intermediate input dan perusahaan final good&lt;sup id="fnref:3"&gt;&lt;a href="#fn:3" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="fnref:4"&gt;&lt;a href="#fn:4" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sup id="fnref:5"&gt;&lt;a href="#fn:5" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Memang ada tarik menarik antara keduanya, dan TKDN tidak otomatis menghasilkan keluaran yang seoptimal kelihatannya, apalagi jika TKDN tidak berhasil meningkatkan produktivitas sektor yang ia coba proteksi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di postingan kali ini, saya mencoba ngasih gambaran dengan model yang sangat simpel tentang tarik-menarik value ini.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="model"&gt;Model&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Anggaplah ada sebuah perusahaan produsen produk akhir yang seringkali membutuhkan barang impor. Barang impor ini sebenarnya bisa disubstitusi di dalam negeri, akan tetapi bagi si perusahaan, barang impor lebih murah dan memberikan nilai tambah yang lebih tinggi. Contoh dunia nyatanya mungkin seperti
atau
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika kita cuma lihat keputusan produk input saja, maka si perusahaan punya fungsi produksi:&lt;/p&gt;
$$F(M,N) = \alpha M + N$$&lt;p&gt;di mana $M$ adalah jumlah input yang diimpor dan $N$ adalah jumlah input yang dibeli di pasar domestik. Sementara itu, $\alpha$ adalah kualitas bahan baku impor relatif terhadap bahan baku domestik. Jika $\alpha &gt; 1$ berarti barang impor punya kualitas lebih bagus. Kita juga akan mengasumsikan bahwa harga barang impor lebih murah daripada domestik ($P_M&lt;P_N$).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Si perusahaan ini diwajibkan untuk membeli barang mentah dari dalam negeri sebesar $k$:&lt;/p&gt;
$$
P_NN \geq kP(\alpha M + N)
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
\text{di mana } k \in (0,1)
$$&lt;p&gt;Si perusahaan bermaksud memenuhi permintaan sebesar $F(M,N)=Q$ dengan biaya serendah mungkin. Artinya, si perusahaan memiliki problem:&lt;/p&gt;
$$
\min P_MM+P_NN
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
s.t. \ \alpha M+ N \geq Q
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
P_NN \geq kP(\alpha M + N)
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
k \in (0,1)
$$&lt;p&gt;Berhubung masalahnya linear, kita bisa pake &lt;code&gt;linprog&lt;/code&gt;. Saya akan menggunakan parameter sebagai berikut:&lt;/p&gt;
$$
P_M=1
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
P_N=3
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
α=1.5
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
k=0
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
P=9
$$&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
$$
Q=30
$$&lt;p&gt;Kita buat dulu fungsinya:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;from&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;scipy.optimize&lt;/span&gt; &lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;linprog&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;def&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;TKDN&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pm&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;α&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;1.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;δ&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;k&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;P&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;9&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Q&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;30&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;):&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;c_ex1&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;array&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pm&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;A_ex1&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;array&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([[&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;α&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;k&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;P&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;α&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;k&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;P&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;b_ex1&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;np&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;array&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;δ&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Q&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;linprog&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;A_ub&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;A_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;b_ub&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;method&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;revised simplex&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;names&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;impor bahan baku = &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;x&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;bahan baku domestik = &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;x&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;biaya produksi = &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pm&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;x&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;x&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;profit perusahaan = &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Q&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;P&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pm&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;x&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;res_ex1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;x&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;for&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="ow"&gt;in&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;names&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Angka default di atas tidak perlu diartikan secara harfiah bahwa harga impor adalah 1. Si $P_M=1$ disebut juga &lt;em&gt;numeraire&lt;/em&gt;, atau harga dasar. Karena problemnya linear yang berarti bebas &lt;em&gt;affine transformation&lt;/em&gt;. Harga domestik $P_N=3$ bisa kita artikan bahwa harga bahan baku domestik lebih mahal tiga kali lipat daripada harga bahan baku impor.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="siapa-yang-untung-siapa-yang-buntung"&gt;Siapa yang untung siapa yang buntung&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Sekarang mari kita gunakan fungsi yang barusan kita bikin. Jangan lupa ada dependency &lt;code&gt;linprog&lt;/code&gt; dari &lt;code&gt;scipy&lt;/code&gt;. Untuk kasus tanpa TKDN, berarti kita set $k=0$:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;TKDN&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;impor bahan baku = 20.0
bahan baku domestik = 0.0
biaya produksi = 20.0
profit perusahaan = 250.0
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Bagaimana dengan TKDN di mana konten domestik harus ada di angka 20% dari total nilai produk jadi?&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;TKDN&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;k&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;impor bahan baku = 8.0
bahan baku domestik = 18.0
biaya produksi = 62.0
profit perusahaan = 208.0
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Seperti dapat kita lihat di atas, TKDN mengakibatkan perusahaan produk jadi mengalami penurunan profit dan kenaikan total cost. Namun demikian, penjual bahan baku domestik mendapatkan tambahan pemasukan sebanyak $18 \times P_N$. Artinya, TKDN berpotensi menyenangkan penjual bahan baku domestik, akan tetapi merugikan penjual barang jadi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ketika TKDN diset jadi 40%, modelnya crash alias si produk jadi mendingan ga produksi sama sekali wkwkw.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika kita tabelkan, maka TKDN mulai dari 0 sampai 30% (untuk setiap tambahan 10% TKDN) dapat dilihat di tabel di bawah&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;k&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;M&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;N&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;C&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;$\pi$&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;20&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;20&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;250&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;10%&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;14&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;41&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;229&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;20%&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;18&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;62&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;208&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;30%&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;187&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;Bagaimana dengan nilai tambah dalam negeri secara total? Walaupun TKDN berhasil menaikkan nilai tambah dari produsen bahan baku, namun nilai tambah dari produsen barang jadi berkurang. Dalam kasus TKDN=0, maka nilai tambah produsen bahan baku adalah 0, sementara profit produsen barang jadi adalah 250. Untuk TKDN 10%, bahan baku dapat nilai tambah 9 tetapi barang jadi kehilangan $250-229=21$. jadi secara total terjadi kekurangan nilai tambah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bagaimana dengan pemerintah? Seandainya impor bebas bea, maka pemasukan pemerintah akan datang dari PPh badan atau &lt;em&gt;Corporate Income Tax&lt;/em&gt;. Tentunya dengan TKDN=0 maka produsen bahan baku ga bayar pajak. Sementara itu, produsen barang jadi akan membayar PPh badan sebesar $t \pi$ di mana $t$ adalah &lt;em&gt;tax rate&lt;/em&gt;. Kalau kita asumsikan bahwa &lt;em&gt;cost&lt;/em&gt; produsen bahan baku domestik adalah 0, maka produsen bahan baku punya income sebesar $P_N \times N$. Artinya, Total government revenue menjadi:&lt;/p&gt;
$$GR=t(P_N-c)N+t \pi$$&lt;p&gt;di mana c adalah marginal cost yang linear terhadap produksi. Saya menggunakan c=2 sehingga perusahaan lokal harus ngecharge harga $P_N=3$ supaya punya revenue 1, sama dengan importir. Jika cost domestik rendah, tentunya mereka bisa menjual dengan harga lebih murah supaya dibeli oleh perusahaan produsen barang jadi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Coba kita hitung jika tax rate adalah 20%, maka total penghasilan pemerintah adalah:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.2&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# corporate income tax&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# harga barang domestik&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# sehingga firms ga bisa jual dgn lebih murah daripada 3&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;brp&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;0%&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;10%&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;20%&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;30%&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;taxs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;((&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;250&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;9&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;229&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;18&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;208&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Pn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;27&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;187&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;for&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt; &lt;span class="ow"&gt;in&lt;/span&gt; &lt;span class="nb"&gt;zip&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;brp&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;taxs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;):&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="sa"&gt;f&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ketika TKDN=&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;, total GR = &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;}&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Ketika TKDN=0%, total GR = 50.0
Ketika TKDN=10%, total GR = 47.6
Ketika TKDN=20%, total GR = 45.2
Ketika TKDN=30%, total GR = 42.8
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Semakin tinggi TKDN, semakin rendah total &lt;em&gt;income tax&lt;/em&gt; dari 2 perusahaan tersebut. Meskipun pajak dari perusahaan domestik naik, akan tetapi pajak yang dibayar oleh perusahaan barang jadi berkurang karena profit yang berkurang. Karena itu, meskipun sekilas TKDN tidak memerlukan persiapan fiskal seperti subsidi, tetapi potensi inefisiensi yang dihasilkan memiliki &amp;lsquo;ongkos&amp;rsquo; terhadap APBN juga.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hal ini tentunya di luar APBN yang digunakan untuk menegakkan aturan TKDN. Misalnya, untuk memastikan sebuah perusahaan mengikuti aturan TKDN, perusahaan tersebut harus disurvey dulu untuk dapat sertifikat lolos TKDN. Sertifikat 2 barang pertama dibayarin oleh Pemerintah, yang tentunya pakai APBN. Ini belum termasuk pembangunan sistem dan sumberdaya yang harus dialokasikan untuk penegakan TKDN oleh pemerintah. Di samping itu, untuk barang ke-3 yang perlu TKDN, maka perusahaan harus menanggung biaya sertifikat, yang akan mengurangi lebih jauh profit mereka, dan otomatis pajak penghasilan yang dibayarkan.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="jadi-tkdn-baik-atau-buruk"&gt;Jadi TKDN baik atau buruk?&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Beberapa hal di atas merupakan kemungkinan problem yang ditimbulkan oleh TKDN. Model linear ini, meskipun agak &lt;em&gt;arbitrary&lt;/em&gt;, cukup mampu menjelaskan dampak jangka pendek TKDN. Model yang lebih representatif (tapi lebih ribet) bisa dicek di footnote.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Satu hal penting dari model di atas adalah tidak bisa mentah-mentah terima bahwa $Q$ dan $P,P_M,P_N$ sama sekali tidak bergerak ketika ada TKDN. Bisa saja alih-alih semangat menjadi efisien, produsen bahan baku dalam negeri malah keenakan diproteksi dan ga ada &lt;em&gt;improvement&lt;/em&gt; sama sekali. Bukannya improve, mereka malah naikin harga karena produsen barang jadi ga punya opsi lain selama TKDN &lt;em&gt;binds&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Disamping itu, TKDN membuat produsen barang jadi di dalam negeri jadi sulit berkompetisi dengan produsen barang jadi di negara lain. Kenapa? Karena produsen luar negeri bisa akses bahan baku murah dan bagus tanpa kena TKDN. Akibatnya, produsen barang jadi dalam negeri tidak bisa bersaing di pasar global dan terpaksa memanfaatkan pasar domestik. Produsen barang jadi di dalam negeri jadi tidak bisa bersaing dengan impor barang jadi, sehingga akan minta proteksi juga.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Inilah kenapa ada blokir IMEI. Produsen ponsel dalam negeri ga mau saingan dengan ponsel impor karena ponsel impor ga harus mengikuti TKDN. Apakah publik pernah dikasih tau berapa APBN yang dikeluarkan untuk implementasi blokir IMEI?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Terakhir, TKDN itu sekalinya digunakan, maka akan sulit untuk dibatalkan. Perusahaan yang sudah terlanjur investasi besar demi memenuhi TKDN akan rugi besar kalau tiba-tiba TKDN dicabut dan perusahaan yang tidak investasi bisa masuk ke pasar yang tadinya diproteksi dengan TKDN. Karena itu, perusahaan yang sudah keburu invest demi memenuhi TKDN akan punya insentif untuk terus meminta pemerintah menjalankan TKDN dan menerapkan aturan-aturan yang diperlukan untuk menegakkan TKDN.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;TKDN bisa dianggap berhasil kalau ternyata terdapat pembelajaran bagi produsen bahan baku dalam negeri. Misalnya, karena sekarang ada klien, industri mereka tumbuh dan makin efisien sehingga menekan cost sehingga bisa semurah produk impor (alias $P_N \leq P_M$), atau meningkatkan kualitas sehingga bisa lebih baik dari produk impor (alias $\alpha \in (0,1)$). Jika ini yang terjadi, maka $k$ tidak lagi binding dan TKDN bisa dikatakan berhasil, tergantung seberapa besar dan seberapa cepat &lt;em&gt;improvement&lt;/em&gt; industri dalam negeri terjadi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Karena itu, pembuat kebijakan yang sudah terlanjur menggunakan TKDN seyogyanya terus memantau si $\alpha$ dan si $P_N$ ini (atau tepatnya $\frac{P_N}{P_M})$. Jika tidak ada kemajuan, maka sulit mengharapkan industri nasional untuk bisa efisien dan kompetitif, dan akhirnya keunggulan-keunggulan yang diinginkan malah tidak tercapai. Pemaksaan saja akan sulit diharapkan untuk berhasil. Ada kemungkinan pemerintah mesti mengkomplemen aturan TKDN dengan aturan lain yang bisa mendorong efisiensi industri. Jadi makin banyak ya aturannya wkwk.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="alternatif-tkdn"&gt;Alternatif TKDN&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Ada beberapa alternatif dari TKDN&lt;sup id="fnref:6"&gt;&lt;a href="#fn:6" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;6&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; :&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Perbaiki iklim bisnis&lt;/strong&gt;. Ini kayaknya obvious banget ya : lol : . Tapi memang jurus ini ga ada yang ngalahin kebijakan lain. Susah industri mau maju kalau hulu-nya diproteksi, mau beli barang impor maupun ekspor &lt;em&gt;administrative cost&lt;/em&gt;-nya tinggi. Aparatnya masih suka
.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Manfaatkan CSR&lt;/strong&gt;. Tanyain apakah pengusaha multi nasional bisa mencoba membantu perusahaan lokal sebagai suppliernya.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Lakuukan &lt;strong&gt;pelatihan&lt;/strong&gt; bagi pegawai maupun perusahaan pemasok komponen. Training merupakan hal yang penting untuk meningkatkan kualitas pengusaha dan karyawan lokal. Pemerintah yang paham industri tentunya akan bisa mengidentifikasi pelatihan apa yang diperlukan, dan menyelenggarakannya. Ini juga makan APBN, tapi jauh lebih baik daripada dipake buat menegakkan TKDN.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Perbaiki &lt;strong&gt;proses dan infrastruktur fisik logistik&lt;/strong&gt;. Ini juga rasanya cukup jelas :lol: .&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Jika semua masih gagal juga, menggunakan &lt;strong&gt;tarif dan subsidi&lt;/strong&gt;, meski tidak ideal, masih lebih baik daripada TKDN. Tapi balik lagi ya, problem utama dari tariff tentunya adalah perjanjian dagang dan retaliasi. Tariff lebih mudah dihitung daripada TKDN, sehingga lebih munggkin kena masalah di WTO. Sementara itu, subsidi membebani APBN secara langsung, ga seperti TKDN yang membebani APBN dan ekonomi secara tidak langsung. Yah beginilah kalau punya policy makers &amp;amp; politisi yang ga ngerti cara ngitung &lt;em&gt;hidden cost&lt;/em&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;h2 id="update"&gt;Update&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Barusan ada buku baru lagi tentang TKDN buat yang pengen belajar. Buku ini berupa bunga rampai yang ditulis Lili Yan Ing dan Grossman&lt;sup id="fnref:7"&gt;&lt;a href="#fn:7" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;7&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Khususnya, ada chapter di buku tsb yg sangat menarik, ditulis Yessi Vadila&lt;sup id="fnref:8"&gt;&lt;a href="#fn:8" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;8&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nanti saya bahas lagi kapan-kapan wkwk. Mention saya di
jika ada komen, kritik, atau saran. Thanks.&lt;/p&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Fernando, O., &amp;amp; Ing, L. Y. (2022). Indonesia&amp;rsquo;s Local Content Requirements: An Assessment on Consistency with Free Trade Agreement Commitments. &lt;em&gt;ERIA Discussion Paper Series&lt;/em&gt;, 420.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:2"&gt;
&lt;p&gt;Gupta, K., &amp;amp; Mardjono, E. (2021). Indonesia Emas Berkelanjutan 2045: Kumpulan Pemikiran Pelajar Indonesia Sedunia Seri 01 Ekonomi. LIPI Press.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:2" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:3"&gt;
&lt;p&gt;Grossman, G. M. (1981). The Theory of Domestic Content Protection and Content Preference. &lt;em&gt;The Quarterly Journal of Economics&lt;/em&gt;, 96(4), 583-603.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:3" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:4"&gt;
&lt;p&gt;Veloso, F. M. (2006). Understanding Local Content Decisions: Economic Analysis and an Application to the Automotive Industry. &lt;em&gt;Journal of Regional Science&lt;/em&gt;, 46(4), 747-772.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:4" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:5"&gt;
&lt;p&gt;Lin, S.-H., &amp;amp; Weng, Y. (2020). Can strengthening the local content requirements meet a government’s need to raise industrial productivity and production? &lt;em&gt;Journal of Applied Economics&lt;/em&gt;, 23(1), 316-328.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:5" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:6"&gt;
&lt;p&gt;Hufbauer, G., Schott, J. J., Wada, E., Cimino, C., &amp;amp; Vieiroand, M. (2013). Local Content Requirements : A Global Problem. Peterson Institute for International Economics.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:6" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:7"&gt;
&lt;p&gt;Ing, L. Y., &amp;amp; Grossman, G. M. (2023). Local content requirements: promises and pitfalls. Routledge.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:7" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:8"&gt;
&lt;p&gt;Vadila, Y., &amp;amp; Christian, D. (2023). Effects of Local Content Requirements on Trade. In B. Hoekman &amp;amp; K. Saggi (Eds.), The Political Economy of Trade Policy: Theory, Evidence and Applications. Routledge.
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:8" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Trade in Value Added: posisi Indonesia di Global Value Chain</title><link>https://www.krisna.or.id/post/tiva/</link><pubDate>Mon, 13 Dec 2021 09:54:16 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/tiva/</guid><description>&lt;p&gt;Global Value Chain (GVC) adalah jargon yang kerap kali meramaikan jagat akademisi maupun konsultan ketika kita bicara soal perdagangan internasional dan pertumbuhan industri manufaktur. Kalau diharfiahkan dalam bahasa Indonesia, GVC jadi Rantai Pasok Global (RPG). Tapi ya aneh rasanya pakai singkatan RPG karena bagi saya RPG memiliki arti lain wkwk. jadi kita pakai GVC aja yaa.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;GVC itu intinya adalah membagi rantai produksi suatu barang jadi menjadi beberapa rantai nilai, yang masing-masing mata rantainya diproduksi di negara-negara yang berbeda. Contohnya adalah sepeda, di mana untuk jadi 1 sepeda, sebuah pembuat sepeda membeli komponen dari berbagai negara.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-diambil-dari-world-development-report-2020-world-bank"&gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="wdr2020"
srcset="https://www.krisna.or.id/media/tiva/pic1_hu_eafc2ab7f346feda.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/tiva/pic1_hu_70472cb67e83c068.webp 478w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/tiva/pic1_hu_eafc2ab7f346feda.webp"
width="478"
height="465"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
diambil dari World Development Report 2020, World Bank.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di atas didapatkan dari &lt;a href="https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2020" target="_blank" rel="noopener"&gt;World Development Report 2020&lt;/a&gt;, sebuah bacaan yang saya rasa cukup lengkap tentang GVC. Saya pernah mencontohkan (secara sangat sederhana) dalam salah satu postingan saya tentang bagaimana GVC membantu membuat &lt;a href="https://www.krisna.or.id/post/gado2/"&gt;bumbu gado-gado&lt;/a&gt; yang berhasil menembus pasar ekspor. Saya juga pernah menulis artikel &lt;a href="https://www.eastasiaforum.org/2020/06/16/indonesias-ppe-export-ban-backfires/" target="_blank" rel="noopener"&gt;pendek&lt;/a&gt; tentang peran GVC dalam COVID-19. Versi panjangnya &lt;a href="https://www.researchgate.net/publication/346643698_A_REVIEW_ON_INDONESIAN_TRADE_POLICY_IN_RESPONSE_TO_COVID-19" target="_blank" rel="noopener"&gt;di sini&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;GVC sendiri sering disebut-sebut oleh orang-orang pemerintahan, di mana keterlibatan Indonesia di dalam GVC dianggap mampu mendorong pertumbuhan sektor industri manufaktur Indonesia. GVC sendiri merupakan salah satu andalan negara-negara di regional ASEAN dan Asia Timur dalam membuat produk manufaktur yang kompetitif. Indonesia sering disebut-sebut kurang memanfaatkan GVC dibandingkan negara-negara lain di kawasan. Benarkah?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Salah satu indikator yang dapat digunakan untuk melihat keterlibatan Indonesia di dalam GVC adalah dengan melihat &lt;a href="https://www.oecd.org/sti/ind/measuring-trade-in-value-added.htm" target="_blank" rel="noopener"&gt;Trade in Value Added (TiVA)&lt;/a&gt;. TiVA adalah sebuah indikator yang mengandalkan data perdagangan barang, yang mencoba mengestimasi berapa besar kandungan lokal dan kandungan impor di dalam barang jadi yang diproduksi di suatu negara. Sebuah negara yang mengandalkan GVC akan memiliki kandungan impor yang tinggi di dalam nilai ekspornya. Dengan kata lain, misalnya kita pakai contoh sepeda, maka TiVA akan menunjukkan seberapa besar total impor dari gigi, rantai, ban, dan lain sebagainya, dibandingkan dengan nilai ekspor sepedanya. Data TiVA yang digunakan di postingan ini diambil &lt;a href="https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=TIVA_2021_C1" target="_blank" rel="noopener"&gt;dari sini&lt;/a&gt;. Seperti biasa, saya akan pakai Python. Data ini bisa coba direplikasi oleh pembaca dengan kode ini.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_excel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tiva.xlsx&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sheet_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;pake&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# sumber: https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=TIVA_2021_C1&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;melt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;id_vars&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_excel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tiva.xlsx&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sheet_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;pake2&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# sumber: https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=TIVA_2021_C1&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;melt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;id_vars&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;variable&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;unique&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# ngecek negara&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;array(['OECD', 'AUS', 'AUT', 'BEL', 'CAN', 'CHL', 'COL', 'CRI', 'CZE',
'DNK', 'EST', 'FIN', 'FRA', 'DEU', 'GRC', 'HUN', 'ISL', 'IRL',
'ISR', 'ITA', 'JPN', 'KOR', 'LVA', 'LTU', 'LUX', 'MEX', 'NLD',
'NZL', 'NOR', 'POL', 'PRT', 'SVK', 'SVN', 'ESP', 'SWE', 'CHE',
'TUR', 'GBR', 'USA', 'NON', 'ARG', 'BRA', 'BRN', 'BGR', 'KHM',
'CHN', 'HRV', 'CYP', 'IND', 'IDN', 'HKG', 'KAZ', 'LAO', 'MYS',
'MLT', 'MAR', 'MMR', 'PER', 'PHL', 'ROU', 'RUS', 'SAU', 'SGP',
'ZAF', 'TWN', 'THA', 'TUN', 'VNM', 'ROW', 'APEC', 'ASEAN', 'EASIA',
'EU27', 'EU28', 'EU15', 'EU13', 'EA19', 'G20', 'ZEUR', 'ZASI',
'ZNAM', 'ZSCA', 'ZOTH'], dtype=object)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;grafik di bawah ini menunjukkan berapa persen kandungan internasional di dalam ekspor negara-negara yang saya pilih. Dengan kata lain, sumbu y menunjukkan $\frac{\text{kandungan internasional}}{\text{total ekspor}}$ secara agregat. Jadi kita hitung tidak hanya sepeda, tapi seluruh ekspor Indonesia. Untuk kandungan internasional, kita juga tidak hitung gear, ban, dll saja, tapi juga seluruh impor barang setengah jadi seperti chip, dll. Ukuran ini tidak mencerminkan industri per industri, tetapi keseluruhan.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;MYS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;THA&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;AUS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;CHN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;VNM&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;for&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="ow"&gt;in&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;ttt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;append&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ttt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;concat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bbox_to_anchor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;.12&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;%&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0, 0.5, '%')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_5_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Seperti dapat kita lihat di atas, Indonesia (IDN) memiliki kandungan impor yang sangat kecil terhadap total ekspornya, apalagi jika dibandingkan negara-negara ASEAN lain. Sebenarnya hal ini lumayan wajar, mengingat ekspor Indonesia didominasi barang mentah. Barang mentah kan ga ada input apa-apa, jadinya ga butuh barang setengah jadi dari negara lain untuk membuatnya toh. Dengan indikator ini, partisipasi Indonesia bahkan lebih tinggi daripada Australia yang bisa dibilang tidak punya industri manufaktur apapun.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi mungkin yang paling wow adalah Vietnam. Naik terus kandungan internasionalnya. wkwk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di bawah ini menunjukkan total impor bahan baku dan barang setengah jadi dari masing-masing negara. Datanya juga didapatkan dari TiVA database. Kalau pakai metrik ini, RRT jauh di atas yang lain. Akan tetapi, Indonesia masih yang paling rendah. Padahal dibandingkan ukuran ekonomi tetangganya, Indonesia relatif lebih besar. Lagi-lagi, lihat Vietnam.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;for&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="ow"&gt;in&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ctr&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;t2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tiva2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;b2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;append&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;t2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;concat&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bbox_to_anchor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;.12&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x133fa61e190&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_7_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Vietnam ini ekonominya kecil banget. Pada tahun 2019, PDB Vietnam cuma 261,9 billion USD (2019), atau gak sampe seperempatnya jika dibandingkan dengan Indonesia di angka 1,119 trillion USD pada tahun yang sama. Kok bisa ekonomi sekecil itu mengimpor bahan baku dan barang setengah jadi sebanyak grafik di atas, dan terus tumbuh? Siapa yang mengonsumsi barang jadinya? Kalau Indonesia wajar lah ya, populasinya kan banyak. Marketnya gede. Wajar aja kalau impornya dalam USD tergolong besar. Lah Vietnam? Buat apa impor banyak-banyak?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jawabannya: buat diekspor. Coba kita lihat ekspor barang-barang berkategori teknologi tinggi di bawah ini. Kalau ini datanya dapat dari &lt;a href="https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.TECH.CD?locations=VN-ID" target="_blank" rel="noopener"&gt;World Bank&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wbdata&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wb&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;datetime&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1995&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;TX.VAL.TECH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;hitek&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;VNM&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;THA&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;MYS&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;hitek&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bbox_to_anchor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;.12&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;USD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;year&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x133fa6be820&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_9_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kelihatan ya pertumbuhan ekspor barang berteknologi tinggi-nya. Vietnam bukanlah negara yang punya tradisi riset yang tinggi jika dibandingkan dengan negara-negara tetangganya di kawasan. Mereka ga riset sendiri. Mereka sekadar merakit aja. Dengan mengimpor bahan baku dan barang setengah jadi seperti chip, mereka bisa jadi produsen barang-barang berteknologi tinggi. BTW Saya ga include RRT di grafik di atas karena kalau ada China, yang lain jadi kecil banget wkwkw.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Grafik di bawah ini menunjukkan publikasi artikel ilmiah, juga dapat datanya dari World Bank. Ini sebagai ilustrasi kekuatan riset masing-masing negara. Coba bandingkan Vietnam dengan yang lain.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wbdata&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wb&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;datetime&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1995&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IP.JRN.ARTC.SC&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Journal&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;VNM&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;THA&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;MYS&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Journal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;bbox_to_anchor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;.12&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x133fa7e5820&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_11_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;BTW kalau soal riset, Indonesia tiba-tiba naik pesat ya pada 2016 ke atas. Wah keren ya! Kok bisa sih? Apa resepnya?&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="en" dir="ltr"&gt;Who published in &amp;quot;predatory&amp;quot; journals (2015-2017)?&lt;br&gt;Source: &lt;a href="https://t.co/j5TQBWgrbr"&gt;https://t.co/j5TQBWgrbr&lt;/a&gt; &lt;a href="https://t.co/PLYXDx9QYX"&gt;pic.twitter.com/PLYXDx9QYX&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Arief Anshory Yusuf (@anshory72) &lt;a href="https://twitter.com/anshory72/status/1358605111174463488?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;February 8, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Apa kesimpulannya? Saya serahkan ke para pembaca wkkww. Sekian postingan hari ini. semoga berguna buat anda! Mensyen saya di &lt;a href="https://twitter.com/iMedKrisna" target="_blank" rel="noopener"&gt;twitter&lt;/a&gt; untuk kritik, saran ataupun diskusi yaa. Thanks!&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Tentang upah minimum kabupaten/kota: ketinggian apa kerendahan?</title><link>https://www.krisna.or.id/post/umk/</link><pubDate>Wed, 08 Dec 2021 00:12:12 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/umk/</guid><description>&lt;p&gt;Beberapa waktu yang lalu, twitter sempat ramai soal upah minimum. Sepertinya gara-garanya adalah berita tentang Menteri Ketenagakerjaan Ida Fauziyah yang berkomentar tentang tingginya upah minimum di Indonesia. Salah satu berita yang sangat ramai adalah yang ditwitkan oleh CNN Indonesia di bawah ini.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Menaker Sebut Upah Minimum di Indonesia Terlalu Tinggi &lt;a href="https://t.co/QcN7DKj8bx"&gt;https://t.co/QcN7DKj8bx&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; CNN Indonesia (@CNNIndonesia) &lt;a href="https://twitter.com/CNNIndonesia/status/1461177882315685888?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;November 18, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Seperti bisa dilihat, reply yang ada di twit tersebut mencapai 1k, jauh di atas &lt;em&gt;engagement&lt;/em&gt; akun twitter CNN Indonesia biasanya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi yang lebih menarik sebenernya adalah twit dari sebuah akun yang sangat berpengaruh berikut ini:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Menteri Tenaga Kerja Ida Fauziyah mengatakan tak layak buruh menuntut kenaikan upah karena upah minimum di Indonesia sudah terlalu tinggi. Benarkah terlalu tinggi? Menurut Global Wage Report 2020-2021: upah minimum RI ada di papan bawah negara2 Asean, hanya menang dari Myanmar. &lt;a href="https://t.co/16PDZcAB7M"&gt;pic.twitter.com/16PDZcAB7M&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Farid Gaban (@faridgaban) &lt;a href="https://twitter.com/faridgaban/status/1460954416576536577?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;November 17, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Pemegang akun tersebut adalah salah seorang yang cukup disegani di jagat pertwitteran dan seringkali menelurkan opini yang menurut saya sangat kritis, tajam dan menarik. Gambar yang ia twitkan diambil dari
terbitan International Labour Organization (ILO).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar yang ditwitkan tersebut menunjukkan upah minimum beberapa negara menggunakan satuan Dolar Amerika dan Dolar PPP. Pada gambar tersebut, dapat dilihat bahwa upah minimum Indonesia sangat rendah, hanya sedikit di atas Myanmar. Hal ini membuktikan bahwa keadaan upah minimum di Indonesia tidak sesuai dengan pertanyaan Menaker yang mengatakan bahwa upah minimum di Indonesia terlalu tinggi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Lalu apa dasar pernyataan Menaker kalau begitu? Apakah ada &lt;em&gt;missing link&lt;/em&gt;? Melihat-lihat replies dan quote-twit dari twit di atas, kita akan mendapatkan beberapa clue. Ini salah satunya:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;UMR $111 itu UMR Yogya bukan Indonesia. Jabar sudah Rp4.7 jt ($337). Lebih tinggi dari Cina, Thailand, Malaysia.. &lt;a href="https://t.co/MIhUJfgSOJ"&gt;https://t.co/MIhUJfgSOJ&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; ARK (@ngabdul) &lt;a href="https://twitter.com/ngabdul/status/1461127855119679493?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;November 18, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Sepertinya Global Wage Report, pada gambar yang diambil oleh @fgaban tersebut, menggunakan upah terendah di suatu negara tersebut. Padahal, peraturan upah minimum di Indonesia memiliki variasi yang tidak kecil. Ada daerah yang UMK-nya rendah, tapi ada juga yang tinggi. Nah, sepertinya yang dibilang &amp;ldquo;mahal&amp;rdquo; oleh Menaker adalah upah minimum di daerah-daerah yang menjadi pusat industri, bukan yang paling rendah. Tapi ya seperti dapat diduga, cuplikan gambar tersebut, dengan konteks yang disajikan,
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jadi sebenarnya upah minimum di Indonesia ini tinggi atau rendah ya? Well, mungkin tergantung dengan pembandingnya. Tinggi/rendah dibandingkan apa?&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="sampling-umk-di-pulau-jawa-tahun-2019"&gt;Sampling UMK di Pulau Jawa tahun 2019&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Saya coba cek kebenarannya sedikit, minimal di Pulau Jawa lah ya. Sesuai dengan gambar yang ditwitkan @fgaban, kita akan pakai tahun 2019 dan angka Dolar PPP sebagai satuannya. Menurut gambar yang ditwitkan @fgaban, upah minimum di Indonesia adalah 331 PPP Dolar. Saya coba cari peraturan UMK tahun 2019 di berbagai Kabupaten/Kota di Pulau Jawa. PPP conversion factor diambil dari
, sementara data UMK dari:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Banten https://indolabourdatabase.files.wordpress.com/2018/12/SK-UMK-Banten-2019.pdf&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Jatim https://surabaya.tribunnews.com/2https://indolabourdatabase.files.wordpress.com/2018/12/SK-UMK-Banten-2019.pdf018/11/16/berikut-ini-nilai-umk-2019-di-jawa-timur-surabaya-tertinggi&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;DIY https://maucash.id/umr-yogyakarta&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Jateng https://jatengprov.go.id/publik/umk-35-kabupaten-kota-ditetapkan-semarang-tertinggi-banjarnegara-terendah/&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Jabar https://databoks.katadata.co.id/datapublish/2019/11/29/daftar-umk-di-jawa-barat-karawang-cetak-tertinggi&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;DKI https://www.kompas.com/tren/read/2019/11/22/161505465/membandingkan-ump-dki-jakarta-dengan-umk-daerah-sekitarnya?page=all&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;umk19&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;gabung.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year == 2019&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;umk19&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;melt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;umk19&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;id_vars&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;value_vars&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;meanP&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;minP&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;maxP&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;barplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;umk19&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;provname&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axhline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;331&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;orange&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;30&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;(array([0, 1, 2, 3, 4, 5]),
[Text(0, 0, 'DKI Jakarta'),
Text(1, 0, 'Jawa Barat'),
Text(2, 0, 'Jawa Tengah'),
Text(3, 0, 'DI Yogyakarta'),
Text(4, 0, 'Jawa Timur'),
Text(5, 0, 'Banten')])
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_1_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Garis oranye di atas adalah 331, sesuai dengan upah minimum di Indonesia menurut Global Wage Report 2020-2021. Iya sepertinya upah paling rendah di Indonesia ada di DIY, seperti kata beberapa orang yang membalas twit @fgaban di atas. Akan tetapi, rata-rata UMK di Pulau Jawa sepertinya cukup tinggi. Paling deket sama DIY adalah Jateng dan disusul Jatim. Akan tetapi, Jabar dan Banten memiliki rata-rata UMK yang jauh lebih tinggi. Efek kabupaten/kota yang deket Jakarta?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;BTW UMK Jakarta sama aja ya rata-rata dan maximum dan minimumnya. Ya iyalah soalnya kan dia cuma punya UMP wkwkkw. Kalau yang lain, UMK-nya sesuai dengan Kabupaten/Kota. Variasinya cukup berbeda di tiap provinsi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Beberapa tambahan fakta tentang UMK 2019 (dalam rupiah):&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Provinsi&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;UMK tertinggi&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Berapa?&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;UMK Terendah&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Berapa?&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Kota Cilegon&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.913.078&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Lebak&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.498.068&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Karawang&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.594.324&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Kota Banjar&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.831.884&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Kota Semarang&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.715.000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banjarnegara&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.748.000&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;D.I. Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Kota Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.846.400&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Gunung Kidul&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.571.000&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Kota Surabaya&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.871.052&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;banyak&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.763.267&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;UMK tertinggi adalah bar merah, terendah adalah yang hijau, dan biru adalah rata-rata. Di Jawa Timur, Kab/Kota yang paling rendah UMK-nya antara lain adalah PAMEKASAN, NGAWI, PONOROGO, SITUBONDO, MADIUN, MAGETAN, PACITAN, SAMPANG, dan TRENGGALEK (maaf hurup gede semua gara-gara label di Stata-nya wkwk. males kukecilin).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Seperti dilihat di atas ya, variasinya luar biasa antara yang paling tinggi dan paling rendah. Yang paling besar jaraknya mungkin adalah Jawa Barat, yang katanya merupakan rumah dari
. UMK Karawang aja lebih tinggi daripada DKI! Mungkin ga aneh
.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="tren-umk-di-pulau-jawa-tahun-2002-2014-2019"&gt;Tren UMK di Pulau Jawa tahun 2002-2014 (+2019)&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Upah minimum bukanlah konsentrasi dari riset saya. Untungnya saya punya kolega di kampus yang risetnya berkisar tentang upah minimum. Beliau adalah
yang biasa saya panggil dengan nama Dika. Belum lama ini, beliau baru mempresentasikan
tentang dampak upah minimum terhadap kemiskinan. Dia pake data UMK Pulau jawa dari 2002 sampai 2014, dan cukup berbaik hati untuk meminjamkannya pada saya wkwk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di bawah ini saya plot tren UMK di Pulau Jawa tahun 2002-2014 berdasarkan data UMK yang dari Dika. Saya tambahin data 2019 yang saya kumpulin sendiri. Saya ga punya angka 2015 sampai 2018, karena itu di gambar di bawah ini, anda akan melihat garis lurus antara 2014-2019. Saya sertakan gambar yang sama tapi dalam PPP Dolar dan Rupiah.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;umk&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;gabung.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;subplots&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ncols&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;umk&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;maxP&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;False&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;umk&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;minP&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;False&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Highest UMK in each province&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;PPP$&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2002&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2005&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2008&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2011&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2014&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Lowest UMK in each province&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2002&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2005&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2008&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2011&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2014&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylim&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;#a&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylim&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;#b&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;DKI Jakarta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Jawa Barat&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Jawa Tengah&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;DI Yogyakarta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Jawa Timur&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Banten&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;bbox_to_anchor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x238ae9840d0&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_3_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;subplots&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ncols&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;umk&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;maximum&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;False&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;umk&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;minimum&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;provname&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linewidth&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;False&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Highest UMK in each province&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;current IDR&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2002&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2005&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2008&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2011&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2014&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Lowest UMK in each province&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2002&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2005&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2008&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2011&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2014&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;DKI Jakarta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Jawa Barat&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Jawa Tengah&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;DI Yogyakarta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Jawa Timur&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Banten&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;bbox_to_anchor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;0.15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x238ac3f8730&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_4_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dari kedua gambar di atas, kita bisa lihat bahwa UMK naik terus secara perlahan, akan tetapi tiba-tiba naik drastis sejak sekitar tahun 2012/2013, lalu makin tinggi kenaikannya pada 2019. Sayangnya saya kurang tertarik lebih jauh untuk mengisi data 2015-2018, tapi rasanya ga mungkin ya UMK turun, jadi kayaknya insight yg akan saya dapat dari 2015-2018 gak akan terlalu banyak. Trennya pasti naik menuju 2019.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi ya, mungkin plot di atas cukup menggambarkan cepatnya kenaikan UMK di Pulau Jawa, mungkin jauh di atas inflasi.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="jadi-umk-indonesia-ini-tinggi-atau-rendah"&gt;Jadi UMK Indonesia ini tinggi atau rendah?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Sebenarnya perlu investigasi lebih jauh daripada cuma Pulau Jawa aja dan cuma 2019 hehe. Saya sangat merekomendasikan teman-teman yang tertarik untuk memperdalam UMK agar lihat riset yang lebih komprehensif atau kontak Dika untuk ngobrol-ngobrol wkwk. Akan tetapi, saya rasa &lt;em&gt;exercise&lt;/em&gt; kita ini cukup valid lah ya, apalagi UMK tertinggi dan terendah sama-sama di Pulau Jawa. Pulau Jawa juga masih jadi primadona investor industri manufaktur, jadi kurasa Pulau Jawa sudah memberikan insight yang cukup baik untuk melanjutkan diskusi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika kita kembali ke pertanyaan soal tinggi atau rendah, saya rasa minimal kita bisa lihat dari 2 sisi. Pertama, membandingkan upah antara Indonesia dengan negara lain. Kedua, membandingkan upah antara Indonesia saat ini dengan Indonesia dulu (dengan kata lain, kecepatan kenaikan).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Untuk poin pertama, membandingkan UMK terendah di Indonesia dengan UMK terendah di negara lain dengan menggunakan PPP dolar adalah hal yang tepat menurut saya. Inilah kelebihan PPP dolar, di mana inflasi dan harga barang konsumsi di setiap negara sudah dimasukkan ke dalam perhitungan, sehingga cukup valid untuk dibandingkan dengan negara lain.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Akan tetapi, UMK terendah tentunya tidak memberikan konteks yang menyeluruh. Jika kita lihat lebih jauh isi report-nya, sebenarnya ada banyak informasi yang bisa kita lihat terkait distribusi upah minimum tersebut. Gambar 7.16 di report tersebut memberikan sedikit gambaran tentang distribusi UMK di Indonesia. Jika gambar ini dibaca bersama dengan gambar yang ditwitkan oleh @fgaban, maka akan langsung kebayang distribusi UMK di Indonesia dan komen Menaker juga akan sedikit tergambar konteksnya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi yang paling penting adalah gambar 9.7 di report yang sama. gambar ini sekitar 3 halaman setelah gambar 9.3 yang diposting @fgaban. Gambar ini menunjukkan UMK paling rendah dan paling tinggi di beberapa negara.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="MW"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/umk/mw_hu_81896dbf9c1d7f25.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/umk/mw_hu_b7cab722837ccbfa.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/umk/mw_hu_e5b0030e07dc8dd2.webp 760w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/umk/mw_hu_81896dbf9c1d7f25.webp"
width="760"
height="482"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dari gambar di atas, memang kita bisa lihat bahwa upah minimum di propinsi paling rendah di Indonesia ternyata relatif lebih rendah dibandingkan Filipina, Vietnam dan Brazil. Akan tetapi, jika kita lihat upah minimum di provinsi paling tinggi, Karawang punya UMK yang lebih tinggi daripada upah minimum di Vietnam dan Filipina, bahkan lebih tinggi daripada upah minimumnya Shanghai!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Konteks kedua adalah soal membandingkan UMK saat ini dengan sebelumnya. Ya kita bisa lihat bahwa di Pulau Jawa, UMK meningkat dengan cepat sekali terutama di DKI Jakarta dan sekitarnya. Ini memberikan pengusaha sebuah gambaran ke depan bahwa kemungkinan secara &lt;em&gt;long-term&lt;/em&gt;, daerah tersebut akan terus naik UMK-nya, dan di satu saat akan membuat produksi di sana tidak lagi menarik.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sebenarnya ada yang ke-3 (wkwk maaf), dan itu adalah membandingkan peraturan upah minimum dengan upah median dan/atau upah rata-rata. Mungkin anda masih ingat pelajaran SMA soal statistik yah tentang rata-rata dan median (nilai tengah). Upah minimum itu kan sebenernya adalah upah paling kecil yang harusnya dibayarkan di suatu daerah. Karena dia upah terkecil, maka sewajarnya dia memiliki jarak dengan rata-rata maupun nilai tengahnya. Kalau terlalu dekat dengan nilai tengah ataupun rata-ratanya, bisa jadi indikasi bahwa upah minimum ini bisa jadi terlalu tinggi bagi dunia usaha.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Untungnya hal ini juga bisa dilihat di report yang sama.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="MW3"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/umk/mw3_hu_bfd41dba393f1c96.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/umk/mw3_hu_4eb8f9ed3e8504f2.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/umk/mw3_hu_8f1e185e1ef9f107.webp 760w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/umk/mw3_hu_bfd41dba393f1c96.webp"
width="760"
height="509"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di atas menunjukkan $\frac{\text{upah minimum}}{\text{upah rata-rata}}$ (bar merah) dan $\frac{\text{upah minimum}}{\text{upah median}}$ (bar biru). 100% artinya upah minimum sama dengan upah rata-rata atau upah median. Seperti kita lihat, upah minimum Indonesia berada di atas rata-rata dunia jika kita mengukur tinggi/rendahnya upah minimum dengan rasio $\frac{\text{upah minimum}}{\text{upah rata-rata}}$ dan $\frac{\text{upah minimum}}{\text{upah median}}$. Dengan instrumen ini, bisa dikatakan peraturan upah minimum Indonesia agak-agak ketinggian dibandingkan dengan level upah regionalnya (rata-rata atau median), jika kita bandingkan dengan Vietnam, China, Filipina dan Thailand.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dengan kata lain, ada banyak indikator untuk mengatakan apakah peraturan upah minimum di Indonesia ini &amp;ldquo;ketinggian&amp;rdquo; atau &amp;ldquo;kerendahan&amp;rdquo;. Kita gak terlalu tau Menaker menggunakan alat ukur yang mana ketika dia bilang upah minimum di Indonesia ketinggian. Ada banyak &lt;em&gt;layering&lt;/em&gt; sampai ke keramaian di twitter kan. Menaker mengucapkannya pada siaran pers, yang mana sebagian besar dari kita tidak datang ke acaranya. Pers menuliskannya dalam berita, pasang judul yang &amp;ldquo;representatif&amp;rdquo;, lalu dipost ditwitter dan disebarluaskan oleh para netizen dengan konteks masing-masing. Distorsi komunikasi bisa datang dari level manapun pada proses barusan. Kita nggak tau apakah yang baca hasil cuitan netizen ini buka beritanya atau tidak, buka reportnya atau tidak, dst.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah, kalau menurut berita di
, Menaker menggunakan Kaitz Index. Kaitz Index sendiri lebih cocok kita kaitkan dengan $\frac{\text{upah minimum}}{\text{upah median}}$. Sepertinya sih kalau pakai instrumen yang ini, pernyataan Menaker cukup valid.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;UMK yang terlalu tinggi juga dapat dilihat dari perubahan pada tingkat informalitas ekonomi. Ekonomi informal, atau ekonomi yang isinya adalah para pelaku ekonomi (pegawai maupun pemilik usaha) yang tidak terdaftar pada basis data dunia usaha. Para pelaku ekonomi informal umumnya tidak punya NPWP (dan ga bayar pajak), dan jarang punya perlindungan seperti asuransi ketenagakerjaan ataupun dana pensiun. Karena sifatnya yang tidak terdata, para pelaku usaha informal tentunya juga lebih mungkin tidak bayar gaji sesuai UMK, dan pekerja informal juga umumnya digaji di bawah UMK.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dengan kata lain, semakin tinggi UMK, semakin kecil alasan bagi pelaku usaha untuk jadi formal, karena mereka jadi harus bayar sesuai UMK. Pun dengan pekerja, seiring dengan berkurangnya lapangan kerja yang membayar di atas UMK, maka mereka dengan terpaksa akan bergabung ke ekonomi informal dan menerima gaji di bawah UMK. Dengan kata lain, UMK yang terlalu tinggi dapat berdampak pada peningkatan &amp;ldquo;pasar gelap&amp;rdquo; di dalam pasar ketenagakerjaan. Indonesia sendiri termasuk salah satu negara dengan
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sekian postingan kali ini. Jadi apakah UMK ketinggian apa kerendahan? Hahaha tanya Dika aja ya jangan tanya saya wkwkwk. Intinya sih selalu kritis dalam menerima informasi baik dari postingan di twitter maupun sumber lainnya (termasuk blog ini!). Selalu kroscek dan rajin-rajin baca studi yang lebih mendalam, atau bahkan lebih baik lagi, buatlah studinya sendiri!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;n.b.: Data UMK Pulau Jawa 2019 lihat di bawah ini yaa. Untuk yang 2002-2014 boleh coba kontak Dika hahaha.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_option&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;display.max_rows&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;None&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;umk&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year==2019&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;kabid&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;year&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;umk&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;prov&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;kabname&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;provname&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;rerata&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;minimum&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;maximum&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;PPPC&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;inflation&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;PPP&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;meanP&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;minP&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;maxP&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2002&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3101&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KEPULAUAN SERIBU&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DKI Jakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2003&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3171&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KODYA JAKARTA SELATAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DKI Jakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2004&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3172&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KODYA JAKARTA TIMUR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DKI Jakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2005&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3173&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KODYA JAKARTA PUSAT&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DKI Jakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2006&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3174&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KODYA JAKARTA BARAT&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DKI Jakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2007&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3175&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KODYA JAKARTA UTARA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DKI Jakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4267349.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;898.02325&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2008&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3201&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4083670.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BOGOR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;859.36975&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2009&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3202&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3028531.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SUKABUMI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;637.32568&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2010&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3203&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2534798.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;CIANJUR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;533.42426&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2011&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3204&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3139275.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANDUNG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;660.63074&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2012&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3205&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1961085.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;GARUT&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;412.69180&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2013&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3206&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2251787.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TASIKMALAYA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;473.86728&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2014&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3207&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1880654.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;CIAMIS&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;395.76584&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2015&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1882642.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KUNINGAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;396.18420&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2016&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3209&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2196416.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;CIREBON&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;462.21497&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2017&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3210&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1944166.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;MAJALENGKA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;409.13135&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2018&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3211&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3139275.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SUMEDANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;660.63074&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2019&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3212&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2297931.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;INDRAMAYU&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;483.57785&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2020&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3213&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2965468.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SUBANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;624.05469&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2021&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3214&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4039067.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PURWAKARTA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;849.98346&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2022&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3215&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KARAWANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2023&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3216&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4498961.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BEKASI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;946.76379&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2024&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3217&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3145427.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANDUNG BARAT&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;661.92535&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2025&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3271&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4169806.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA BOGOR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;877.49622&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2026&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3272&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2530182.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA SUKABUMI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;532.45288&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2027&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3273&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3623778.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA BANDUNG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;762.58978&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2028&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3274&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2219487.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA CIREBON&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;467.07004&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2029&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3275&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4589708.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA BEKASI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;965.86066&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2030&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3276&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4202105.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA DEPOK&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;884.29327&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2031&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3277&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3139274.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA CIMAHI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;660.63055&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2032&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3278&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2264093.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA TASIKMALAYA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;476.45697&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2033&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3279&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;32&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA BANJAR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Barat&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3005915.3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1831884.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4594324.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;632.56641&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.50266&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;966.83203&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2034&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3301&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2158327.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;CILACAP&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;454.19949&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2035&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3302&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1900000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANYUMAS&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;399.83704&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2036&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3303&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1940800.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PURBALINGGA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;408.42300&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2037&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3304&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANJARNEGARA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2038&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3305&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1835000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KEBUMEN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;386.15839&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2039&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3306&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1845000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PURWOREJO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.26279&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2040&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3307&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1859000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;WONOSOBO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;391.20898&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2041&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3308&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1853000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;MAGELANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;389.94632&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2042&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3309&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1942500.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BOYOLALI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;408.78076&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2043&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3310&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1947821.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KLATEN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;409.90051&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2044&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3311&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1938000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SUKOHARJO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;407.83377&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2045&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3312&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1797000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;WONOGIRI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;378.16165&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2046&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3313&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1989000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KARANGANYAR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;418.56625&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2047&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3314&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1815914.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SRAGEN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;382.14194&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2048&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3315&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1830000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;GROBOGAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.10620&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2049&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3316&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1834000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BLORA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;385.94797&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2050&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3317&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1802000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REMBANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.21387&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2051&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3318&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1891000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PATI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;397.94305&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2052&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3319&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2218451.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KUDUS&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;466.85202&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2053&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3320&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2040000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;JEPARA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;429.29871&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2054&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3321&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2432000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DEMAK&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;511.79141&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2055&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3322&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2229880.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SEMARANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;469.25717&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2056&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3323&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1825200.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TEMANGGUNG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;384.09607&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2057&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3324&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2261775.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KENDAL&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;475.96915&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2058&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3325&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2061700.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BATANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;433.86526&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2059&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3326&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2072000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PEKALONGAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;436.03281&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2060&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3327&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1865000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PEMALANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;392.47162&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2061&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3328&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1925000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TEGAL&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;405.09805&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2062&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3329&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1807614.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BREBES&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;380.39526&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2063&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3371&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1853000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA MAGELANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;389.94632&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2064&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3372&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1956200.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA SURAKARTA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;411.66379&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2065&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3373&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2034915.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA SALATIGA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;428.22861&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2066&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3374&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA SEMARANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2067&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3375&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2072000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA PEKALONGAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;436.03281&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2068&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3376&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1925000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;33&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA TEGAL&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Tengah&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1977745.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1748000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2715000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;405.09805&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416.19788&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;367.85007&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;571.34607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2069&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3401&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1613200.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;34&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KULON PROGO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DI Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1676280.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1571000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1846400.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;339.48270&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;352.75726&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;330.60208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.55740&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2070&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3402&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1649800.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;34&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANTUL&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DI Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1676280.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1571000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1846400.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;347.18481&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;352.75726&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;330.60208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.55740&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2071&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3403&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1571000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;34&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;GUNUNG KIDUL&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DI Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1676280.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1571000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1846400.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;330.60208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;352.75726&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;330.60208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.55740&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2072&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3404&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1701000.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;34&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SLEMAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DI Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1676280.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1571000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1846400.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;357.95935&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;352.75726&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;330.60208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.55740&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2073&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3471&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1846400.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;34&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA YOGYAKARTA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;DI Yogyakarta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1676280.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1571000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1846400.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.55740&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;352.75726&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;330.60208&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;388.55740&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2074&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3501&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PACITAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2075&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3502&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PONOROGO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2076&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3503&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TRENGGALEK&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2077&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3504&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1805219.94&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TULUNGAGUNG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.89148&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2078&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3505&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BLITAR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2079&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3506&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1850986.07&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KEDIRI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;389.52252&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2080&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3507&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2781564.24&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;MALANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;585.35388&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2081&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3508&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1826312.72&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;LUMAJANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;384.33023&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2082&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3509&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2170917.60&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;JEMBER&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;456.84909&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2083&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3510&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2132779.35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANYUWANGI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;448.82324&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2084&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BONDOWOSO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2085&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3512&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SITUBONDO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2086&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3513&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2306944.93&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PROBOLINGGO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;485.47473&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2087&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3514&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3861518.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PASURUAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;812.61993&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2088&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3515&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3864696.20&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SIDOARJO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;813.28876&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2089&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3516&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3851983.38&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;MOJOKERTO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;810.61346&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2090&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3517&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2445945.88&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;JOMBANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;514.72620&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2091&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3518&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NGANJUK&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2092&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3519&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;MADIUN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2093&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3520&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;MAGETAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2094&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3521&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NGAWI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2095&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3522&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1858613.77&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BOJONEGORO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;391.12769&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2096&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3523&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2333641.85&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TUBAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;491.09286&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2097&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3524&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2233641.85&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;LAMONGAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;470.04880&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2098&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3525&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3867874.40&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;GRESIK&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;813.95758&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2099&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3526&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;BANGKALAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2100&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3527&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SAMPANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2101&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3528&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.65&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PAMEKASAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2102&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3529&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SUMENEP&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2103&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1899294.78&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA KEDIRI&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;399.68863&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2104&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3572&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA BLITAR&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2105&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3573&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2668420.18&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA MALANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;561.54376&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2106&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3574&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2137864.48&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA PROBOLINGGO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;449.89337&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2107&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3575&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2575616.61&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA PASURUAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;542.01416&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2108&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3576&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2263665.07&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA MOJOKERTO&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;476.36691&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2109&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3577&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1801406.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA MADIUN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;379.08887&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2110&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3578&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.61&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA SURABAYA&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2111&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3579&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2575616.61&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA BATU&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Jawa Timur&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2254300.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1763267.6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3871052.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;542.01416&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;474.39624&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;371.06299&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.62640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2112&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3601&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2542539.13&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;PANDEGLANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;535.05334&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2113&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3602&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.44&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;LEBAK&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2114&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3603&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3841368.19&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;TANGERANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;808.37958&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2115&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3604&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3827193.39&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;SERANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;805.39667&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2116&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3671&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3869717.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA TANGERANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;814.34534&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2117&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3672&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.44&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA CILEGON&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2118&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3673&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3366512.71&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA SERANG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;708.45074&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2119&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;3674&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3841368.19&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;36&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;KOTA TANGERANG SELATAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Banten&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3462480.8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2498068.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3913078.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4751.936&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.031&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;808.37958&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;728.64630&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;525.69489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;823.47034&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Global Value Chain dalam bumbu gado-gado</title><link>https://www.krisna.or.id/post/gado2/</link><pubDate>Tue, 31 Aug 2021 23:27:21 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/gado2/</guid><description>&lt;p&gt;Hari ini saya sarapan gado-gado. Menurut saya, gado-gado (dan bumbu kacang secara umum) adalah sebuah fenomena yang luar biasa. Meskipun kacang pertama kali &lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Peanut_sauce" target="_blank" rel="noopener"&gt;diperkenalkan oleh Portugis yang dibawa dari Mexico&lt;/a&gt;, Masyarakat Indonesialah yang pertama kali membuat bumbu kacang. Bumbu kacang ini sungguh &lt;em&gt;versatile&lt;/em&gt; karena bisa dicampur apa aja. Dikasih sayur, bisa. Kasih gorengan, enak. Nasi uduk, hayu. Buat bumbu ayam bakar, ya bisa (alias jadi sate).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Orang bule juga ternyata sangat menyukai bumbu kacang. Seperti kita ketahui, orang bule kalo sarapan suka pake roti yang diolesin selai kacang. Tentunya sungguh wajar jika mereka juga suka bumbu kacang. Daripada salad dressing a la eropa, jelas lah enakan gado-gado. wkwkwk. Kesukaan rang bule akan bumbu kacang (ditambah dengan banyaknya orang Asia dan orang Indonesia di Australia) memberikan skala ekonomi yang cukup untuk importir bumbu kacang.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tentunya sebagai insan yang ga bisa masak, saya lebih suka pake bumbu kacang yang udah jadi. Praktis. ga perlu ngulek-ngulek. Ntar kalo bikin sendiri mah udahlah nguleknya capek, makan waktu, kagak enak pula! Udahla mending kita beli bumbu jadi aja. Praktis dan udah pasti rasanya oke.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya suka beli bumbu ini, yang namanya &amp;ldquo;Enak Eco&amp;rdquo;, beli di toko Vietnam deket rumah. Harganya sekitar A$4. Mantap ya. Export quality wkwkw. Diekspor dari mana sih benda ini?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="gado2"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/gado2/gado2_hu_f3363b4367aa138c.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/gado2/gado2_hu_e70d25639c6dca0a.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/gado2/gado2_hu_bb366bb28f6097d8.webp 570w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/gado2/gado2_hu_f3363b4367aa138c.webp"
width="570"
height="760"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ternyata bumbu ini adalah karya anak bangsa. Made in Malang, tepatnya diproduksi oleh PT Enak Jaya Makmur. Diimpor oleh Sony Trading di New South Wales.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="cabe-lalu-gado-gado-peran-global-value-chain"&gt;Cabe lalu gado-gado: peran Global Value Chain&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Beberapa waktu lalu, saya sempet bikin postingan tentang &lt;a href="https://krisna.or.id/post/cabe" target="_blank" rel="noopener"&gt;impor cabe&lt;/a&gt; yang ternyata lumayan banyak peminatnya. Memang ketika itu situasinya adalah harga cabe sedang rendah, sehingga petani merugi. Di postingan tersebut juga saya memperlihatkan bahwa cabe mentah sudah dibatasi impornya, sementara cabe kering impornya bebas.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Katanya sih cabe mentah dikonsumsi oleh masyarakat, sementara cabe kering dikonsumsi oleh industri. Meskipun ternyata ga juga, akan tetapi tidak dapat kita pungkiri bahwa industri berperan besar dalam mengimpor cabe, terutama melihat betapa &lt;a href="https://www.wartaekonomi.co.id/read323825/industri-makanan-minuman-masih-jadi-andalan-di-2021" target="_blank" rel="noopener"&gt;besarnya pertumbuhan industri makanan dan minuman&lt;/a&gt; di Indonesia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Menggunakan produk impor untuk diolah di dalam negeri menjadi produk ekspor bukanlah hal baru. Sejak zaman di mana banyak negara melakukan perjanjian dagang, adalah hal lumrah bagi perusahaan di suatu negara untuk menggunakan bahan baku dari negara lain. Seperti halnya coklat belgia yang cokelatnya datang dari pantai gading, gado-gado Indonesia pun cabenya datang dari negara lain. Vietnam, negara yang sejatinya berteknologi rendah, dapat menjadi eksportir ponsel pintar besar dunia karena mengimpor komponen. Ekonom memakai istilah &amp;ldquo;Global Value Chain&amp;rdquo; (GVC) untuk mendeskripsikan fenomena ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di postingan cabe itu, kita juga jadi tahu bahwa ada negara lain yang sanggup bikin cabe lebih murah daripada Indonesia. Akan tetapi, mereka ga bisa bikin gado-gado seenak kita lho (mungkin). Hahaha. Dengan cabe yang murah, maka bumbu gado-gado juga bisa jadi murah. Akibatnya, produk ini jadi laris tidak hanya di pasar dalam negeri, tetapi juga di pasar luar negeri.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tanpa berpanjang lebar lagi, mari kita coba cek &amp;lsquo;kandungan internasional&amp;rsquo; di dalam bumbu gado-gado impor ini. haha.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="ingredients-dengan-bantuan-un-comtrade"&gt;Ingredients dengan bantuan UN COMTRADE&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tentunya saya ga begitu paham struktur industri bumbu gado-gado. Karena itu, kita akan pake kira-kira aja. Dari bungkus belakang bumbu ini, dapat dilihat bahwa bumbunya antara lain adalah kacang tanah, cabe (capsicum), coconut sugar, bawang putih, bawang merah, garem, gula, dan pengawet.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dari list tersebut, saya tinggal googling HS Code, untuk mendapatkan kode HS buat kita tarik datanya dari UN COMTRADE. Di sini kita sekali lagi harus bikin &lt;em&gt;caveat&lt;/em&gt; wkwkw. Pertama, Ga ada informasi bahan-bahan ini dibeli oleh PT Enak Jaya Makmur dalam bentuk apa. Misalnya, apa kacang tanahnya murni yg masih ada kulitnya? Atau udah dikupas dan disangrai? Cabe pun demikian. Basah? Kering? Bubuk? Kode HS nya beda-beda. haha! Karena tidak ada informasi ini, maka saya melakukan sedikit spekulasi. Jadi jangan terlalu percaya sama kode HS yang akhirnya saya pake wkwkwkw. Jika anda lebih tahu, kode yg saya pake di postingan ini bisa direplikasi dengan mudah, jadi bisa coba versi anda sendiri. Atau lebih baik lagi, kasih tau saya resep yg benernya melalui &lt;a href="https://twitter.com/iMedKrisna" target="_blank" rel="noopener"&gt;twitter&lt;/a&gt; wkwkwk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Seperti halnya postingan cabe, kita tarik data-data yang diperlukan pake API dari &lt;a href="https://comtrade.un.org/Data/" target="_blank" rel="noopener"&gt;UN COMTRADE&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# cari api key-nya di https://comtrade.un.org/Data/&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;api_key&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;/api/get?max=502&amp;amp;type=C&amp;amp;freq=A&amp;amp;px=HS&amp;amp;ps=2019&amp;amp;r=360&amp;amp;p=0&amp;amp;rg=2%2C1&amp;amp;cc=200811%2C170290%2C070320%2C070310%2C071220%2C250100%2C291619%2C170111%2C090421%2C170114&amp;#39;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;https://comtrade.un.org/&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;api_key&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&amp;amp;fmt=csv&amp;#39;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gado2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gado2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gado2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Flow&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Setelah kita download datanya, lalu saya coba perlihatkan deskripsi dari komoditas yang saya pake. Itu 4 komoditas pertama harusnya ada 0 di depannya (jadi 070310, 6 digit) tapi saya terlalu malas untuk konversi jadi biar aja jadi 5 digit wkwkw.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_option&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;display.max_colwidth&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;None&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# show full content of a column&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;desc&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gado2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# ambil cuma kode dan nama barang&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;desc&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;drop_duplicates&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# print&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Commodity Code&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Commodity&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;70310&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Vegetables, alliaceous; onions and shallots, fresh or chilled&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;70320&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Vegetables, alliaceous; garlic, fresh or chilled&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;71220&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Vegetables; onions, whole, cut, sliced, broken or in powder but not further prepared, dried&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;6&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;90421&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Spices; fruits of the genus Capsicum or Pimenta, dried, neither crushed nor ground&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;8&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;170114&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Sugars; cane sugar, raw, in solid form, other than as specified in Subheading Note 2 to this chapter, not containing added flavouring or colouring matter&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;10&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;170290&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Sugars; n.e.c. in heading no. 1702, including invert sugar and other sugar and sugar syrup blends containing, in the dry state, 50% by weight of fructose&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;12&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;200811&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Nuts; ground-nuts, whether or not containing added sugar, other sweetening matter or spirit&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;14&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;250100&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Salt (including table salt and denatured salt); pure sodium chloride whether or not in aqueous solution; sea water&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;16&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;291619&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Acids; unsaturated acyclic monocarboxylic, cyclic monocarboxylic, their anhydrides, halides, peroxides and peroxyacids; their halogenated, sulphonated, nitrated or nitrosated derivatives, n.e.c. in item no. 2916.1&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Seperti dapat dilihat, deskripsinya agak panjang dan njelimet wkwk. Saya sertakan juga bubuk bawang di situ. Untuk cabe, saya pake cabe kering. Saya ga gitu tau Coconut sugar pake HS yg mana, tapi jadinya di sini saya pake 170290. Feel free to disagree with my choices hahaha.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oh iya satu lagi, saya pake data tahun 2019. 2020 ada tapi takut rusak gara-gara COVID. 2019 harusnya ga jauh beda dengan business as usual.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Okeh, setelah dapat barang-barang yang mau dilirik, mari kita tampilkan ekspor dan impornya bahan-bahan ini.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Tarik ekspor doang&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gado2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;`Trade Flow`==&amp;#34;Export&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Netweight (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Tarik impor doang&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;m1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gado2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;`Trade Flow`==&amp;#34;Import&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;m1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;m1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;m1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;m1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Netweight (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Gabung dan bikin tabelnya enak dilihat&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gabung&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;merge&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;m1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;on&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;how&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;outer&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gabung&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Product description&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Onion/Shallot&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Garlic&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Onion Powder&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Dried Chili&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Cane Sugar&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Coconut Sugar&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ground-nuts&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;salt&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Perservatives&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gabung&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gabung&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Product description&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Impor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Impor (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;## Print dengan format thousand separated by comma&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gabung&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;format&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{:,.0f}&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{:,.0f}&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{:,.0f}&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;{:,.0f}&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;style type="text/css"&gt;
&lt;/style&gt;
&lt;table id="T_8adc3_"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th class="blank level0" &gt;&amp;nbsp;&lt;/th&gt;
&lt;th class="col_heading level0 col0" &gt;Commodity Code&lt;/th&gt;
&lt;th class="col_heading level0 col1" &gt;Product description&lt;/th&gt;
&lt;th class="col_heading level0 col2" &gt;Ekspor (kg)&lt;/th&gt;
&lt;th class="col_heading level0 col3" &gt;Impor (kg)&lt;/th&gt;
&lt;th class="col_heading level0 col4" &gt;Ekspor (US$)&lt;/th&gt;
&lt;th class="col_heading level0 col5" &gt;Impor (US$)&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row0" class="row_heading level0 row0" &gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row0_col0" class="data row0 col0" &gt;70310&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row0_col1" class="data row0 col1" &gt;Onion&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row0_col2" class="data row0 col2" &gt;8,786,797&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row0_col3" class="data row0 col3" &gt;111,934,997&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row0_col4" class="data row0 col4" &gt;10,588,352&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row0_col5" class="data row0 col5" &gt;56,596,401&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row1" class="row_heading level0 row1" &gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row1_col0" class="data row1 col0" &gt;70320&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row1_col1" class="data row1 col1" &gt;Garlic&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row1_col2" class="data row1 col2" &gt;25,804&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row1_col3" class="data row1 col3" &gt;465,344,332&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row1_col4" class="data row1 col4" &gt;11,977&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row1_col5" class="data row1 col5" &gt;529,965,497&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row2" class="row_heading level0 row2" &gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row2_col0" class="data row2 col0" &gt;71220&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row2_col1" class="data row2 col1" &gt;Onion Powder&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row2_col2" class="data row2 col2" &gt;6,224&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row2_col3" class="data row2 col3" &gt;6,098,177&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row2_col4" class="data row2 col4" &gt;19,052&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row2_col5" class="data row2 col5" &gt;17,914,797&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row3" class="row_heading level0 row3" &gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row3_col0" class="data row3 col0" &gt;90421&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row3_col1" class="data row3 col1" &gt;Dried Chili&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row3_col2" class="data row3 col2" &gt;321,959&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row3_col3" class="data row3 col3" &gt;39,132,270&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row3_col4" class="data row3 col4" &gt;934,735&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row3_col5" class="data row3 col5" &gt;65,280,761&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row4" class="row_heading level0 row4" &gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row4_col0" class="data row4 col0" &gt;170114&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row4_col1" class="data row4 col1" &gt;Cane Sugar&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row4_col2" class="data row4 col2" &gt;124,025&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row4_col3" class="data row4 col3" &gt;3,965,555,215&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row4_col4" class="data row4 col4" &gt;113,024&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row4_col5" class="data row4 col5" &gt;1,317,595,639&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row5" class="row_heading level0 row5" &gt;5&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row5_col0" class="data row5 col0" &gt;170290&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row5_col1" class="data row5 col1" &gt;Coconut Sugar&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row5_col2" class="data row5 col2" &gt;39,810,415&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row5_col3" class="data row5 col3" &gt;91,207,379&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row5_col4" class="data row5 col4" &gt;53,547,449&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row5_col5" class="data row5 col5" &gt;71,438,428&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row6" class="row_heading level0 row6" &gt;6&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row6_col0" class="data row6 col0" &gt;200811&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row6_col1" class="data row6 col1" &gt;Ground-nuts&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row6_col2" class="data row6 col2" &gt;2,768,870&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row6_col3" class="data row6 col3" &gt;3,126,465&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row6_col4" class="data row6 col4" &gt;8,220,574&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row6_col5" class="data row6 col5" &gt;5,334,185&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row7" class="row_heading level0 row7" &gt;7&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row7_col0" class="data row7 col0" &gt;250100&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row7_col1" class="data row7 col1" &gt;salt&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row7_col2" class="data row7 col2" &gt;542,077&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row7_col3" class="data row7 col3" &gt;2,595,397,085&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row7_col4" class="data row7 col4" &gt;155,069&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row7_col5" class="data row7 col5" &gt;95,522,423&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th id="T_8adc3_level0_row8" class="row_heading level0 row8" &gt;8&lt;/th&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row8_col0" class="data row8 col0" &gt;291619&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row8_col1" class="data row8 col1" &gt;Perservatives&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row8_col2" class="data row8 col2" &gt;2,229&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row8_col3" class="data row8 col3" &gt;2,277,642&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row8_col4" class="data row8 col4" &gt;13,200&lt;/td&gt;
&lt;td id="T_8adc3_row8_col5" class="data row8 col5" &gt;11,570,694&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;Seperti dapat dilihat pada tabel di atas, hampir semua bahan-bahan yang saya gunakan di sini memiliki impor yang jauh lebih tinggi daripada ekspornya. Dengan kata lain, kemungkinan kandungan internasionalnya (setidaknya dari sisi bahan baku) cukup tinggi. Bumbu gado-gado ternyata adalah produk GVC!! Kita beli bahan baku dari negara lain, kita olah, lalu kita jual lagi ke berbagai pasar di belahan dunia. Di konsep GVC, kita bisa bilang PT Eka melakukan &amp;ldquo;Backward participation&amp;rdquo;. Ga salah emang kalo Indonesia dibilang surganya makanan!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;GVC tidak dapat dilaksanakan apabila terdapat hambatan di dalam perdagangan. Perusahaan seperti PT Enak Jaya di Malang ini harus memiliki kepastian berusaha yang baik. Biasanya ketika kita dengar kepastian berusaha, yang ada di kepala kita adalah izin operasi. Akan tetapi, untuk perusahaan yang bergerak di bidang yang tinggi GVC (seperti PT Enak Jaya ini), kepastian akan kemudahan mengimpor menjadi sangat penting. Ketika 1 saja bahan di atas terhalang akses impornya, mereka harus mencari sumber domestik yang harga dan kualitasnya serupa. Seandainya tidak ada bahan baku dengan harga dan kualitas yang sama di dalam negeri, maka mereka terancam harus berhenti beroperasi. GVC yang &amp;ldquo;terlalu&amp;rdquo; tinggi (banyak yang menyebutnya dengan hyperglobalization) membuat satu saja gangguan suplai dari suatu negara akan mengganggu seluruh proses produksi. Contoh yang paling rame saat ini adalah &lt;a href="https://www.nytimes.com/2021/04/23/business/auto-semiconductors-general-motors-mercedes.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;berhentinya produksi mobil karena adanya krisis chip global&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;GVC telah terbukti secara empiris mengankat ekonomi berbagai negara seperti RRT, Vietnam dan Bangladesh. Berkat GVC, kita ga harus bisa produksi semua barang. Setiap negara dapat berkonsentrasi mengerjakan apa yang ia ahli kerjakan. Contoh paling enak sih ya lagi-lagi Vietnam, negara yang banyak penduduknya bisa merakit, tapi tidak bisa mengembangkan teknologi pembuatan komponen semi konduktor. Mereka tinggal &amp;ldquo;mengimpor&amp;rdquo; bahan baku teknologi tinggi tersebut, sehingga masyarakat bisa membuat ponsel. Di negeri pembuat komponen, harga buruhnya terlalu mahal. Di sinilah peluang bagi Vietnam untuk memberi sumbangsih pada GVC.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;em&gt;But at what cost?&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="kebijakan-pembatasan-impor"&gt;Kebijakan pembatasan impor&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;GVC memberikan kesempatan bagi setiap negara untuk berkonsentrasi pada proses produksi yang paling ia kuasai, sehingga ada &amp;ldquo;surplus&amp;rdquo; yang dihasilkan dari efisiensi tersebut. Tapi tentunya ada sisi buruk dari globalisasi. &lt;em&gt;trade creates winners and losers&lt;/em&gt;. Siapa yang menjadi &amp;ldquo;loser&amp;rdquo; dalam kasus ini?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di contoh Vietnam tadi, tenaga kerja &lt;em&gt;low skill&lt;/em&gt; memang banyak dimiliki Vietnam dan upahnya murah. Akan tetapi, tenaga &lt;em&gt;low skill&lt;/em&gt; di negara maju menjadi korbannya. Karena mereka tidak sanggup bekerja dengan gaji semurah Vietnam, mereka jadi kehilangan pekerjaan dan harus mencari kerjaan lain. Sayangnya, pekerjaan di negara maju yang gajinya gede adalah pekerjaan-pekerjaan &lt;em&gt;high skill&lt;/em&gt;, dan tidak mudah bagi mereka untuk bertransformasi ke pekerjaan tersebut. &lt;a href="https://www-jstor-org.virtual.anu.edu.au/stable/42920646?pq-origsite=summon&amp;amp;seq=1#metadata_info_tab_contents" target="_blank" rel="noopener"&gt;Autor dkk (2013)&lt;/a&gt; &lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; menemukan terjadinya lonjakan pengangguran setelah impor (terutama baja) dari RRT membanjiri Amerika Serikat (AS). Banyak yang mengatakan bahwa para tenaga kerja yang terdampak inilah yang menghasilkan pemilih Donald Trump menjadi Presiden AS. Begitu terpilih, doi langsung memasang tarif terhadap produk baja.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Indonesia tidak perlu menunggu Donald Trump untuk membatasi impor. Diantara bahan-bahan yang saya pake di atas, sebagian mengalami pembatasan impor, dan sebagian lain dapat diimpor secara bebas. Bawang merah, bawang putih, gula, kacang dan garam adalah barang-barang yang impornya diregulasi. Dengan kata lain, pemerintah menerapkan kuota impor, di mana hanya perusahaan tertentu yang ditunjuk oleh negara (biasanya BUMN) yang boleh impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pembatasan ini dirasa perlu karena Pemerintah berupaya melindungi petani, peternak dan nelayan di Indonesia dari kompetisi internasional. Indonesia memang memiliki beragam masalah dalam memajukan sektor pertanian. Solusi paling mudah dan populer adalah dengan melakukan pembatasan impor. Kenapa bisa populer ya? Ntahlah.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="efek-domino-pembatasan-impor-ke-industri"&gt;Efek Domino Pembatasan Impor ke Industri&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Problem utama dari pembatasan impor adalah efeknya kepada konsumen dan industri hilir. Dampak langsung kepada konsumen (termasuk petani itu sendiri) dapat dilihat dari inflasi. Memang sebagian besar strategi impor pemerintah adalah untuk mengendalikan harga dan inflasi. Seperti kata akun ini:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Karena semua komoditi itu penyumbang utama perhitungan inflasi.&lt;br&gt;&lt;br&gt;Jadi kebijakan ngga melihat apakah petani hancur penghasilannya dengan impor besar-besaran saat panen, tapi karena itu kesempatan paling efektif menekan rata-rata inflasi setahun. &lt;a href="https://t.co/k4OxVm72Qb"&gt;https://t.co/k4OxVm72Qb&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Rulie Maulana (@ruliemaulana) &lt;a href="https://twitter.com/ruliemaulana/status/1431263577944457219?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 27, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Tentunya cabe agak beda ya, karena cabe merah bener-bener distop impornya, sementara cabe kering dan cabe bubuk tidak kena pembatasan. Tapi untuk barang-barang lain, twit di atas cenderung benar.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dampak langsung juga dirasakan oleh industri hilir. Ketika harga bahan baku naik, maka harga produk turunannya juga akan naik. Seandainya PT Enak harus membeli bahan baku dengan harga lebih mahal, otomatis harga bumbu gado-gadonya akan naik. Jika pembatasan perdagangannya sangat-sangat ketat, sementara domestik tidak bisa suplai bahan baku yang kompetitif, akan ada dua kemungkinan. Pertama, PT Enak bisa jadi memilih untuk pindah negara, dan beroperasi di negara yang boleh impor bahan baku dengan relatif lebih bebas. Kemungkinan kedua, PT Enak akan tetap operasi di Indonesia dan menaikkan harga. Tapi jika harganya terlalu tinggi, PT Enak akan kalah bersaing dari perusahaan yang ada di negara yang membolehkan impor. Ekspornya bisa jadi berkurang, atau malah bumbu gado-gado impor akan mulai menarik bagi konsumen Indonesia. Jika ini yang terjadi, kemungkinan PT Enak akan melobi pemerintah dan minta diproteksi juga.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di kasus tarif baja AS, tidak lama setelahnya, Trump harus &lt;a href="https://www.economist.com/finance-and-economics/2021/02/11/washing-machines-reveal-how-trade-and-competition-are-linked" target="_blank" rel="noopener"&gt;memberlakukan tarif kepada mesin cuci&lt;/a&gt; karena industri pembuatan mesin cuci di AS kalah bersaing dengan mesin cuci impor yang bajanya ga kena tarif. Kalau di Indonesia, mungkin contoh paling baik adalah tekstil. Ketika bahan-bahan tekstil kena kuota impor, maka harga baju jadi mahal. Akhirnya industri baju juga minta diproteksi dengan pembatasan impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dampak pada industri hilir ini secara tidak langsung akan dirasakan oleh konsumen.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="pembatasan-impor-adalah-soal-keberpihakan"&gt;Pembatasan impor adalah soal keberpihakan&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Pada prinsipnya, kebijakan pembatasan impor adalah sebuah keberpihakan. Ketika pemerintah memberlakukan kuota impor atau tariff pada industri hulu (seperti agraris), maka pemerintah sedang berpihak pada industri hulu dengan mengorbankan industri hilir. Begitupun sebaliknya. Jika proteksi diberlakukan pada dua-duanya? Korbannya tentu saja adalah konsumen. Di samping itu, ekonomi yang terlalu proteksionis akan memiliki masalah dalam bersaing di pasar global. Akhirnya kita akan ketinggal GVC, dan perdagangan secara umum akan jauh berkurang. Perusahaan PT Enak Jaya berpotensi gulung tikar atau pindah ke negara lain jika ingin tetap mempertahankan model bisnis GVC. Perlu dipertanyakan juga: ngapain kita ikut perjanjian perdagangan bebas? Apakah saatnya kita vote untuk Indonexit (voting keluar dari ASEAN gitu. Ala-ala Brexit kwkwk)?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dari sisi konstituen? Industri agrikultur masih merupakan penyumbang tenaga kerja yang besar. Petani di Indonesia masih banyak. Tentunya jika ada pemilu, program-program pro petani akan lebih populer.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bagaimana dari sisi pemerintah? Coba kita bahas dari sisi baik. Sepanjang pengetahuan saya, industri manufaktur adalah penyumbang pajak mayoritas. Penting bagi pemerintah Indonesia untuk memiliki industri manufaktur yang tajir, karena duit APBN datang dari situ. Jika pemerintah ingin memaksimalkan pajak, maka wajar jika pemerintah berpihak kepada industri manufaktur. Di samping itu, Industri manufaktur juga kayaknya lebih banyak diisi pekerja yang formal daripada yang &lt;a href="https://www.bps.go.id/indicator/6/1171/1/persentase-tenaga-kerja-informal-sektor-pertanian.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;informal&lt;/a&gt;. Memperbanyak pekerja formal daripada informal menjadi penting karena pekerja formal lebih mungkin bayar pajak dan lebih mungkin punya asuransi, pensiun, dan akun bank yang dapat mempermudah distribusi dana bantuan ketika krisis. Dari sisi ini, pajak yang dihasilkan oleh industri manufaktur dapat digunakan untuk menjalankan program yang memberikan &amp;ldquo;kompensasi&amp;rdquo; pada sektor pertanian. Hal ini lebih produktif daripada pembatasan impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika kita mau berpikir dari sisi kurang baik, pembatasan impor juga menarik karena pembatasan impor memberikan &amp;ldquo;insentif&amp;rdquo; tertentu bagi elit-elit di pemerintahan. Udah segudang kasus korupsi yang melibatkan kuota impor. Diantara kasus korupsi kuota impor yang paling terkenal mungkin adalah &lt;a href="https://nasional.tempo.co/read/458101/suap-daging-pks-begini-awal-mulanya" target="_blank" rel="noopener"&gt;kasus suap kuota daging sapi&lt;/a&gt; yang melibatkan petinggi penting sebuah parpol. Namun kasus korupsi juga tidak jauh dari bumbu gado-gado yang saya beli. Diantaranya kasus suap &lt;a href="https://nasional.tempo.co/read/1290541/bin-dituduh-punya-jatah-dalam-kasus-suap-impor-bawang-putih/full&amp;amp;view=ok" target="_blank" rel="noopener"&gt;kuota bawang putih&lt;/a&gt;, yang akhirnya pelakunya dipenjara meskipun di bawah tuntutan. Di samping itu, ada juga kasus &lt;a href="https://nasional.tempo.co/read/1341932/suap-impor-gula-kpk-tuntut-eks-bos-ptpn-iii-6-tahun-penjara" target="_blank" rel="noopener"&gt;korupsi gula&lt;/a&gt; yang melibatkan eks bos BUMN gula, dan ada juga tersangka &lt;a href="https://tirto.id/korupsi-dan-sengkarut-pengelolaan-garam-cqvi" target="_blank" rel="noopener"&gt;pengadaan garam impor&lt;/a&gt;. Suap-menyuap ini, &lt;a href="https://bisnis.tempo.co/read/1454576/kppu-ingatkan-pemerintah-soal-potensi-rente-impor-garam/full&amp;amp;view=ok" target="_blank" rel="noopener"&gt;menurut KPPU&lt;/a&gt;, diakibatkan oleh buruknya transparansi penunjukkan perusahaan yang berhak mendapatkan kuota.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jadi kalo pemerintah bilang pembatasan impor adalah demi rakyat, ya mungkin bisa dipikir-pikir lagi wkwkw.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oh ya, Tidak semua jeleknya pembatasan impor adalah terkait kasus korupsi. kadang pengendalian perdagangan juga tidak sempurna dan mengakibatkan adanya barang ilegal atau palsu, seperti di kasus &lt;a href="https://www.merdeka.com/uang/pemerintah-dituding-berperan-ciptakan-kasus-bawang-merah-palsu.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;bawang merah&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Salah satu penelitian yang mencoba mendokumentasikan hal-hal ini ditulis oleh kolega saya Felippa Amanta yang bisa dibaca di &lt;a href="https://repository.cips-indonesia.org/media/341330-dampak-negatif-kebijakan-perdagangan-non-d6b37e99.pdf" target="_blank" rel="noopener"&gt;sini&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Mungkin juga ada alasan yang lebih fundamental, Lebih ideologis akan alasan kenapa kita mau memproteksi petani. Apa artinya efisien jika identitas kita sebagai negara agraris terkikis? Jika identitas sebuah bangsa adalah berdasarkan produk yang dia ekspor, apa mau kita berubah dari negara agraris jadi negara CPO? Atau negara pembuat gado-gado? Semua demi efisiensi?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Yha pada akhirnya ini adalah pertanyaan politik, bukan ekonomi. Ekonomi mah cuma sebuah alat aja, untuk membantu para pembuat visi untuk mencapai visi tersebut. Jika masyarakat memilih untuk menjaga identitas sebagai negara agraris dengan mengabaikan efisiensi, maka tentu itu wajar-wajar saja.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="win-win-solution"&gt;Win-win solution?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Saya ga ngerti juga kenapa banyak negara mengedepankan solusi anti impor ketimbang solusi yang lebih mendasar. Sudah lama Indonesia menerapkan proteksionisme pada industri-industrinya, tapi produktivitasnya tidak kunjung membaik. Taraf hidup petani tidak juga membaik. Bagaimana dengan solusi yang tidak melibatkan proteksi perdagangan internasional? Apakah tidak ada solusi untuk meningkatkan produktivitas petani? Jika kita berhasil meningkatkan produktivitas petani, maka produktivitas manufaktur juga akan tertolong secara otomatis. Dengan begitu, kita tidak lagi perlu proteksi. Kita bisa bersaing dengan negara lain!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ini pertanyaan yang nanti bisa kemana-mana lagi jawabannya wkwkw. Tapi sepanjang yang saya tau, kita punya program subsidi pupuk dan subsidi bibit. Tapi program &lt;a href="https://news.detik.com/berita-jawa-timur/d-5376557/kejaksaan-tetapkan-satu-tersangka-korupsi-pupuk-bersubsidi-di-jombang" target="_blank" rel="noopener"&gt;subsidi pupuk&lt;/a&gt; dan &lt;a href="https://majalah.tempo.co/read/hukum/141840/benih-bersubsidi-bersemai-korupsi" target="_blank" rel="noopener"&gt;subsidi bibit&lt;/a&gt; juga tidak terlepas dari kasus korupsi. wkwkk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di samping itu, program-program seperti subsidi memerlukan pendanaan dari APBN. Sementara itu, tidak perlu dana ekstra untuk melakukan pembatasan impor. Jadi meskipun sama-sama dikorup, pembatasan impor lebih &amp;ldquo;hemat anggaran&amp;rdquo;. Di mata Kementerian yang memikirkan pembiayaan APBN, mungkin mendingan melakukan pembatasan impor daripada membiayai program-program baru yang akan dijalankan oleh Kementerian yang efisiensinya perlu dipertanyakan. Ini mungkin lho!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi oke deh Sekian dulu postingan ini! Mari kita selalu optimis menjadi bangsa yang besar, maju, dan berdaya saing! Dan tetap makan gado-gado!&lt;/p&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Autor, D., Dorn, D., &amp;amp; Hanson, G. (2013). The China Syndrome: Local Labor Market Effects of Import Competition in the United States. &lt;i&gt;The American Economic Review,&lt;/i&gt; &lt;i&gt;103&lt;/i&gt;(6), 2121-2168. Retrieved September 1, 2021, from &lt;a href="http://www.jstor.org/stable/42920646" target="_blank" rel="noopener"&gt;http://www.jstor.org/stable/42920646&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Misteri harga cabai: rendah gara-gara impor?</title><link>https://www.krisna.or.id/post/cabe/</link><pubDate>Sat, 28 Aug 2021 23:22:01 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/cabe/</guid><description>&lt;p&gt;Cabai adalah salah satu komoditas yang sangat penting. Masyarakat Indonesia sangat menyukai cabai. Saya sampai kuliah ke luar negeri pun tetap suka beli sambel karena memang cabai seenak itu. Tidak hanya vital dalam berbagai masakan a la nusantara, tapi juga mengandung vitamin c yang sangat tinggi loh gaes!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pada suatu pagi saya melihat video yang lumayan viral tentang petani yang marah dan menendang-nendang tanaman cabainya.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Ngene Iki Lurrrrrr akibaté, nek Rego / Harga si-Lombok terjun bebas, murahnya kebangetan,..petani tekor, modal tanam tekadang pinjaman / kredit Bank, tahu kenapa...! &lt;a href="https://t.co/IjTEcvZxO0"&gt;pic.twitter.com/IjTEcvZxO0&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Susilo Samin Blora (@Susilo_Blora) &lt;a href="https://twitter.com/Susilo_Blora/status/1430780278364987394?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 26, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Kalau menurut akun yang saya embed di atas, sepertinya penyebabnya adalah jatuhnya harga cabai ketika panen. Tentunya ini adalah hal yang menyedihkan. Bayangin, usaha berbulan-bulan, biaya, waktu dan tenaga, semua sirna ketika harga output jatuh.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Postingan lain menurut saya cukup menarik. Saya embed postingannya di bawah ini:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;lanjutannya. diambil dari sini sepertinya ya &lt;a href="https://t.co/Lz4vNibZb6"&gt;https://t.co/Lz4vNibZb6&lt;/a&gt; &lt;a href="https://t.co/lthDKPFjvc"&gt;pic.twitter.com/lthDKPFjvc&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Krisna &amp;#39;imed&amp;#39; Gupta (@iMedKrisna) &lt;a href="https://twitter.com/iMedKrisna/status/1431461097760976903?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 28, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;postingan tersebut menarik karena dua hal. Pertama, akun tersebut mengaitkan fenomena tersebut dengan &lt;a href="https://peraturan.bpk.go.id/Home/Details/149750/uu-no-11-tahun-2020" target="_blank" rel="noopener"&gt;Undang-Undang Cipta Kerja (UUCK)&lt;/a&gt;, dan mengatakan bahwa sekarang impor cabai tidak perlu lagi memperhitungkan produksi petani. Poin kedua, akun tersebut mengambil gambar dan judul dari postingan berita dari Bisnis.com dengan judul &lt;a href="https://ekonomi.bisnis.com/read/20210824/12/1433531/pasokan-cabai-surplus-kok-ada-impor-27851-ton" target="_blank" rel="noopener"&gt;&amp;ldquo;Pasokan Cabai Surplus, Kok Ada Impor 27.851 Ton?&amp;rdquo;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja yang menarik adalah berita tersebut mengonfirmasi bahwa impor yang dilakukan adalah terhadap cabai dalam bentuk kering/bubuk untuk industri manufaktur. Mengutip berita tersebut:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="border-l-4 border-neutral-300 dark:border-neutral-600 pl-4 italic text-neutral-600 dark:text-neutral-400 my-6"&gt;
&lt;p&gt;Bisnis.com, JAKARTA — Kementerian Pertanian menyebutkan bahwa pasokan aneka cabai untuk konsumsi di Indonesia berada pada posisi surplus. Indonesia juga mengimpor cabai untuk memenuhi kebutuhan industri.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote class="border-l-4 border-neutral-300 dark:border-neutral-600 pl-4 italic text-neutral-600 dark:text-neutral-400 my-6"&gt;
&lt;p&gt;Direktur Pengolahan dan Pemasaran Hasil Hortikultura Kementan Bambang Sugiharto menjelaskan impor cabai sebesar 27.851 ton sepanjang semester I/2021 dilakukan untuk memenuhi kebutuhan industri. Cabai diimpor dalam bentuk cabai kering, cabai dihancurkan atau ditumbuk dan bukan cabai segar konsumsi.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote class="border-l-4 border-neutral-300 dark:border-neutral-600 pl-4 italic text-neutral-600 dark:text-neutral-400 my-6"&gt;
&lt;p&gt;Berdasarkan data Badan Pusat Statistik (BPS), produksi cabai nasional pada 2020 mencapai 2,77 juta ton. Angka ini mengalami peningkatan 7,11 persen dibandingkan dengan 2019. Selain itu, Indonesia tercatat mengekspor aneka cabai dengan nilai USD25,18 juta pada 2020 atau naik 69,86 persen dibandingkan dengan 2019.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Sayangnya akun tersebut tidak menyediakan link ke berita aslinya untuk dibaca followersnya. Cuma capture judul. Hati-hati yah teman-teman! Selalu pertanyakan capture-an judul saja dan selalu baca isi berita sebelum menyebarkan dengan &lt;em&gt;prejudice&lt;/em&gt; tertentu!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi terlepas fakta tersebut, saya lumayan tertarik dengan narasinya. Beliau mengaitkan fenomena ini dengan impor. Dengan kata lain, harga cabai turun karena impor dilakukan di saat panen cabai berlangsung. Kedua, akun tersebut mengaitkan importase tersebut dengan UUCK.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tentunya susah ya membuktikannya secara komprehensif dan koheren. Tapi mungkin kita bisa setidaknya mengira-ngira beberapa hal.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pertama, supaya impor mempengaruhi harga domestik, paling tidak kita harus menemukan besarnya impor relatif terhadap produksi lokal maupun ekspor. Menurut cuplikan berita di atas, produksi nasional adalah 2.77 juta ton. Tidak hanya itu, Indonesia bahkan adalah eksportir cabai!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hal kedua adalah bahwa impor cabai yang tinggi adalah disebabkan oleh UU CK. Artinya, sebelum ada UU CK, impor harusnya lebih sedikit atau bahkan tidak signifikan sama sekali, lalu naik di 2020 dan 2021.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kita coba cek dengan data ekspor impor. Pada postingan kali ini, saya pakai API-nya &lt;a href="https://comtrade.un.org/Data/" target="_blank" rel="noopener"&gt;UN COMTRADE&lt;/a&gt; karena datanya lumayan lengkap dan bisa diakses siapa saja. Skip aja bagian ini kalau males liat kode yg dipakai.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gw akan ambil data total ekspor dan impor Indonesia dari dan ke negara-negara lain. Barang yang akan saya tarik datanya ada 2. Pertama adalah Cabai Mentah dengan kode HS-6-digit 070960, yang dituduhkan kita impor banyak sejak UU CK berlaku. Barang yang kedua adalah Cabai Kering (non-crushed) dengan kode HS-6-digit 090421, barang yang ternyata diimpor sesuai dengan berita di atas. Tuh ya cabe mentah dan cabe kering kode HS-nya aja beda. hahaha. Emang bahaya baca judul doang.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Dari keduad ata tersebut, mari kita lihat apakah iya kita impor banyak Cabai Mentah sejak tahun 2020, tahun di mana UU CK mulai berlaku. Sayangnya UN COMTRADE belum punya data tahun 2021. Tentunya BPS punya data bulanan, tapi karena tidak semua orang punya akses terhadap data tsb, hold dulu tahun 2021-nya. He he.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="ngambil-data-dari-un-comtrade"&gt;Ngambil data dari UN COMTRADE&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tarik pake API dari &lt;a href="https://comtrade.un.org/Data/" target="_blank" rel="noopener"&gt;UN COMTRADE&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# cari api key-nya di https://comtrade.un.org/Data/&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;api_key&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;/api/get?max=502&amp;amp;type=C&amp;amp;freq=A&amp;amp;px=HS&amp;amp;ps=2016%2C2017%2C2018%2C2019%2C2020&amp;amp;r=360&amp;amp;p=0&amp;amp;rg=2%2C1&amp;amp;cc=070960%2C090421&amp;#39;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;https://comtrade.un.org/&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;api_key&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&amp;amp;fmt=csv&amp;#39;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# cek nama variabel&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Index(['Classification', 'Year', 'Period', 'Period Desc.', 'Aggregate Level',
'Is Leaf Code', 'Trade Flow Code', 'Trade Flow', 'Reporter Code',
'Reporter', 'Reporter ISO', 'Partner Code', 'Partner', 'Partner ISO',
'2nd Partner Code', '2nd Partner', '2nd Partner ISO',
'Customs Proc. Code', 'Customs', 'Mode of Transport Code',
'Mode of Transport', 'Commodity Code', 'Commodity', 'Qty Unit Code',
'Qty Unit', 'Qty', 'Alt Qty Unit Code', 'Alt Qty Unit', 'Alt Qty',
'Netweight (kg)', 'Gross weight (kg)', 'Trade Value (US$)',
'CIF Trade Value (US$)', 'FOB Trade Value (US$)', 'Flag'],
dtype='object')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;banyak amat yak variabelnya. ambil yang penting aja. Saya akan buat dua jenis tabel, satu untuk Cabe Mentah, dan satu lagi untuk Cabe Kering.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Ambil variabel yg penting aja&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Flow&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Menyiapkan cabe mentah&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;`Commodity Code` == 70960 &amp;amp; `Trade Flow` == &amp;#34;Export&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sort_values&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;by&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Netweight (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;`Commodity Code` == 70960 &amp;amp; `Trade Flow` == &amp;#34;Import&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sort_values&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;by&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Netweight (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#cabe_mentah=cabe_mentah.set_index(&amp;#39;Year&amp;#39;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#cabe_mentah[&amp;#39;Tahun&amp;#39;]=pd.to_datetime(cabe_mentah[&amp;#39;Year&amp;#39;],format=&amp;#39;%Y&amp;#39;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;`Commodity Code` == 90421 &amp;amp; `Trade Flow` == &amp;#34;Export&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sort_values&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;by&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Netweight (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Ekspor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;`Commodity Code` == 90421 &amp;amp; `Trade Flow` == &amp;#34;Import&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sort_values&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;by&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Netweight (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Netweight (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (kg)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Impor (US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 id="cabai-mentah"&gt;Cabai Mentah&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Pertama mari kita cek tabel ekspor dan impor cabe mentah, sekalian grafiknya.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cm&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;merge&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;on&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;how&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;outer&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Commodity&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;iloc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;iloc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cm&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Vegetables; fruits of the genus capsicum or of the genus pimenta, fresh or chilled
70960
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Year&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Ekspor (kg)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Ekspor (US$)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Impor (kg)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Impor (US$)&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2016&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;433825&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;587063&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2017&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;309464&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;635331&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2018&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;152292&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;387459&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;120.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;526.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;156327&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;316311&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2112.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4216.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2020&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;418972&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;669580&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;6.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;subplots&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;suptitle&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor dan Impor Cabai Mentah (HS6:070960),Indonesia, 2016-2020 (UN COMTRADE)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cm&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;marker&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;o&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xaxis&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2016&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2017&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2018&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2020&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_mentah&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Impor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;marker&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;o&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Impor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xaxis&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2016&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2017&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2018&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2020&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;[&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed40c7ca0&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed40c7c70&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed40f9520&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed41123a0&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed4126df0&amp;gt;]
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_6_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sesuai tabel dan grafik di atas, kita bisa liat bahwa kita emang impor cabai mentahnya kuecil banget. Bahkan tahun 2020, pas UU CK berlaku, bukannya naik, malah turun. Data UN COMTRADE bilang bahwa tahun 2020, Indonesia mengimpor 6 kilogram cabai. Jelas angka ini jauh di bawah angka produksi 2.77 ton. UNCOMTRADE ga punya data impor cabai mentah di tahun 2016 dan 2017, mungkin karena emang tahun segitu kita ga impor cabe mentah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bahkan, kita termasuk negara pengekspor cabe mentah. Hal yang sebenarnya menarik. Artinya, negara kita lumayan kompetitif dalam produksi cabe (mungkin?). Bukannya impor, kita malah ekspor banyak! Kalau begitu kenapa Petani merugi? Apakah para petani cabai cuma lebay?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Belum tentu! Ada banyak hal yang bisa diangkat. Bisa jadi distribusi ke pasar, mungkin ada yang tahan suplai, bisa aja ga semua petani bisa akses pasar ekspor, bisa jadi demand masyarakat yang lemah, bisa jadi masa tanam yang tidak dikoordinasi. Misalnya, pas masa tanam, semua tanam dan ga ada yg panen, sehingga cabai langka di pasar. Pas panen, semua panen secara bersamaan, sehingga terjadi lonjakan &lt;em&gt;supply&lt;/em&gt; cabai di pasar. Ketika suplai banyak, harga jatuh.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ada banyak kemungkinan masalahnya yang saya ga terlalu menguasai. Tapi yang jelas, impor bukan masalahnya. Jangan salah, ada banyak masalah yang ditimbulkan rente impor (dan rente ekspor), tapi sepertinya tidak untuk cabai.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="cabai-kering-non-crushed"&gt;Cabai Kering (non-crushed)&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Salah satu problem yang bisa kita hipotesiskan adalah lemahnya daya serap industri terhadap cabe petani. Hal ini dapat terefleksi dari impor cabe kering. Logikanya, Jika cabe merah suplainya banyak, harusnya cabe-cabe tersebut dapat digunakan untuk produksi cabe kering, sehingga impor cabe kering dapat ditekan. Mari kita lihat bagaimana kondisi ekspor dan impor cabe kering di tabel dan grafik di bawah.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ck&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;merge&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mcabe_kering&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;on&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;how&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;outer&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;Commodity&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;iloc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cabe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity Code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;iloc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ck&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Spices; fruits of the genus Capsicum or Pimenta, dried, neither crushed nor ground
90421
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Year&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Ekspor (kg)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Ekspor (US$)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Impor (kg)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Impor (US$)&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2016&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;680078&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4497982&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;24374457&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;31019978&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2017&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;673598&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2393926&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37490445&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;45749699&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2018&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;223126&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;725423&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;34409357&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;51208284&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2019&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;321959&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;934735&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;39132270&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;65280761&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;2020&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;446247&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1095573&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;25674802&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;52323399&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;subplots&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;suptitle&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor dan Impor Cabai Kering/Bubuk (HS6:090421),Indonesia, 2016-2020 (UN COMTRADE)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ck&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;marker&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;o&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Ekspor&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xaxis&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2016&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2017&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2018&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2020&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ck&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Impor (kg)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;marker&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;o&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Impor&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xaxis&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2016&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2017&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2018&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2020&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;[&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed47da910&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed47da8e0&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed480bd90&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed483f400&amp;gt;,
&amp;lt;matplotlib.axis.XTick at 0x26ed482db50&amp;gt;]
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_9_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah kalo cabe kering beda ya situasinya. Ternyata meskipun ada ekspornya, impor masih mendominasi. Skala di impor di grafik saking gedenya sampe harus dibikin 1e7 (atau $10^7$) hahaha. Nah kalau cabe kering baru gede impornya. Saya juga ga tau apakah cabai kering impornya dikontrol seperti cabai merah, tapi kalau dilihat, harusnya ini tidak memiliki dampak yang terlalu signifikan terhadap harga petani. Indonesia punya industri makanan yang sangat besar, jadi sebenernya cukup wajar jika butuh pasokan yang lebih banyak daripada yang dapat disuplai oleh petani. Di samping itu, Cabe kering memang memiliki keunggulan di &lt;em&gt;storage&lt;/em&gt;, di mana bisa kita beli banyak lalu disimpen. Artinya, harga cabe kering kemungkinan tidak perlu tergantung kapan panennya. Menguntungkan bagi industri.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Problemnnya, tentunya, adalah ketika masyarakat yang beli cabe juga ikutan beli cabe kering. Jika diskrepansi harganya memang sejauh itu, bisa jadi masyarakat yang sebenernya lebih suka cabe segar, jadi memilih cabe kering. Seperti disebut di atas, cabe kering impornya gede. Seberapa banyak yang beneran dipake industri? Apakah solusinya adalah melarang impor cabe kering juga? Bagaimana dengan industri pengguna cabe (misalnya produsen &lt;a href="https://www.krisna.or.id/post/gado2/"&gt;bumbu gado-gado instan&lt;/a&gt;) yang harus membeli cabe lebih mahal?&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="misteri-cabai"&gt;Misteri cabai&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Bagaimanapun juga, harga cabai petani yang rendah tetap menjadi sebuah permasalahan. Saya coba gali-gali dikit soal masalah cabai ini, dan cuma nemu 1 paper yg sepertinya sepakat bahwa masalahnya banyak, tapi bukan impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Muflikh dkk (2021)&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; mengatakan bahwa sejak 2016, Indonesia sudah berhenti sama sekali impor cabai karena kebijakan penetapan harga acuan cabai sama sekali tidak berhasil mengendalikan harga cabai yang selalu volatil setiap tahunnya. Hal ini bisa jadi mempengaruhi alasan kenapa industri mengimpor banyak sekali cabai kering: di luar negeri, produsen cabai kering dapat &lt;em&gt;free access&lt;/em&gt; terhadap cabai mentah yang murah harganya. Berhubung industri dalam negeri sulit mengimpor cabai, maka impor saja cabai keringnya. Seperti saya sebut sebelumnya, industri makanan Indonesia termasuk industri yang sangat besar dan cepat pertumbuhannya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Well, jika masalahnya di harga internasional yang rendah, sudah jelas permasalahan petani cabai jauh lebih fundamental daripada impor ataupun UU CK. Cabe mentah dalam negeri, meskipun petani mengeluhkan harganya yang murah, tetap relatif lebih mahal daripada di luar negeri. Hal ini tetap problematik &lt;strong&gt;bahkan&lt;/strong&gt; di tengah larangan impor cabai. Hal ini menunjukkan permasalahan domestik yang lebih fundamental ketimbang mempermasalahkan impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;selain itu, Muflikh dkk (2021) mengatakan:&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="border-l-4 border-neutral-300 dark:border-neutral-600 pl-4 italic text-neutral-600 dark:text-neutral-400 my-6"&gt;
&lt;p&gt;The volatility is caused mainly by seasonal production, unorganised market governance, and consumer preference for fresh chillies.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;p&gt;Dengan kata lain, sepertinya permasalahan harga cabai Indonesia memang lebih banyak adalah permasalahan domestik.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="misteri-uu-ck"&gt;misteri UU CK&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Berikutnya terkait UU CK. volatilitas harga cabai sudah lama terjadi, begitupun dengan regulasi impor cabe mentah dan tingginya impor cabe kering. Cabe Mentah sudah diproteksi selama ini, dan sejak 2016 tidak ada lagi impor cabe mentah. Di samping itu, cabe kering selama ini memang tidak ada pembatasan impor. Apa yang mau jadi &amp;ldquo;lebih bebas impornya&amp;rdquo; kalau selama ini memang sudah bebas?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Artinya, agak sulit untuk menyalahkan UU CK, setidaknya saat ini. Mungkin kita harus lihat data 2021 untuk secara gamblang menyalahkan UU CK, atau melihat realisasi peraturan turunan yang memang menyasar impor cabe mentah dan cabe kering. UU CK memang sebuah peraturan yang kontroversial. Banyak yang dapat kita kritisi dari situ, tapi memang sebaiknya kita kritisi dengan kepala dingin dan tepat sasaran. Apalagi pakai screenshot headline tanpa mencantumkan sumbernya, sebaiknya kita hindari.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sepertinya saya akan berhenti di sini saja. Saya lumayan paham soal perdagangan internasional, tapi bukan ekspert cabai. Moga-moga tulisan ini dapat memotivasi orang-orang yang ingin memajukan pertanian, khususnya pertanian cabai, di Indonesia. Seperti saya bilang, sepertinya masih ada ruang untuk &lt;em&gt;rigorous study&lt;/em&gt; tentang cabai di Indonesia, yang bisa menjadi judul thesis yang sangat menarik. Tentu saja lebih keren lagi kalau bisa turun langsung ke lapangan. Hehe.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya sudahi dulu postingan kali ini. Terima kasih sudah membaca!&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="update"&gt;Update&lt;/h2&gt;
&lt;h4 id="larangan-impor-cabe-keriting"&gt;Larangan impor cabe keriting?&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Saya &lt;em&gt;embed&lt;/em&gt; beberapa respon di twitter terkait cabe di bagian ini. Kalau ada yang menarik akan kuupdate terus.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Hrg cabe dlm negeri lg hancur, hrg hancur sdh berbulan², klo pun dipanen malah petani tambah merugi. Sebagian petani membiarkan cabenya membusuk dilahan.&lt;br&gt;&lt;br&gt;Masyarakat konsumsi cabe segar jng cabe kering, krn kita kalah bersaing dng hrg cabe kering impor.&lt;br&gt;&lt;br&gt;Mari kita diskusikan ini. &lt;a href="https://t.co/dZD3SwSPr7"&gt;https://t.co/dZD3SwSPr7&lt;/a&gt; &lt;a href="https://t.co/nZcyT4QfBe"&gt;pic.twitter.com/nZcyT4QfBe&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Petani Rasional (@PetaniRasional) &lt;a href="https://twitter.com/PetaniRasional/status/1431632092429905925?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 28, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Kalo beda harganya sejauh itu, sesuka-sukanya orang dengan cabe mentah, mungkin akan pilih cabe kering juga. Ga hanya industri, konsumen rumah tangga bisa jadi bakal beli cabe kering kalo cabe merah harganya tinggi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Solusinya, larang impor cabe kering juga? Mungkin dibahas lagi di postingan lain yaa.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Tujuan impor cabe kering yg harusnya untuk kebutuhan industri ((( KONON KATANYA ))), tetapi faktanya bocor sampai beredar dipasaran tradisional, ditambah lg petani dlm negri lg panen raya. Dampaknya harga cabe hancur dalam tempo waktu yg lama, petani menjerit. &lt;a href="https://t.co/coalvk1m7L"&gt;pic.twitter.com/coalvk1m7L&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Petani Rasional (@PetaniRasional) &lt;a href="https://twitter.com/PetaniRasional/status/1430719631887458307?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 26, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;h4 id="tanam-komoditas-lain"&gt;Tanam komoditas lain&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;twit di bawah ini juga menarik: tanam komoditas yang bisa diekspor. market riset sendiri, dan forget pemerintah. Tentunya ga semua petani bisa seperti ini, dan ga berarti kita harus berhenti kritisi program pemerintah terkait pertanian.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Mas,&lt;br&gt;Aku tanam Lemon California, walau gak begitu banyak. Di bulang juni-juli kemarin juga kena badai harga. Di petani anjlok sampai 1500-2000 perkilo. Sedang harga dipasaran tetap sama. Kenapa gak dipasarkan langsung? Mana ada waktu dan tenaganya. Belum lagi biayanya untuk itu.&lt;/p&gt;&amp;mdash; Calon Ketua RT (@bukanboslagi) &lt;a href="https://twitter.com/bukanboslagi/status/1432002620969807876?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 29, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;h4 id="kesulitan-subsidi-dan-membentuk-kelompok-tani"&gt;Kesulitan subsidi dan membentuk kelompok tani&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Subsidi tidak tepat sasaran sepertinya sudah menjadi hal lumrah ya di negara yang birokrasinya jelek. Ini twit yang memberikan cerita lebih mendetil tentang karut marut subsidi pupuk, mulai dari sulitnya akses (susah gabung kelompok tani) sampai ke penjualan kembali ke harga pasar (bukannya pupuknya dipake, malah jualan pupuk a la rent seeker).&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Pupuk subsidi itu hanya diperoleh kelompok tani. Jgn lupa masih sgt banyak petani yg tdk masuk kelompok tani. Bentuk kelompok tani jg gak mudah di daerah.&lt;br&gt;Jd distribusi pupuk subsidi gak semulus yg dibayangkan. Kacaunya anggota kel tani jual balik pupuk subsidi dgn harga pasar.&lt;/p&gt;&amp;mdash; Andreas S Kurniawan (@ansyaku) &lt;a href="https://twitter.com/ansyaku/status/1432143731503759363?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;August 30, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Muflikh, Y. N., Smith, C., Brown, C., &amp;amp; Aziz, A. A. (2021). Analysing price volatility in agricultural value chains using systems thinking: A case study of the Indonesian chilli value chain. Agricultural Systems, 192, 103179. &lt;a href="https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.agsy.2021.103179" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.agsy.2021.103179&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Awesome Stata 17 Upgrade: Trying Pystata by using PPML on USITC and WITS database</title><link>https://www.krisna.or.id/post/pystata/</link><pubDate>Sun, 22 Aug 2021 20:39:04 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/pystata/</guid><description>&lt;p&gt;Finally got my hand on &lt;a href="https://www.stata.com/stata-news/news36-2/" target="_blank" rel="noopener"&gt;Stata 17&lt;/a&gt;. When I got my email about Stata 17, I was very excited on the new PyStata feature. It allows for calling python from Stata and calling Stata from Python. There are many other cool upgrades on Stata 17 especially for Macroeconometrician, but the PyStata is especially interesting for me!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;It doesn&amp;rsquo;t take long for me to try using PyStata on my Jupyter Lab. While using Python on Stata is certainly super interesting, I of course like better using Stata on Jupyter. I write things from Jupyter (like this post), so running things straight from Jupyter would be super awesome. While there are many things we can do with Python, it&amp;rsquo;s still hard for me to say goodbye to Stata. For one, I use packages like &lt;a href="https://www.stata-journal.com/article.html?article=st0060" target="_blank" rel="noopener"&gt;Levinsohn-Petrin&lt;/a&gt; algorithm for my research. Moreover, Stata still has plenty of familiarity for my own compared with Pandas. Lastly, most of my colleagues don&amp;rsquo;t even speak python or r, so Stata remains to be my main tool for collaboration.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;So this post is dedicated to myself being super excited to Trying PyStata for the first time! As a trade economist, what&amp;rsquo;s best but to start with some trade data? In this post, I take data from the internet with Pandas, then transfer it to Stata database (you know, the .dta), and then run a PPML a la &lt;a href="https://ideas.repec.org/c/boc/bocode/s458102.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;Silva and Tenreyro&lt;/a&gt;. Yes there is a PPML package for Python called &lt;a href="https://www.usitc.gov/data/gravity/gme.htm" target="_blank" rel="noopener"&gt;GME&lt;/a&gt; (I even &lt;a href="https://www.krisna.or.id/en/post/ppml/" target="_blank" rel="noopener"&gt;blogged about it&lt;/a&gt;) but come on I am having fun with PyStata here!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;There is of course a better &lt;a href="https://www.stata.com/python/pystata/notebook/Quick%20Start0.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;starting place to read&lt;/a&gt; if you really want to go on with playing with your PyStata, but I hope this post is fun and useful enuff four you.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Since this post is all about using Stata command in Python environment (and not the other way around), I mainly use Stata Magic. Maybe if I manage to use Mata Magic and PyStata Magic I will blog about it as well but the Stata Magic is what I am super excited about for now.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Okay lets go on to the show!&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="installing-pystata"&gt;Installing PyStata&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;obviously the first thing you should do is to have Stata 17 installed on your computer. Remember where it is installed (it will be used later) but if you just click &lt;code&gt;next&lt;/code&gt; like I do then it&amp;rsquo;s gonna be in &lt;code&gt;C:/Program Files/Stata17/&lt;/code&gt;. When we&amp;rsquo;re done installing Stata 17, then all we need to do is to install PyStata in our env using&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-Python" data-lang="Python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pip&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;install&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;--&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;upgrade&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;--&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;user&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;stata_setup&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Then we&amp;rsquo;re good to go!&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="collecting-the-data-in-pandas"&gt;Collecting the data (in Pandas)&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;I am using publicly available data for this post so everyone can try this. No, not car, don&amp;rsquo;t worry.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Since this will be about gravity regression, I will need gravity data. Let&amp;rsquo;s get it from &lt;a href="https://www.usitc.gov/data/gravity/dgd.htm" target="_blank" rel="noopener"&gt;USITC Dynamic Gravity Dataset&lt;/a&gt; for our trial here. Be mindful of the size, this dataset is suuuuuuuuuper huge!&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;weqs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;https://www.usitc.gov/data/gravity/dgd_docs/release_2.1_2000_2016.zip&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;weqs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# checking its variables&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Index(['year', 'country_o', 'iso3_o', 'dynamic_code_o', 'country_d', 'iso3_d',
'dynamic_code_d', 'colony_of_destination_ever', 'colony_of_origin_ever',
'colony_ever', 'common_colonizer', 'common_legal_origin', 'contiguity',
'distance', 'member_gatt_o', 'member_wto_o', 'member_eu_o',
'member_gatt_d', 'member_wto_d', 'member_eu_d', 'member_gatt_joint',
'member_wto_joint', 'member_eu_joint', 'lat_o', 'lng_o', 'lat_d',
'lng_d', 'landlocked_o', 'island_o', 'region_o', 'landlocked_d',
'island_d', 'region_d', 'agree_pta_goods', 'agree_pta_services',
'agree_fta', 'agree_eia', 'agree_cu', 'agree_psa', 'agree_fta_eia',
'agree_cu_eia', 'agree_pta', 'capital_const_d', 'capital_const_o',
'capital_cur_d', 'capital_cur_o', 'gdp_pwt_const_d', 'gdp_pwt_const_o',
'gdp_pwt_cur_d', 'gdp_pwt_cur_o', 'pop_d', 'pop_o', 'hostility_level_o',
'hostility_level_d', 'common_language', 'polity_o', 'polity_d',
'sanction_threat', 'sanction_threat_trade', 'sanction_imposition',
'sanction_imposition_trade', 'gdp_wdi_cur_o', 'gdp_wdi_cap_cur_o',
'gdp_wdi_const_o', 'gdp_wdi_cap_const_o', 'gdp_wdi_cur_d',
'gdp_wdi_cap_cur_d', 'gdp_wdi_const_d', 'gdp_wdi_cap_const_d'],
dtype='object')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Since this is a test, I will use just some of the variable. First, I will only use Indonesia as a country of origin. Secondly, I will only use cross-section in the year 2016. Next, only several variable will be used, namely, export partner&amp;rsquo;s population, GDP and distance, as well as FTA with Indonesia. Obviously there are more stuff needs to be added if you want to do a real gravity analysis but this is just a test come on.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;weqs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country_o == &amp;#34;Indonesia&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# take only Indonesia as a country of origin&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year==2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# take only year 2016&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country_d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;pop_d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;agree_fta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;gdp_wdi_cur_d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;distance&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# take some variables only&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country_d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Partner&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# check content&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Partner&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;pop_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;agree_fta&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;gdp_wdi_cur_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;distance&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;455937&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Aruba&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.104822&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.646927e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;18924.247763&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;455954&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.936264e+10&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;6158.679225&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;455971&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Angola&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.813463&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.011239e+11&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;10483.002562&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;455988&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Anguilla&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.014764&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;18167.048245&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;456005&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Aland Islands&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;10410.128664&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Now that i have the gravity variables, let&amp;rsquo;s get the trade data. I will need Indonesia&amp;rsquo;s export value to partners as well as their import tariff. Again, we normally need to do more rigorous check on the export and tariff, but since this is just a test, I will use total export as well as MFN weighted average tariff.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;To get from WITS i use &lt;a href="https://mwouts.github.io/world_trade_data/" target="_blank" rel="noopener"&gt;world_trade_data&lt;/a&gt; package in python.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;world_trade_data&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wits&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Grabbing Indonesia&amp;#39;s export value to partners in 2016&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;wits&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;XPRT-TRD-VL&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;reporter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;idn&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;partner&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;all&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;product&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Total&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Partner&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# Take only necessary columns&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Export_Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# rename to merge later&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Grabbing tariff from Indonesia&amp;#39;s partners&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wits&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;MFN-WGHTD-AVRG&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reporter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;all&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datasource&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tradestats-tariff&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;product&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Total&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Reporter&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# take only necessary columns&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Reporter&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Partner&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Value&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Tariff&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# rename to merge later&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;merge&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exports&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;how&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;left&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;on&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Partner&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# merge the two dataset&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;now that I have my trade,tariff and gravity data, lets merge them to get the final data to feed to our Stata PPML.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;idntrade&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;merge&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;grav&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;how&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;left&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;on&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Partner&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;idntrade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Export&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;idntrade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Export_Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;idntrade&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Partner&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;pop_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;agree_fta&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;gdp_wdi_cur_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;distance&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Export_Value&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Tariff&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Export&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Aruba&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.104822&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.646927e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;18924.247763&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;878.469&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;10.158305&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000878&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.936264e+10&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;6158.679225&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;16220.103&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.016220&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Angola&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.813463&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.011239e+11&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;10483.002562&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;57713.955&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.379807&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.057714&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Anguilla&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.014764&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;18167.048245&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Aland Islands&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;10410.128664&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Well, obviously we can merge and cook our data ini Stata as well but as you can see it&amp;rsquo;s kinda faster to do it in Pandas unless I need to generate anything new.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="run-a-ppml-in-stata"&gt;Run a PPML in Stata&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Now that the data&amp;rsquo;s ready, we can begin running PPML in Stata! Now, we need to call Stata to our Python environment with the &lt;code&gt;import&lt;/code&gt; command. This is where we need our Stata location.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;stata_setup&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;stata_setup&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;config&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;C:/Program Files/Stata17/&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;mp&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt; ___ ____ ____ ____ ____ ©
/__ / ____/ / ____/ 17.0
___/ / /___/ / /___/ MP—Parallel Edition
Statistics and Data Science Copyright 1985-2021 StataCorp LLC
StataCorp
4905 Lakeway Drive
College Station, Texas 77845 USA
800-STATA-PC https://www.stata.com
979-696-4600 stata@stata.com
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Next, we load the dataset to Stata! I use Stata magic to do this. there is also a possibility calling Stata with API like &lt;a href="https://www.stata.com/python/pystata/notebook/Example5.html#" target="_blank" rel="noopener"&gt;this one&lt;/a&gt; and &lt;a href="https://www.stata.com/new-in-stata/pystata/" target="_blank" rel="noopener"&gt;this one&lt;/a&gt;, but in Jupyter, using magic is somewhat easier for me.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Now lets call the data and describe it.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="o"&gt;%%&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;stata&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;d&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;idntrade&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;force&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;describe&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Contains data
Observations: 255
Variables: 8
-------------------------------------------------------------------------------
Variable Storage Display Value
name type format label Variable label
-------------------------------------------------------------------------------
Partner str45 %45s
pop_d double %10.0g
agree_fta double %10.0g
gdp_wdi_cur_d double %10.0g
distance double %10.0g
Export_Value double %10.0g
Tariff double %10.0g
Export double %10.0g
-------------------------------------------------------------------------------
Sorted by:
Note: Dataset has changed since last saved.
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Wooohoo cool! Let&amp;rsquo;s try summarize&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="o"&gt;%%&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;stata&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;su&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt; Variable | Obs Mean Std. dev. Min Max
-------------+---------------------------------------------------------
Partner | 0
pop_d | 183 42.87855 150.9889 .005152 1403.5
agree_fta | 255 .0588235 .2357568 0 1
gdp_wdi_cu~d | 206 5.25e+11 2.26e+12 3.65e+07 1.87e+13
distance | 253 10594.37 4663.103 951.1062 19190.28
-------------+---------------------------------------------------------
Export_Value | 192 676920.4 2420380 .101 1.68e+07
Tariff | 119 6.739741 4.004538 0 18.73486
Export | 192 .6769204 2.42038 1.01e-07 16.78559
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Awesome!! Now let&amp;rsquo;s do our ppml command.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="o"&gt;%%&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;stata&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ppml&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;Export&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;Tariff&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;pop_d&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;agree_fta&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;gdp_wdi_cur_d&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;distance&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;note: checking the existence of the estimates
WARNING: Tariff has very large values, consider rescaling or recentering
WARNING: pop_d has very large values, consider rescaling or recentering
WARNING: gdp_wdi_cur_d has very large values, consider rescaling or recenterin
&amp;gt; g
WARNING: distance has very large values, consider rescaling or recentering
note: starting ppml estimation
note: Export has noninteger values
Iteration 1: deviance = 118.6375
Iteration 2: deviance = 101.5413
Iteration 3: deviance = 101.0093
Iteration 4: deviance = 101.0082
Iteration 5: deviance = 101.0082
Number of parameters: 6
Number of observations: 114
Number of observations dropped: 0
Pseudo log-likelihood: -102.58858
R-squared: .75786551
------------------------------------------------------------------------------
| Robust
Export | Coefficient std. err. z P&amp;gt;|z| [95% conf. interval]
-------------+----------------------------------------------------------------
Tariff | -.0906943 .0542772 -1.67 0.095 -.1970757 .015687
pop_d | -.0002608 .0004712 -0.55 0.580 -.0011843 .0006626
agree_fta | 2.28588 .5362387 4.26 0.000 1.234871 3.336888
gdp_wdi_cu~d | 2.04e-13 3.58e-14 5.69 0.000 1.33e-13 2.74e-13
distance | -.0000199 .000065 -0.31 0.760 -.0001473 .0001075
_cons | -.488918 .7264721 -0.67 0.501 -1.912777 .9349412
------------------------------------------------------------------------------
Number of regressors dropped to ensure that the estimates exist: 0
Option strict is off
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;woohoo! The result is also great considering how under-specified the model is! High $R^2$ , Tariff is negative and strong, FTA and GDP are both highly important in determining foreign demand!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Now one thing I can&amp;rsquo;t quite work out is to extract the information from the regression back to pandas. I usually just go with outreg and do it manually, but it&amp;rsquo;s no fun if I can&amp;rsquo;t integrate the regression result in my notebook.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;What I can do is to export the result to csv and read it thru Pandas.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="o"&gt;%%&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;stata&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;eststo&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;esttab&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;using&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hehe&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;plain&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;replace&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;wide&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;. eststo
(est1 stored)
. esttab using hehe.csv, plain replace wide
(output written to hehe.csv)
.
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;hehe.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dff&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Unnamed: 0&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;est1&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Unnamed: 2&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;b&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;t&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Tariff&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.0906943&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.670947&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;pop_d&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.0002608&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.5535483&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;agree_fta&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.28588&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.262802&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;gdp_wdi_cur_d&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.04e-13&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;5.688106&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;5&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;distance&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.0000199&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.3056529&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;6&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;_cons&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.488918&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-.6730031&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;7&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;N&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;114&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;The result is not the best so this is kinda bummer. But at least I have something. haha. There may be a better way to do this but let me look for it and post it later on. If you have a suggestion please mention me on twitter!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Anyway, that&amp;rsquo;s it for now. I hope this post is enjoyable!&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Question 4 Tutorial 1 ECON3102 2021</title><link>https://www.krisna.or.id/post/tute1/</link><pubDate>Sun, 01 Aug 2021 17:32:43 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/tute1/</guid><description>&lt;h2 id="about-this-post"&gt;About this post&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;This post is created to quickly demonstrate one of the possible answer
of question 4 of tutorial 1 of ECON3102. I chose to use r’s
&lt;a href="https://www.r-project.org/nosvn/pandoc/WDI.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;WDI&lt;/a&gt; to show it but
any other software and any other source of data can be used obviously.
The reason why I use WDI is because it is convinient and easy to show
some graph. If we use &lt;a href="https://data.worldbank.org/" target="_blank" rel="noopener"&gt;World Development
Indicators&lt;/a&gt; we don’t even need to download
it. Just use its graph function which is super convinient.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;some packages:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;library('WDI')
library('ggplot2')
library('tidyverse')
## -- Attaching packages --------------------------------------- tidyverse 1.3.1 --
## v tibble 3.1.2 v dplyr 1.0.7
## v tidyr 1.1.3 v stringr 1.4.0
## v readr 1.4.0 v forcats 0.5.1
## v purrr 0.3.4
## -- Conflicts ------------------------------------------ tidyverse_conflicts() --
## x dplyr::filter() masks stats::filter()
## x dplyr::lag() masks stats::lag()
library('ggdark')
library('patchwork')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;A bit of aesthetic:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;graph&amp;lt;-ggplot()+
dark_theme_bw(base_size=16)+
theme(text = element_text(color='#e0e0e0'),
panel.border = element_blank(),
panel.grid.major = element_blank(),
panel.grid.minor = element_blank(),
axis.line = element_line(colour = &amp;quot;#e0e0e0&amp;quot;))
## Inverted geom defaults of fill and color/colour.
## To change them back, use invert_geom_defaults().
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;The question itself consist of two parts. Students are to find, download
and sketch numbers for two countries: one is developed one while the
other is an emerging economy. In this example, I use &lt;strong&gt;Indonesia&lt;/strong&gt; and
&lt;strong&gt;Australia&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;There are two sub-questions in this exercise. The first one is to plot
real GDP and show a bit of a business cycle (which I will do by showing
GDP growth)&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="question-one"&gt;Question One&lt;/h2&gt;
&lt;h4 id="real-gdp"&gt;Real GDP&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Quickly browse website of &lt;a href="https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD" target="_blank" rel="noopener"&gt;World Development
Indicators&lt;/a&gt; to get
all keys needed for the WDI package.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;let’s check out real GDP.&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;realgdp&amp;lt;-as_tibble(WDI(indicator = 'NY.GDP.MKTP.KD',country = c('IDN','AUS')))
realgdp
## # A tibble: 122 x 4
## iso2c country NY.GDP.MKTP.KD year
## &amp;lt;chr&amp;gt; &amp;lt;chr&amp;gt; &amp;lt;dbl&amp;gt; &amp;lt;int&amp;gt;
## 1 AU Australia 1.45e12 2020
## 2 AU Australia 1.45e12 2019
## 3 AU Australia 1.42e12 2018
## 4 AU Australia 1.38e12 2017
## 5 AU Australia 1.35e12 2016
## 6 AU Australia 1.31e12 2015
## 7 AU Australia 1.28e12 2014
## 8 AU Australia 1.25e12 2013
## 9 AU Australia 1.22e12 2012
## 10 AU Australia 1.17e12 2011
## # ... with 112 more rows
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Which only shows top 10 which contain Aussie. If we plot ’em:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;graph+geom_line(data=realgdp, aes(x=year, y=NY.GDP.MKTP.KD,color=country),size=1.1)+
labs(title = 'Fig 1. Real GDP, Indonesia and Australia, 1960 - 2020',caption='source: World Development Indicators')+
ylab('2010 USD')+geom_vline(xintercept=c(2009,1998,1983))
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt=""
srcset="https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/gdp1-1_hu_ff9186285f832b43.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/gdp1-1_hu_6ec6df75c29143ce.webp 480w, https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/gdp1-1_hu_7146067f27da82a.webp 672w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/gdp1-1_hu_ff9186285f832b43.webp"
width="672"
height="480"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Real GDP are going up for both countries. Note that, while generally the
graph goes up, but it has some ‘brakes’ for a short while. There are
1980s oil crisis which apparently struck Australia a bit more. There’s
also something in 90s that hit Aussies. Asian Financial Crisis in 1998
definitely crushed Indonesian economy. The GFC do affect Australia a bit
but not as bad as the northern hemisphere.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Also, Indonesia seems to be able to catch up with Aussie (note the
relatively smaller gap in the late 2010s). Is it a converge? It remains
to be seen.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Also, f#ck COVID-19.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="gdp-growth"&gt;GDP growth&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;While I spoke a bit about business cycle in some points, seeing GDP
growth give us better picture.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;First we get GDP growth and calculate arithmatic mean of them. (for the
sake of the graph. You should really use geometric mean if you want to
calculate mean growth rate.)&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;gdpg&amp;lt;-as_tibble(WDI(indicator = 'NY.GDP.MKTP.KD.ZG',country = c('IDN','AUS'),start=1961))
growth&amp;lt;-tibble(
country = c('Australia','Indonesia'),
mean_growth = c(mean(gdpg$NY.GDP.MKTP.KD.ZG[gdpg$country=='Australia']),
mean(gdpg$NY.GDP.MKTP.KD.ZG[gdpg$country=='Indonesia']))
)
growth
## # A tibble: 2 x 2
## country mean_growth
## &amp;lt;chr&amp;gt; &amp;lt;dbl&amp;gt;
## 1 Australia 3.38
## 2 Indonesia 5.13
graph+geom_line(data=gdpg, aes(x=year, y=NY.GDP.MKTP.KD.ZG,color=country),size=1.1)+
labs(title = 'Fig 2. GDP growth, Indonesia and Australia, 1960 - 2020',caption='source: World Development Indicators')+
ylab('%')+
geom_hline(yintercept = 0) +
geom_hline(yintercept = as.numeric(growth[1,2])) +
geom_hline(yintercept = as.numeric(growth[2,2])) +
geom_vline(xintercept = 2009) +
geom_vline(xintercept = 1998)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt=""
srcset="https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/growth2-1_hu_a039ffdde3bce8a.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/growth2-1_hu_614ff91c7b57f20b.webp 480w, https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/growth2-1_hu_ef084f6f1a3e6752.webp 672w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/growth2-1_hu_a039ffdde3bce8a.webp"
width="672"
height="480"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Fig 2 shows that the growth is not a smooth line: There are ups and
downs. You can see how bad 1998 AFC does to Indonesia, while GFC
decrease both countries’ growth but not much.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="question-2"&gt;Question 2&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Collect the data for nominal GDP (current year) and its four main types
of expenditures: household consumption, government consumption, gross
fixed capital formation, and net exports. This is a bit annoying because
I can’t find nex export in World Development Indicators.&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;indo&amp;lt;-as_tibble(WDI(indicator = c('NE.CON.PRVT.ZS','NE.CON.GOVT.ZS','NE.GDI.FTOT.ZS',
'NE.EXP.GNFS.CN','NE.IMP.GNFS.CN','NY.GDP.MKTP.CN'),country = 'IDN'))
ausi&amp;lt;-as_tibble(WDI(indicator = c('NE.CON.PRVT.ZS','NE.CON.GOVT.ZS','NE.GDI.FTOT.ZS',
'NE.EXP.GNFS.CN','NE.IMP.GNFS.CN','NY.GDP.MKTP.CN'),country = 'AUS'))
indoo&amp;lt;-tibble(
year=indo$year,
C=indo$NE.CON.PRVT.ZS,
I=indo$NE.GDI.FTOT.ZS,
G=indo$NE.CON.GOVT.ZS,
NX=(indo$NE.EXP.GNFS.CN-indo$NE.IMP.GNFS.CN)/indo$NY.GDP.MKTP.CN*100
)
indooo&amp;lt;-indoo %&amp;gt;% pivot_longer(!year,names_to='variable',values_to='value')
ausii&amp;lt;-tibble(
year=ausi$year,
C=ausi$NE.CON.PRVT.ZS,
I=ausi$NE.GDI.FTOT.ZS,
G=ausi$NE.CON.GOVT.ZS,
NX=(ausi$NE.EXP.GNFS.CN-ausi$NE.IMP.GNFS.CN)/ausi$NY.GDP.MKTP.CN*100
)
ausiii&amp;lt;-ausii %&amp;gt;% pivot_longer(!year,names_to='variable',values_to='value')
gindo&amp;lt;-graph+geom_line(data=indooo,aes(x=year,y=value,color=variable),size=1)+geom_vline(xintercept=2009)+geom_vline(xintercept=1998)+dark_theme_bw(base_size = 12)+labs(title = 'Indonesia')+geom_hline(yintercept=0)
gausi&amp;lt;-graph+geom_line(data=ausiii,aes(x=year,y=value,color=variable),size=1)+geom_vline(xintercept=2009)+geom_vline(xintercept=1998)+dark_theme_bw(base_size=12)+labs(title = 'Australia')+geom_hline(yintercept=0)
gindo+gausi+plot_layout(ncol = 2, guides = &amp;quot;collect&amp;quot;)+ plot_annotation(
title = 'Fig 3. Component of GDP by consumption, Indonesia and Australia, 1960-2020',
caption = 'Source: World Development Indicators'
)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="aaa"
srcset="https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/inndo-1_hu_8880478f4726d87f.webp 320w, https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/inndo-1_hu_e3071f0d2a2bd74.webp 480w, https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/inndo-1_hu_dbf963ffb2a0c229.webp 672w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/media/question4_files/figure-markdown_strict/inndo-1_hu_8880478f4726d87f.webp"
width="672"
height="480"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;There are a few point we can discuss here. First up, while both countries generally
export very similar things (natural resources), Australia runs long term
trade deficit, while Indonesia mostly has trade surplus. Consequently,
trade has higher GDP component in Indonesia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;In the context of developed vs emerging, it is generally true that
developed countries have higher G. Make sense given their better
capacity to tax and generally richer people with more population sit on
the upper-ish tax brackett. In terms of combined private-government
consumption, Australia is higher mainly because its government spend
more (as a % of GDP).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Lastly, Indonesia’s GDP structure change a bit in the late 60s to late
90s due to its govermental transition. That is, consumption’s fraction
of GDP goes down as investment go up. This is also a pivotal moment
where Indonesia starts to grow faster (see fig 2).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;One thing to note is while some countries may follow similar pattern,
country’s economic growth and business cycle can be quite nuance and
ungeneralisable. It depends on plethora of things: exposure to
international market, political regime, etc. Some general insight is
very useful especially if we are talking about small countries with high
international exposure, but always be careful, be mindful of local
wisdom and take everything with a grain of salt.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Try China vs US, for example. Will be fun.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Update kasus baru dan kematian COVID-19 di Indonesia dari Our World in Data</title><link>https://www.krisna.or.id/post/covidcases/</link><pubDate>Wed, 28 Jul 2021 10:18:28 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/covidcases/</guid><description>&lt;p&gt;Saya sangat jarang nulis di blog tentang COVID-19. Terakhir ngepost tentang stats covid kayaknya waktu bahas soal &lt;a href="https://www.krisna.or.id/post/covdeath/" target="_blank" rel="noopener"&gt;kematian&lt;/a&gt;. Hari ini mau coba lihat lagi statistik COVID-19 di Indonesia, terutama belakangan ini karena lagi ramai lagi soal undertesting.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Penambahan kasus Covid-19 harian cenderung menurun. Hal ini terjadi seiring dengan turunnya jumlah pemeriksaan secara signifikan. Masih terlalu dini untuk menyimpulkan bahwa gelombang Covid-19 telah terkendali. &lt;a href="https://twitter.com/hashtag/Humaniora?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;#Humaniora&lt;/a&gt; &lt;a href="https://twitter.com/hashtag/AdadiKompas?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;#AdadiKompas&lt;/a&gt; &lt;a href="https://twitter.com/aik_arif?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;@aik_arif&lt;/a&gt; &lt;a href="https://t.co/eYvloMmpIC"&gt;https://t.co/eYvloMmpIC&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Harian Kompas (@hariankompas) &lt;a href="https://twitter.com/hariankompas/status/1417642983227236357?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;July 21, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja andalan saya adalah &lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus-source-data#deaths-and-cases-our-data-source" target="_blank" rel="noopener"&gt;Our World in Data&lt;/a&gt; &lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; yang datanya &lt;a href="https://github.com/owid/covid-19-data/tree/master/public/data" target="_blank" rel="noopener"&gt;bisa diakses siapa saja&lt;/a&gt; dengan mudah.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kita tarik dulu datanya dari internet dan menampilkan 10 baris teratas.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;https://covid.ourworldindata.org/data/owid-covid-data.csv&amp;#39;&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# simpan url&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;parse_dates&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# download dari url. parse_dates untuk menjadikan kolom date jadi tipe waktu&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# menampilkan 10 baris paling atas&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;iso_code&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;continent&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;location&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;date&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;total_cases&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases_smoothed&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;total_deaths&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_deaths&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_deaths_smoothed&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;extreme_poverty&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;cardiovasc_death_rate&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;diabetes_prevalence&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;female_smokers&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;male_smokers&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;handwashing_facilities&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;hospital_beds_per_thousand&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;life_expectancy&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;human_development_index&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;excess_mortality&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-24&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-25&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-26&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-27&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-28&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;5&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AFG&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Asia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Afghanistan&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-02-29&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.143&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;597.029&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.59&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;37.746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64.83&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.511&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;6 rows × 60 columns&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Berhubung saya jarang banget ngeliatin data COVID-19, saya ga hapal apa aja variabel yang dikumpulkan oleh Ritchie dkk. Panggil dulu semua kolomnya dengan &lt;code&gt;df.columns&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# untuk panggil list dari nama-nama variabel&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Index(['iso_code', 'continent', 'location', 'date', 'total_cases', 'new_cases',
'new_cases_smoothed', 'total_deaths', 'new_deaths',
'new_deaths_smoothed', 'total_cases_per_million',
'new_cases_per_million', 'new_cases_smoothed_per_million',
'total_deaths_per_million', 'new_deaths_per_million',
'new_deaths_smoothed_per_million', 'reproduction_rate', 'icu_patients',
'icu_patients_per_million', 'hosp_patients',
'hosp_patients_per_million', 'weekly_icu_admissions',
'weekly_icu_admissions_per_million', 'weekly_hosp_admissions',
'weekly_hosp_admissions_per_million', 'new_tests', 'total_tests',
'total_tests_per_thousand', 'new_tests_per_thousand',
'new_tests_smoothed', 'new_tests_smoothed_per_thousand',
'positive_rate', 'tests_per_case', 'tests_units', 'total_vaccinations',
'people_vaccinated', 'people_fully_vaccinated', 'new_vaccinations',
'new_vaccinations_smoothed', 'total_vaccinations_per_hundred',
'people_vaccinated_per_hundred', 'people_fully_vaccinated_per_hundred',
'new_vaccinations_smoothed_per_million', 'stringency_index',
'population', 'population_density', 'median_age', 'aged_65_older',
'aged_70_older', 'gdp_per_capita', 'extreme_poverty',
'cardiovasc_death_rate', 'diabetes_prevalence', 'female_smokers',
'male_smokers', 'handwashing_facilities', 'hospital_beds_per_thousand',
'life_expectancy', 'human_development_index', 'excess_mortality'],
dtype='object')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Wah gilaaa banyak banget ya nama variabelnya. Cape banget pasti ngumpulin ini semua. Hebat emang Hannah Ritchie dkk. Oke deh sekarang coba kita ngelihat jumlah kasus baru. ada setidaknya tiga nama variabel yang bisa diambil, yaitu &lt;code&gt;new_cases&lt;/code&gt; dan &lt;code&gt;new_cases_smoothed&lt;/code&gt;. Kalau dari namanya sih ketaker ya kalo yang smoothed itu kayaknya moving average, alias diambil alusnya dari data &lt;code&gt;new_cases&lt;/code&gt; yang bisa jadi sangat volatil. Sering terjadi di data harian gini karena, misalnya, setiap hari senin selalu membludak, sementara sabtu minggu selalu sepi. Apa malah kebalik, sabtu minggu malah rame karena orang libur jadi bisa datang ke tempat testing. Yg jelas ada &lt;em&gt;pattern&lt;/em&gt; mingguan yang bikin data harian jadi volatil. Nah kita ambil dua-duanya yok!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalau kamu cuma tertarik ambil data Indonesia, maka jangan lupa diambil yang Indonesia aja.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_cases&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_cases_smoothed&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code == &amp;#34;IDN&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Saatnya diplot!&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;(array([18322., 18383., 18444., 18506., 18567., 18628., 18687., 18748.,
18809.]),
[Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, ''),
Text(0, 0, '')])
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./ourworldindata_7_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;kayaknya new_cases_smoothed ini adalah 7-day rollong average. Seperti yang saya tulis sebelumnya, data harian biasanya punya tren mingguan. Makanya dibuat &lt;em&gt;rolling average&lt;/em&gt; dalam 7 hari adalah hal yang umum dilakukan. Yok kita cek! Saya pake rolling averagenya panda yang &lt;a href="https://datavizpyr.com/how-to-make-a-time-series-plot-with-rolling-average-in-python/" target="_blank" rel="noopener"&gt;saya contek di sini&lt;/a&gt; dengan tambahan shift(-3) untuk mundurin NaN 3 hari ke depan dan 3 hari ke belakang.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;cases_7day_ave&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;new_cases&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rolling&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mean&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;shift&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;3&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;iso_code&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;date&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;new_cases_smoothed&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;cases_7day_ave&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44074&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-02&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44075&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-03&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44076&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-04&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44077&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-05&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.857143&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44078&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-06&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.428571&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44079&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-07&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.571429&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44080&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-08&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.857&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.571429&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44081&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.429&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.571429&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44082&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-10&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.285714&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44083&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;IDN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2020-03-11&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;7.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.571&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13.142857&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Seperti bisa dilihat di atas, sepertinya bener &lt;code&gt;new_cases_smoothed&lt;/code&gt; adalah 7-day average soalnya ada 6 NaN berturut-turut. Kayaknya bedanya adalah sama si Ritchie dkk nggak di-shift. ya gpp kita tes plot aja yuk.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;cases_7day_ave&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;7-day average bikinan sendiri&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kasus&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0.5, 0, 'tanggal')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./ourworldindata_11_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;berhubung satu setengah tahun adalah waktu yang panjang (gila lama juga ya covid ga beres-beres), maka kita potong aja deh tahun 2020. Kalo dilihat di atas sih sepertinya first wave yang sebenarnya malah baru keliatna di awal-awal 2021 ya. Oh iya jangan lupa Indonesia juga undertesting kalau dilihat positive rate. Anyway, ayo kita pangkas lagi data kita di &lt;code&gt;indo&lt;/code&gt; dengan membuah tahun 2020. Oh iya satu lagi, kita pakai aja &lt;code&gt;new_cases_smoothed&lt;/code&gt; yang dari aslinya ga usah kita buat &lt;em&gt;rolling average&lt;/em&gt; sendiri.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;gt;20210101&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# ambil hanya setelah 1 Januari 2021&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# lalu kita plot persis seperti di atas&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;7-day average bikinan sendiri&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kasus&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0.5, 0, 'tanggal')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./ourworldindata_13_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Hmm keliatannya sih emang new cases nya cenderung turun lagi ya. Turunnya dalem juga, bahkan setelah di-&lt;em&gt;smooth&lt;/em&gt;. Coba sekarang kita bandingkan dengan testing. Jumlah tes baru juga dicatat oleh Our World in Data. mantap banget.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sekarang kita ulangi ambil datanya, kali ini ambil lebih banyak variabel dari data asli Our World in Data. Sama kita plot tahun 2021 aja.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_tests&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_tests_smoothed&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_cases&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_cases_smoothed&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;positive_rate&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code == &amp;#34;IDN&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;gt;20210101&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;subplots&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;18&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;fig&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;suptitle&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Data tes baru dan positive rate Indonesia&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_tests&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_tests_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tick_params&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labelrotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new tests&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new tests smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tes baru&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;positive_rate&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;0-1&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;axes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;positive rate&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0.5, 1.0, 'positive rate')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./ourworldindata_16_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Memang benar tes-nya berkurang. Tapi di saat yang sama, positive rate juga berkurang di akhir-akhir. Kalau misalnya tes-nya dikurangi tapi kasus di lapangan tetap tinggi, mestinya sih positive rate naik ya. Kecuali ya tes-nya disasar ke orang-orang yang cenderung keliatan ga bergejala.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sebenernya ini bisa ketawan kalo ternyata yang masuk rumah sakit banyak atau tingkat kematian masih tinggi. Sayangnya data Indonesia untuk hospital dan ICU admissions nggak ada.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code==&amp;#34;IDN&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;weekly_icu_admissions&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;weekly_hosp_admissions&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;weekly_icu_admissions&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;weekly_hosp_admissions&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44074&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44075&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44076&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44077&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44078&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44582&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44583&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44584&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44585&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;44586&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;513 rows × 2 columns&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Sementara itu, jika dilihat plot kematian (&lt;em&gt;Dear God, bless all the lost souls and those who they left&lt;/em&gt;), sepertinya belum ada tanda-tanda berkurang.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_deaths&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_deaths_smoothed&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code == &amp;#34;IDN&amp;#34;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;gt;20210101&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_deaths&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indo2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_deaths_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kematian baru&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kematian baru rerata bergerak 7 hari&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;kasus&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tanggal&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0.5, 0, 'tanggal')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./ourworldindata_20_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika dilihat dari tingkat kematian, sepertinya pandemi masih belum selesai, sayangnya. Perlu dicatat bahwa mungkin tingkat kematian akan turun seiring dengan turunnya kasus, karena bisa jadi tingkat kematian agak mundur dibandingkan tingkat ketahuan positif. Namun demikian, jika tes-nya bermasalah, ada kemungkinan pencatatan kematian juga bermasalah. Sepertinya sih memang kita tidak bisa bereaksi berlebihan, baik ketika kasus naik maupun kasus turun, selama integritas datanya masih dapat dipertanyakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Berarti apakah kita bisa bergantung pada vaksinasi? Kalau dilihat dari grafik di atas, kasus baru harian dan positive rate meningkat sejak bulan Juni. Apakah bulan Juni adalah bulan-bulan di mana mulai masuk varian delta? Ada keramaian apa bulan itu? Mobilitas tinggi apa yang dibiarkan di bulan sekitar itu? Mungkin Pemerintah bertaruh membiarkan mobilitas karena program vaksinasi sudah dimulai ya? Kalau begitu, saya akan akhiri postingan kali ini dengan data vaksinasi, dengan komparasi negara-negara lain.&lt;/p&gt;
&lt;iframe src="https://ourworldindata.org/grapher/daily-covid-vaccination-doses-per-capita?country=BRA~CHN~IND~LKA~TUR~OWID_WRL~IDN" loading="lazy" style="width: 100%; height: 600px; border: 0px none;"&gt;&lt;/iframe&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Hannah Ritchie, Esteban Ortiz-Ospina, Diana Beltekian, Edouard Mathieu, Joe Hasell, Bobbie Macdonald, Charlie Giattino, Cameron Appel, Lucas Rodés-Guirao and Max Roser (2020) - &amp;ldquo;Coronavirus Pandemic (COVID-19)&amp;rdquo;. Published online at OurWorldInData.org. Retrieved from: &amp;lsquo;&lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus%27" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://ourworldindata.org/coronavirus'&lt;/a&gt; [Online Resource]&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Kenapa gula mahal? Melihat lebih dekat peraturan quota dan bagaimana 'Neraca Komoditas' akan mengubahnya</title><link>https://www.krisna.or.id/post/gula/</link><pubDate>Sun, 27 Jun 2021 21:57:43 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/gula/</guid><description>&lt;h2 id="harga-gula"&gt;Harga gula&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Gula adalah salah satu komoditas paling penting di Indonesia. Konsumsi gula sangat Indonesia sangat tinggi. Pada 2018 saja, Indonesia mengonsumsi 26.34 kg per penduduk, jauh lebih tinggi daripada India, Vietnam dan Filipina&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Hal ini bahkan terjadi di saat harga gula domestik jauh lebih tinggi daripada harga internasional&lt;sup id="fnref1:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gw ngumpulin data dari CEIC Indonesia Premium Database&lt;sup id="fnref:2"&gt;&lt;a href="#fn:2" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; dan situs FAO&lt;sup id="fnref:3"&gt;&lt;a href="#fn:3" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, lalu membandingkan harga gula di pasar Indonesia dengan harga gula di pasar internasional dalam sebuah grafik.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;secret!&amp;#39;&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# url is deleted because I can&amp;#39;t freely distribute data from CEIC sorry&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;url&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# taking data from google drive&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;melt&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;id_vars&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;value_vars&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tprice&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;mprice&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ip&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# melt it to fit my plot&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# making a neat x axis&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;lol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;date_range&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016-07-01&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2021-07-01&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;freq&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;6MS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;strftime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;%m/%Y&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tolist&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# plotting&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;variable&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xticks&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ticks&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lol&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rotation&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;45&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;labels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;traditional market&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;modern market&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;international market&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Sugar prices in Indonesian market and international market&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;month/year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;USD/Kg&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(0, 0.5, 'USD/Kg')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_2_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Seperti dapat dilihat di gambar di atas, harga gula domestik selalu lebih mahal daripada harga internasional, sekitar 3 kali lipat lah. Kok bisa ya? Berarti importir gula untung banget dong ya? Kalau gitu kita rame-rame aja yuk jadi importir gula biar kaya seperti penimbun susu beruang!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tidak semudah itu, Ferguso. Kenapa? Karena perdagangan internasional gula dibatasi!&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="perdagangan-gula"&gt;Perdagangan Gula&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Indonesia mengimpor hampir 70% dari kebutuhan gula domestik pada 2018&lt;sup id="fnref:4"&gt;&lt;a href="#fn:4" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Tidak hanya warganya yang doyan gula, gula juga sangat penting bagi industri gula rafinasi. Industri gula rafinasi domestik inilah yang akhirnya menyuplai gula yang digunakan industri lain seperti makanan dan minuman. Hal ini seperti disampaikan oleh sohib saya, Risetio.&lt;/p&gt;
&lt;div class="callout callout-note" style="padding: 1em; margin: 1em 0; border-left: 4px solid; border-radius: 4px;"&gt;
&lt;p&gt;sebelumnya saya nulis bahwa industri pengguna gula seperti industri makanan dan minuman termasuk yang harus mengajukan permohonan impor ke Kemenperin dan Kemendag. Namun menurut Risetio, orang yang pernah terlibat di industri ini, yang ngimpor gula sebagian besar adalah industri gula rafinasi domestik. Industri gula rafinasi inilah yang kemudian nyuplai industri lain. Si industri lainnya kayaknya ga bisa impor langsung. Lihat twitter thread di bawah ini.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;blockquote class="twitter-tweet"&gt;&lt;p lang="in" dir="ltr"&gt;Balesnya di sini aja Med. Jadi kalau baca artikel tersebut, ada 1 kesalahan paling krusial. Perusahaan industri pengguna gula (industri makanan dan minuman) TIDAK meminta rekomendasi impor maupun persetujuan impor gula.&lt;/p&gt;&amp;mdash; Risetioz (@risetioz) &lt;a href="https://twitter.com/risetioz/status/1413680694774038531?ref_src=twsrc%5Etfw"&gt;July 10, 2021&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src="https://platform.twitter.com/widgets.js" charset="utf-8"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;p&gt;Perdagangan gula diatur dengan &lt;a href="http://jdih.kemendag.go.id/peraturan/detail/1960/2" target="_blank" rel="noopener"&gt;Peraturan Menteri Perdagangan Nomor 14 Tahun 2020&lt;/a&gt; yang menggantikan Peraturan Menteri Perdagangan Nomor 117 Tahun 2015. Peraturan ini memberikan kuota impor. Menurut peraturan ini, impor gula hanya diperbolehkan untuk kebutuhan industri ataupun mengontrol inflasi dan memenuhi kebutuhan domestik. Seberapa banyak kuota impor pada tahun $t$ ditentukan oleh rapat koordinasi dengan Menteri Koordinator Perekonomian pada $t-1$. Ntah kenapa saya merasa ini sebenarnya arena pertarungan antara Menteri Pertanian yang meminta agar kuota rendah aja untuk melindungi petani gula, sementara Menteri Perindustrian meminta agar kuota impor tinggi aja supaya industri bisa akses bahan baku murah. Tapi bisa aja saya salah sih. ini sotoy aja wkwkw.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah, bagi industri gula rafinasi, langkah-langkahnya kira-kira begini:&lt;/p&gt;
&lt;div class="mermaid"&gt;sequenceDiagram
participant A as Perusahaan
participant B as Kementerian Perindustrian
participant C as Surveyor
participant D as Rapat Korodinasi Menko
participant E as Kementerian PErdagangan
A-&gt;&gt;B: Memberikan rencana impor
B-&gt;&gt;C: Nyuruh audit
C-&gt;&gt;B: Laporan hasil survey
B-&gt;&gt;D: Data dipake utk rapat
D-&gt;&gt;E: Kuota ditetapkan
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Singkatnya, perusahaan-perusahaan nyetor data kebutuhan bahan baku gula kepada Kementerian Perindustrian. Kementerian lalu menunjuk surveyor untuk memastikan bahwa data tersebut valid. Artinya, kalau kamu perusahaan kapasitas kecil tapi minta kuota banyak, jangan-jangan kamu sebenernya reseller! Surveyor fungsinya adalah untuk ngecek apakah bener permintaan impornya sesuai kapasitas. Proses ini terjadi &lt;strong&gt;setiap tahun&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nah, setelah kuota ditetapkan, pada tahun berikutnya perusahaan ini tinggal melakukan impor! Flow-nya kira-kira begini:&lt;/p&gt;
&lt;div class="mermaid"&gt;sequenceDiagram
participant A as Perusahaan
participant B as Kementerian Perindustrian
participant C as Kementerian Perdagangan
participant D as Bea Cukai
A-&gt;&gt;B: Minta rekomendasi
B-&gt;&gt;A: Ngasih rekomendasi
A-&gt;&gt;C: Minta surat persetujuan
C-&gt;&gt;A: Kasih persetujuan
A-&gt;&gt;D: Memakai surat persetujuan sebagai syarat impor
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Prosesnya lumayan panjang dan lama, melibatkan banyak Kementerian dan aplikasi web seperti SIINAS, INATRADE dan INSW. Kementerian bisa saja tidak memberikan 100% kuota yang diminta perusahaan. Jadi perusahaan ga pernah bener-bener tau kenapa kuota dia dipotong, trus potongannya dikasih ke siapa, atau berapa banyak sisa kuota yang belum di-claim oleh perusahaan lain&lt;sup id="fnref2:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Selain itu, banyak perusahaan yang ngimpor akhirnya malah buat dijual lagi, bukannya dipake produksi&lt;sup id="fnref3:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kuota untuk dijual langsung hanya boleh dikasih ke BUMN. Perusahaan BUMN-nya ga banyak, dan ketika performa mereka kurang (misalnya timing ngelepas gula ke pasar-nya gak pas atau realisasi rendah), mereka akan tetep dapet kuota juga di tahun berikutnya&lt;sup id="fnref4:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Akibatnya ga ada kompetisi dan terjadi inefisiensi&lt;sup id="fnref5:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tidak mengandalkan impor juga kayaknya susah, soalnya memang produksi juga agak bermasalah. Beberapa problem terkait dengan produktivitas lahan adalah kurangnya tenaga kerja terampil, subsidi pupuk dan bibit yang tidak diawasi dengan baik, dan penggilingan yang tidak efisien&lt;sup id="fnref6:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Baik subsidi di level petani (&lt;em&gt;on-farm&lt;/em&gt;) maupun revitalisasi pabrik gula (&lt;em&gt;off-farm&lt;/em&gt;) sudah lama dilakukan oleh pemerintah, tapi hasilnya tetaplah gula yang harga domestiknya selalu lebih mahal.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="neraca-komoditas-sebagai-solusi-baru"&gt;Neraca Komoditas sebagai solusi baru?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Sekarang ada sesuatu yang diberi nama &lt;a href="https://money.kompas.com/read/2021/05/04/130900726/pemerintah-godok-neraca-komoditas-apa-urgensinya-?page=all" target="_blank" rel="noopener"&gt;&amp;lsquo;Neraca Komoditas&amp;rsquo;&lt;/a&gt;, yang merupakan sebuah data yang direncanakan memiliki informasi akan seberapa besar produksi dan konsumsi dari berbagai macam komoditas, termasuk gula. Perbedaan antara produksi dan konsumsi inilah yang nanti akan jadi kuota. Menetapkan kuota kayaknya bisa jadi sangat politis, di mana adalah perkelahian Kemenperin dan Kementan. Apalagi baru-baru ini Kemenperin baru aja keluarin aturan yang &lt;a href="https://www.antaranews.com/berita/2152478/neraca-komoditas-gula-perlu-segera-dibentuk-kata-anggota-dpr" target="_blank" rel="noopener"&gt;memastikan ketersediaan bahan baku industri&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Neraca Komoditas sepertinya didesain untuk memotong alur proses negosiasi kuota di dalam rapat koordinasi. Saya punya impresi bahwa Kementan bawa data sendiri tentang seberapa banyak produksi tebu (dan gula?), sementara Kemenperin punya data sendiri tentang seberapa banyak gula yang dibutuhkan industri (ingat gambar 1?). Nah, masalah bisa muncul ketika Kementan bilang produksi gula melimpah, sementara Kementerin bilang &amp;ldquo;mana neh industri gue pada gak dapet tebu.&amp;rdquo; Dengan satu data Neraca Komoditas ini, perdebatan tersebut seharusnya bisa dihilangkan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sebenernya lebih menarik lagi jika Neraca Komoditas bisa menghilangkan kebutuhan mengajukan surat rekomendasi dan ijin impor. Karena satu data, harusnya bisa aja kan tiap perusahaan dapet jatah yang udah fix gitu, jadi mereka ga dulu-duluan ngajuin kebutuhan impor. Lebih baik lagi seandainya kuota per perusahaan dibuka ke publik sehingga perusahaan bisa protes apabila mereka merasa alokasi kuota per perusahaan tidak adil. Di samping itu, publik juga bisa mengaudit sistem ini dengan lebih baik lagi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Namun jika sistem surat rekomendasi masih ada, maka kemungkinan birokrasi bagi industri ya masih ada. Neraca Komoditas mungkin bisa membantu mengurangi beban bagi birokrat, tapi sistem ini bisa jadi ga membuat pemenuhan kebutuhan industri jadi lebih cepat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pada akhirnya, kuota tetaplah kuota. Problem lama kuota bisa jadi masih ada. Jika hanya perusahaan tertentu saja yang bisa dapat kuota (dan prosesnya ga transparan), maka problem &lt;em&gt;rent-seeking&lt;/em&gt; bakalan masih ada. Juga masalah &lt;em&gt;shadow trading&lt;/em&gt; di mana perusahaan yang ngaku-ngaku pake gula untuk produksi ternyata adalah &lt;em&gt;reseller&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oh iya, untuk perusahaan kecil yang ga punya ijin impor industri, aturan Neraca Komoditas juga mempersiapkan semacem &lt;em&gt;material center&lt;/em&gt; yang akan ngimporin untuk mereka. Apakah ini bakal jadi BUMN juga? Masih harus dilihat sih.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Memang mudah yah jadi pesimis wkwkw. Tapi mari kita berikan prasangka baik bagi pemerintah. Sekali lagi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oh iya kalo ada komen atau masukan, boleh lhoo. Tujukan aja ke &lt;i class="fab fa-twitter-square"&gt;&lt;/i&gt;
&lt;a href="https://twitter.com/iMedKrisna/status/1413659834138841089?s=20" target="_blank" rel="noopener"&gt;twitter-ku&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Saputri, N. K., &amp;amp; Respatiadi, H. (2018). Policy reform to lower sugar prices in Indonesia. CIPS Indonesia. &lt;a href="https://repository.cips-indonesia.org/media/270481-policy-reform-to-lower-sugar-prices-in-i-839081a1.pdf" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://repository.cips-indonesia.org/media/270481-policy-reform-to-lower-sugar-prices-in-i-839081a1.pdf&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref1:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref2:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref3:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref4:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref5:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref6:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:2"&gt;
&lt;p&gt;CEIC. &amp;ldquo;Average Retail Price: Sugar: Local&amp;rdquo;. &lt;em&gt;CEIC Indonesia Premium Database&lt;/em&gt;. CEIC.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:2" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:3"&gt;
&lt;p&gt;FAO. &amp;ldquo;ICE Future US: Sugar&amp;rdquo;. &lt;em&gt;GIEWS FPMA&lt;/em&gt;. &lt;a href="https://fpma.apps.fao.org/giews/food-prices/tool/public/#/dataset/international" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://fpma.apps.fao.org/giews/food-prices/tool/public/#/dataset/international&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref:3" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:4"&gt;
&lt;p&gt;Amanta, F. (2021). The cost of Non-Tariff Measures on Food and Agriculture in Indonesia. CIPS Policy Paper, 36. &lt;a href="https://www.cips-indonesia.org/cost-of-ntm" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://www.cips-indonesia.org/cost-of-ntm&lt;/a&gt;&amp;#160;&lt;a href="#fnref:4" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Data</title><link>https://www.krisna.or.id/slides/cipsdata/</link><pubDate>Sun, 13 Dec 2020 23:36:14 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/slides/cipsdata/</guid><description>&lt;h1 id="on-data"&gt;On Data&lt;/h1&gt;
&lt;h3 id="-stats"&gt;&amp;amp; Stats&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Krisna Gupta&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;a href="https://www.krisna.or.id/slides/cipsdata/" target="_blank" rel="noopener"&gt;krisna.or.id/slides/cipsdata/&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="krisna-gupta-who-"&gt;Krisna Gupta who? 👀&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Associate researcher di CIPS.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Economics PhD Student di &lt;a href="https://crawford.anu.edu.au/people/phd/krisna-gupta" target="_blank" rel="noopener"&gt;Australian National University&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Double degree Master in Econ dari &lt;a href="http://ppia.feb.ui.ac.id/en/joint-degree-with-vrije-universiteit-amsterdam/" target="_blank" rel="noopener"&gt;UI / VU Amsterdam.&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Research on trade &amp;amp; industry in Indonesia.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;a href="https://www.krisna.or.id" target="_blank" rel="noopener"&gt;Blogs&lt;/a&gt; &amp;amp; sing in spare time. L&amp;rsquo;arc&lt;del&gt;en&lt;/del&gt;Ciel fan.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="some-publications-"&gt;Some publications 😎&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;em&gt;&lt;/em&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;em&gt;&lt;/em&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;em&gt;&lt;/em&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;em&gt;&lt;/em&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;em&gt;&lt;/em&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="about-today"&gt;About today&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Some intro&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Various ways data is presented&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Some stats&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Economic data&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Q&amp;amp;A&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;I assume y&amp;rsquo;all have never worked with data before&lt;br&gt;
I try to allocate more for Q&amp;amp;A&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h1 id="intro"&gt;Intro&lt;/h1&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="why"&gt;Why?&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Efficient &amp;amp; powerful to support your &lt;strong&gt;story&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;you don&amp;rsquo;t really need to be a math&amp;amp;stat-savy.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Shows how good you are in understanding an issue.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Objective, most of the time.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Everyone use &amp;rsquo;em these days. Tough luck for data haters.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h1 id="data-is-getting-mainstream"&gt;Data is getting mainstream&lt;/h1&gt;
&lt;iframe src="https://giphy.com/embed/xT9C25UNTwfZuk85WP" width="480" height="343" frameBorder="0" class="giphy-embed" allowFullScreen&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;p&gt;&lt;a href="https://giphy.com/gifs/Giflytics-gif-jazminantoinette-giflytics-xT9C25UNTwfZuk85WP"&gt;via GIPHY&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="some-of-my-fave-data-source"&gt;Some of my fave data source&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;For trade, UN Comtrade &lt;a href="https://comtrade.un.org/data/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://comtrade.un.org/data/&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;General economic data, World Bank&amp;rsquo;s World Development Indicators &lt;a href="https://data.worldbank.org/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://data.worldbank.org/&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Bank Indonesia (just google &lt;a href="https://www.bi.go.id/id/statistik/ekonomi-keuangan/seki/Default.aspx" target="_blank" rel="noopener"&gt;&amp;ldquo;SEKI Bank Indonesia&amp;rdquo;&lt;/a&gt;).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;BPS (either hit &lt;a href="https://www.bps.go.id/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://www.bps.go.id/&lt;/a&gt; or query your keyword in google + &amp;lsquo;BPS&amp;rsquo;).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;ask them researchers.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="some-jargons"&gt;Some jargons&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Cross-sectional data: contains a snapshot of many subjects/individuals (people, countries, firms, etc) in a given time.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Time-series data: one subject observed for a long(-ish) periods of time.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Good if trend is important.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Panel data: combination of the two.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h1 id="various-ways-data-is-presented"&gt;Various ways data is presented&lt;/h1&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="cartesian-plane"&gt;Cartesian plane&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;A 2-dimensional plane.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;pay attention to the x &amp;amp; y axis&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Generally 2 forms: bar/column and line.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;line chart is perfect for time series data.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;usually x=time, y=value. &lt;a href="https://tradingeconomics.com/indonesia/gdp" target="_blank" rel="noopener"&gt;ex&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;bar chart usually for cross-section data.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;can be for time series too if you have one individual. &lt;a href="https://www.statista.com/statistics/421169/most-followers-instagram/" target="_blank" rel="noopener"&gt;ex&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;on values: check out the units!&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="tables"&gt;Tables&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Not the best visualization but very flexible. (ex)[https://comtrade.un.org/data/]&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;easy to costumize with templates &amp;amp; other viz.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;can store many variables.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;The most mainstream tools are microsoft excel &amp;amp; Google sheet.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Hence It&amp;rsquo;s best to have a &lt;code&gt;.csv&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;.xlsx&lt;/code&gt; or something similar.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;I certainly prefer working with these formats (among others)&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="tables-1"&gt;Tables&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;First row is usually shows variables.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Note that a machine-readable tables are the best!
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;i.e., it is better to have one row for variables.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Example of &lt;a href="https://www.bps.go.id/indicator/5/2123/1/rata-rata-pengeluaran-perkapita-seminggu-menurut-kelompok-makanan-minuman-jadi-per-kabupaten-kota.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;bad machine-readability&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="units-in-the-x-y-and-columns"&gt;Units in the X, Y and columns&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Never lose sight of the units of your value.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;e.g., thousand or millions, kg or ton, etc.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Especially important if you use various data source.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;BI&amp;rsquo;s trade data is in 1000USD while Comtrade&amp;rsquo;s in USD.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Always read what&amp;rsquo;s X and Y.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;if you make the graph, always write what&amp;rsquo;s X and Y.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h1 id="some-statistics"&gt;Some statistics&lt;/h1&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="the-need-to-aggregate"&gt;The need to aggregate&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;How to process an information of the income of 1 million people?&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;When we have data of 1 million people, it&amp;rsquo;s impractical to look at 1 million values.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We look for one number that represent these 1 million values.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;this is usually the average (or mean).&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We also need to understand how the value is distributed.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;called standard deviation.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="normal-distribution"&gt;Normal distribution&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;If we group values, take frequency, then sort them, we can make a distribution plot.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We can make a smooth approximation of the distribution plot with functions.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;The most famous distribution is the &lt;strong&gt;normal distribution&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Normal distribution&amp;rsquo;s characteristics:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;frequency is highest around the mean&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;the tail is skinny (i.e., frequency is very small in the extremes)&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="normal-distribution-1"&gt;Normal distribution&lt;/h2&gt;
&lt;figure&gt;&lt;img src="https://www.krisna.or.id/slides/cipsdata/fig2.png" height="400"&gt;
&lt;/figure&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="normal-distribution-2"&gt;Normal distribution&lt;/h2&gt;
&lt;figure&gt;&lt;img src="https://www.krisna.or.id/slides/cipsdata/fig1.png" height="400"&gt;
&lt;/figure&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="when-to-use-median"&gt;When to use median&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Median is the value lying in the middle of the whole group if we sort the value.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;If we have 1 million people:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Sort their income from lowest to highest.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Median is the income of the 500.000th person.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Median is often use in the presence of non-trivial number of extreme values (i.e., fat tail).&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;income is often not distributed normally, so median is better.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;example in excel.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;p&gt;&lt;a href="https://www.statista.com/statistics/203183/percentage-distribution-of-household-income-in-the-us/" rel="nofollow"&gt;&lt;img src="https://www.statista.com/graphic/1/203183/percentage-distribution-of-household-income-in-the-us.jpg" alt="Statistic: Percentage distribution of household income in the U.S. in 2020 | Statista" style="width: 100%; height: auto !important; max-width:1000px;-ms-interpolation-mode: bicubic;"/&gt;&lt;/a&gt;&lt;br /&gt;Find more statistics at &lt;a href="https://www.statista.com" rel="nofollow"&gt;Statista&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h1 id="economic-data"&gt;Economic data&lt;/h1&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="real-vs-nominal"&gt;Real vs nominal&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We use currency to express many economic variables.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We can&amp;rsquo;t aggregate car + food.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;we can 200 million + 50 thousand.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;But really what we want is the car and the food, not the money.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We need to take into account change in prices (i.e., inflation)&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="real-vs-nominal-1"&gt;Real vs nominal&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Say a firm can make 1 car and 100 food in 2020.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;The firm&amp;rsquo;s GDP is $1 \times 200 + 100 \times 0.05 = 205$&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;in 2021, car&amp;rsquo;s price is increase to 210, hence GDP becomes 215.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Increased GDP?&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;not really, cuz the firm still just produced 1 car and 100 food.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="real-vs-nominal-2"&gt;Real vs nominal&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;It&amp;rsquo;s easy to imagine the complexity of this stuff in reality.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;One thing is clear though: we want to exclude increase in GDP from price effect.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;To avoid price effect, we use 2020 price so we can compare 2020 GDP with 2021 GDP.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Real GDP = When we use old prices.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="real-vs-nominal-3"&gt;Real vs nominal&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Obviously to keep comparing, we still need to use 2020 prices when we calculate 2022 GDP.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;also when we calculate GDP in 2023, etc.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Because we keep using 2020 prices, we say &amp;lsquo;constant price&amp;rsquo;.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;2020 is called &amp;lsquo;reference year&amp;rsquo;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;nominal GDP is calculate using &amp;lsquo;current price&amp;rsquo;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;nominal GDP = constant real GDP in the reference year.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;The constant price changes from time to time.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="gdp-vs-gdp-per-capita"&gt;GDP vs GDP per capita&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;GDP is an aggregate of the whole economy.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;used to show how big &amp;amp; important the country is.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;GDP per capita is the mean/average&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;used to reflect living standard &amp;amp; productivity.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Singapore vs Indonesia: rich vs powerful.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="fraction"&gt;Fraction&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Fraction is usually expressed with percent.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;We use fraction to express how important an individual is to the group/population.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;India imports 3.05 billion USD of CPO from Indonesia doesn&amp;rsquo;t say a lot.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;India imports 61% of its CPO from Indonesia says how important supplier Indonesia is.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;From Malaysia ~32%, FYI.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="percent-change--growth"&gt;Percent change / growth&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Growth is important to reflect how fast something is changing.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Percent change is nice cuz it&amp;rsquo;s unit-free.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;It linearizes non-linear thing, which&amp;rsquo;s good and bad.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;If your income drop by 50% today, will 50% increase tomorrow get you back to your old income?&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="index"&gt;Index&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Index is prolly the most confusing thing.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;Index can be in many forms with many different weight.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;sometimes you might need to check its formula.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;the purpose of index is still to give us one representative number to reflect the big picture.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;For example, consumer price index (CPI) calculates a change in price level of many consumer goods.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;a href="https://www.bps.go.id/subject/23/kemiskinan-dan-ketimpangan.html#subjekViewTab1" target="_blank" rel="noopener"&gt;Indeks Kedalaman Kemiskinan&lt;/a&gt; shows how deep the poverty of some area is.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h2 id="a-note-on-cpi-and-similar-indices"&gt;A note on CPI and similar indices&lt;/h2&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;CPI and many other indicies are shown in number near 100.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;That&amp;rsquo;s because CPI is calculated as compared to 100.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;100 is the &amp;lsquo;base&amp;rsquo;, the year where CPI=100 is called reference year.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;
&lt;p&gt;&lt;a href="https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL?end=2021&amp;amp;locations=ID&amp;amp;start=1999" target="_blank" rel="noopener"&gt;For example&lt;/a&gt;, if CPI in 2010=100 while 2020=154, that means prices in 2020 is 54% higher than 2010.&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;h1 id="q--a"&gt;Q &amp;amp; A&lt;/h1&gt;
&lt;iframe src="https://giphy.com/embed/3o6MbudLhIoFwrkTQY" width="480" height="270" frameBorder="0" class="giphy-embed" allowFullScreen&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;p&gt;&lt;a href="https://giphy.com/gifs/thesimpsons-3o6MbudLhIoFwrkTQY"&gt;via GIPHY&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;</description></item><item><title>The heterogenous impact of tariff and NTM on total factor productivity of Indonesian firms</title><link>https://www.krisna.or.id/publication/hetfirm/</link><pubDate>Fri, 04 Dec 2020 21:12:42 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/publication/hetfirm/</guid><description>&lt;p&gt;Artikel ini telah diterima untuk diterbitkan di Bulletin of Indonesian Economic Studies (BIES) dan sedang mengalami proses edit. Artikel versi pre-edit dapat diakses di &lt;a href="https://acde.crawford.anu.edu.au/publication/working-papers-trade-and-development/19325/heterogeneous-impact-tariff-and-non-tariff" target="_blank" rel="noopener"&gt;sini&lt;/a&gt;. Artikel ini telah dipresentasikan di Economics PhD Seminar di Crawford School of Public Policy. Slide presentasi dapat diakses &lt;a href="https://krisna.netlify.app/slides/paper2" target="_blank" rel="noopener"&gt;di sini&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;a href="https://www.scimagojr.com/journalsearch.php?q=19966&amp;amp;tip=sid&amp;amp;exact=no" title="SCImago Journal &amp;amp; Country Rank"&gt;&lt;img border="0" src="https://www.scimagojr.com/journal_img.php?id=19966" alt="SCImago Journal &amp;amp; Country Rank" /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Statistik ekspor impor Indonesia di 2018 dengan negara-negara RCEP</title><link>https://www.krisna.or.id/post/rcep/</link><pubDate>Sat, 28 Nov 2020 13:39:10 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/rcep/</guid><description>&lt;p&gt;Sedikit statistik tentang RCEP. Untuk menghubung-hubungkan dengan &lt;a href="https://theconversation.com/kebijakan-untuk-meningkatkan-partisipasi-perusahaan-perusahaan-indonesia-dalam-rantai-pasok-global-150062" target="_blank" rel="noopener"&gt;Global Value Chain&lt;/a&gt;, saya akan menggunakna klasifikasi Stage of Production (SoP) dari UNCTAD. Klasifikasinya antara lain:&lt;/p&gt;
&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;productcode&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;isgroup&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;nomenclaturecode&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;grouptype&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;productdescription&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;notes&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;27&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;UNCTAD-SoP1&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Yes&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;H0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Stages-Of-Processing&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Raw materials&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;28&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;UNCTAD-SoP2&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Yes&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;H0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Stages-Of-Processing&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Intermediate goods&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;29&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;UNCTAD-SoP3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Yes&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;H0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Stages-Of-Processing&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Consumer goods&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;30&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;UNCTAD-SoP4&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Yes&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;H0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Stages-Of-Processing&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Capital goods&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Statistiknya sebagai berikut:&lt;/p&gt;
&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Trade Value&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;All goods&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Raw materials&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;intermediate goods&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Consumption goods&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Capital Goods&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;export RCEP&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$101,578,213.46&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$29,583,083.81&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$28,876,371.04&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$32,692,137.50&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$10,003,962.16&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;export World&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$180,215,034.44&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$45,863,376.29&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$49,419,462.61&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$68,578,923.17&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$15,547,001.92&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;import RCEP&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$125,215,957.00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$7,859,326.12&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$40,495,720.49&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$33,166,747.09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$42,937,992.48&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;import World&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$188,711,171.62&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$24,893,192.22&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$61,575,534.29&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$44,976,972.35&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;$56,497,488.96&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Saya membandingkan juga dengan total perdagangan Indonesia dengan dunia. Ada RCEP countries di &lt;code&gt;World&lt;/code&gt; jadi tentu saja angka-angkanya lebih banyak. Jadi &lt;code&gt;World&lt;/code&gt;-nya tidak saya kurangkan dengan &lt;code&gt;RCEP&lt;/code&gt;. &lt;code&gt;World&lt;/code&gt; itu total ekspor impor Indonesia. Oh ya, data-data ini berdasarkan statistik perdagangan tahun 2018 yang dikumpulkan oleh World Bank.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sepertinya saya sudah pernah menulis pentingnya peran impor bagi produksi Indonesia karena &lt;a href="https://krisna.netlify.app/post/imporinput/" target="_blank" rel="noopener"&gt;sebagian besar impor Indonesia adalah produk-produk penunjuang produksi&lt;/a&gt;. Hal ini terefleksi juga di perdagangan Indonesia di tahun 2018 ini, di mana &lt;code&gt;Consumption goods&lt;/code&gt; hanya sekitar 23% dari total Impor Indonesia, yaitu&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;23.83376244573637 %
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;yang sebenernya agak penurunan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sedangkan untuk ekspor, klasifikasi yang paling tinggi adalah barang konsumsi. Kita impor barang kebutuhan industri, dan mengekspor barang konsumsi. Sesuatu yang sebenarnya baik dan menghadirkan nilai tambah. Jadi agak aneh sebenarnya kalau pemerintah begitu anti dengan impor, karena tanpa impor, agak sulit untuk mempertahankan performa ekspor kita.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tapi tentu saja dalam konteks RCEP, yang paling penting adalah seberapa penting ekonomi negara-negara RCEP bagi Indonesia, bik secara ekspor maupun impor. Hal ini dapat terefleksikan dari tabel di bawah ini.&lt;/p&gt;
&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;importance&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;All goods&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Raw materials&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;intermediate goods&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Consumption goods&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Capital Goods&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;export&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.563650&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.645026&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.584312&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.476708&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.643466&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;import&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.663532&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.315722&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.657659&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.737416&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.759998&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Dapat dilihat bahwa hubungan Indonesia terhadap negara-negara RCEP begitu erat, bahkan sebelum RCEP diberlakukan. Hal ini utamanya adalah di impor. Indonesia mengimpor sangat banyak barang konsumsi dan kapital dari negara-negara RCEP. Untuk Raw materials, sepertinya wajar ya karena barang-barang agrikultur seperti kedelai, gula, dan gandum diimpor dari negara-negara maju. Sementara itu untuk ekspor, peran RCEP agak lebih lemah, terutama untuk produk konsumsi. Produk konsumsi memang banyak lari ke negara maju, yang duitnya juga lebih banyak. Inilah pentingnya &lt;a href="https://theconversation.com/mengapa-perpanjangan-gsp-dari-amerika-serikat-penting-untuk-ekonomi-indonesia-150481" target="_blank" rel="noopener"&gt;GSP Indonesia diperpanjang&lt;/a&gt; oleh Amerika Serikat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sekian postingan kali ini. Cuma mau update sedikit statistik tentang RCEP. Kalo soal bagus dan jeleknya sepertinya sudah banyak yang update. bye.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>FDI, Industri, dan kebijakan perdagangan</title><link>https://www.krisna.or.id/post/hitektrade/</link><pubDate>Wed, 11 Nov 2020 21:17:11 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/hitektrade/</guid><description>&lt;p&gt;Postingan kali ini akan membahas sedikit tentang perkembangan FDI di Indonesia.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="perkembangan-fdi-sejak-1970"&gt;Perkembangan FDI Sejak 1970&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Grafik di bawah ini menunjukkan net inflows FDI Indonesia dalam % PDB. Sumber data yang saya gunakan adalah World Bank World Development Indicators.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_2_0.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di atas juga dibarengi dengan narasi yang disampaikan oleh Linblad (2015). Menurut beliau, ada paling tidak tiga pembagian besar narasi FDI di Indonesia. Pertama adalah sebelum tahun 1985 (oil boom), sesudah 1985 sampai pada saat krisis, dan reformasi.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="fdi-dan-industri-teknologi-tinggi"&gt;FDI dan industri teknologi tinggi&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Sekali lagi saya menggunakan data World Development Indicator. Saya coba cari indikator yang ada kata kunci high-tech, dan WDI memunculkan empat indikator di bawah ini:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;id name
----------------- ------------------------------------------------------------------------------------
NV.MNF.TECH.ZS.UN Medium and high-tech Industry (including construction) (% manufacturing value added)
TX.MNF.TECH.ZS.UN Medium and high-tech exports (% manufactured exports)
TX.VAL.TECH.CD High-technology exports (current US$)
TX.VAL.TECH.MF.ZS High-technology exports (% of manufactured exports)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Saya menggunakan yang pertama untuk visualisasi di bawah ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_6_0.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sepertinya FDI dan pertumbuhan teknologi tinggi di industri manufaktur tidak begitu ada hubungannya. Malah kayaknya kebalik: ketika ada FDI naik sebagai persen PDB, manufaktur teknologi tinggi malah berkurang. Tentu saja di manufaktur juga ada konstruksi dan juga pengolahan CPO. Selain itu, FDI-nya juga masuk ke industri pertambangan dan servis seperti e-commerce dan perbankan. Bisa jadi FDI-nya bukannya masuk ke industri teknologi tinggi, malah masuk ke industri-industri yang nilai tambah teknologi tinggi-nya rendah. Wajar, FDI akan masuk ke industri yang paling menguntungkan, dan ketika industri tersebut maju, faktor produksi akan masuk ke sana. Pertumbuhan industri teknologi tinggi jatuh pada 2005 dan tidak naik-naik lagi. 2005-an inilah puncak-puncaknya commodity boom dan so-called &amp;lsquo;sunset industry&amp;rsquo;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="dua-non-tariff-measures-ntm-tkdn-dan-export-ban"&gt;Dua Non-Tariff Measures (NTM): TKDN dan Export Ban&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;TKDN adalah (Tingkat Komponen Dalan Negeri). Salah satu TKDN yang sangat ramai adalah soal Smartphone.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di bawah ini menunjukkan realisasi FDI (sumber: BKPM) di industri elektronika, piranti lunak, dan IT. TKDN untuk smartphone diwajibkan pada tahun 2016. Dapat kita lihat, FDI di tiga industri ini tiba-tiba meroket setelah 2016.&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;Figure size 504x360 with 0 Axes&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_8_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di bawah ini adalah larangan ekspor mineral. Pada 2014 ekspor ini dilarang, meskipun direlaksasi pada 2017. Investasi logam dasar meningkat, sementara pertambangan bijih logam berkurang. Investor sepertinya masuk ke pengolahan mineral gara-gara larangan ekspor barang mentah.&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;Text(2017-01-01 00:00:00, 300000, 'Relaxed')
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_10_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="bagaimana-dengan-fdi-dan-pertumbuhan-industri"&gt;Bagaimana dengan FDI dan pertumbuhan industri?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;kali ini saya pake World Bank Global Economic Monitor (GEM) untuk mendapatkan pertumbuhan industri di Indonesia. Karena dalam constant USD, saya ubah jadi growth aja ($\Delta log$), meskipun masih tidak ideal.&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;id name
--------- -----------------------------------------------
IPTOTNSKD Industrial Production, constant US$
IPTOTSAKD Industrial Production, constant US$, seas. adj.
&amp;lt;function matplotlib.pyplot.show(*args, **kw)&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_13_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;pertumbuhan industri, seperti kita lihat di atas, sempat negatif pada 2006. Selanjutnya cukup stagnan di sekitaran 4-5%. Sepertinya tidak ada hubungannya dengan FDI. Balik lagi, bisa jadi FDI-nya masuk bukan di industri manufaktur.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Dinamika tariff di Indonesia dari 2000 - 2018</title><link>https://www.krisna.or.id/post/tariff/</link><pubDate>Thu, 05 Nov 2020 22:26:15 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/tariff/</guid><description>&lt;p&gt;Tempo hari, saya diundang oleh kolega saya Ibu &lt;a href="https://www.linkedin.com/in/deasy-damayanti-p-pane-a618a68/?originalSubdomain=id" target="_blank" rel="noopener"&gt;Deasy Pane&lt;/a&gt; dari Bappenas untuk ngobrol-ngobrol tentang trade. Tentu saja via zoom. Hadir juga rekan saya &lt;a href="https://www.linkedin.com/in/donny-pasaribu/?originalSubdomain=au" target="_blank" rel="noopener"&gt;Donny&lt;/a&gt; dan &lt;a href="https://crawford.anu.edu.au/people/phd/chandra-putra" target="_blank" rel="noopener"&gt;Mas Chandra&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pada kesempatan tersebut, kolega Bu Deasy dari Bappenas bertanya soal dinamika tariff. Memang ekspor dan impor Indonesia cenderung volatil jika kita melihat hanya manufaktur saja. Bisa jadi ini gara-gara terjadi perubahan pola proteksionisme terhadap industri di Indonesia, setidaknya di sektor manufaktur. Secara umum, proteksionisme Indonesia memang &lt;a href="https://scholar.ui.ac.id/en/publications/fifty-years-of-trade-policy-in-indonesia-new-world-trade-old-trea" target="_blank" rel="noopener"&gt;mulai menurun&lt;/a&gt; sejak krisis 98 &lt;a href="https://www.lowyinstitute.org/publications/trade-protectionism-indonesia-bad-times-and-bad-policy" target="_blank" rel="noopener"&gt;jika kita bicara soal tariff&lt;/a&gt;. Namun dinamika proteksionisme memang agak berubah ketika &lt;em&gt;commodity boom&lt;/em&gt; dimulai. Meski NTM mungkin memainkan peranan yang lebih tinggi di periode &lt;em&gt;boom&lt;/em&gt; komoditas, tapi ada baiknya kita lihat kembali dinamika tariff sejak krisis 98.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sekalian, berhubung postingan kemarin saya mencoba ngasi liat cara &lt;a href="https://krisna.netlify.app/id/post/imporinput/" target="_blank" rel="noopener"&gt;narik data pake API-nya world bank&lt;/a&gt;, kali ini saya pake api-nya WITS (ya world bank juga si) yaitu &lt;a href="https://github.com/mwouts/world_trade_data" target="_blank" rel="noopener"&gt;world_trade_data&lt;/a&gt;. Installnya mudah, cukup:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pip&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;install&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;world_trade_data&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;--&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;upgrade&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Perhitungan tariff itu ada banyak. Namun untuk merepresentasikan hanya perubahan kebijakan, lebih cocok pakai &lt;em&gt;simple average&lt;/em&gt; karena tidak dibobot dengan impor. Saya akan pake &lt;em&gt;effectively applied simple average tariff&lt;/em&gt; (pada dasarnya tariff rate terendah), dan &lt;em&gt;MFN simple average tariff&lt;/em&gt; yaitu rata-rata tariff untuk negara non-FTA.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;world_trade_data&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wits&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wits&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_indicators&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tradestats-tariff&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;filter&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;([&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;name&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;definition&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;AHS-SMPL-AVRG&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;MFN-SMPL-AVRG&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#pd.set_option(&amp;#39;display.max_colwidth&amp;#39;, None)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tariff&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;name&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;definition&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;indicatorcode&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;AHS-SMPL-AVRG&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;AHS Simple Average (%)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Effectively Applied Simple Average tariff (%)&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;MFN-SMPL-AVRG&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;MFN Simple Average (%)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Most Favored Nation ( (MFN) Simple Average tar...&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h2 id="tarik-mang"&gt;Tarik mang!&lt;/h2&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;datetime&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#pd.set_option(&amp;#39;display.max_rows&amp;#39;, 20)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;options&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;display&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;max_rows&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;999&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wits&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_products&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tradestats-tariff&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;grouptype&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Sector&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;amp;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;index&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;!=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Total&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;productdescription&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;values&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# MFN tariff, weighted average&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wits&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;MFN-SMPL-AVRG&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;reporter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datasource&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tradestats-tariff&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2000&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2019&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;e&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;11&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;e&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;e&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Effective applied tariff, weighted average&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wits&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;indicator&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;AHS-SMPL-AVRG&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;reporter&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datasource&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;tradestats-tariff&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;year&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2000&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2019&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;q&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;r&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]],&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;11&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;q&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;r&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;q&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;r&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;o&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Untuk Indonesia, agak harus hati-hati pakai data tariff-nya WITS karena tariff tahun 2014 dan 2015 tidak ada. Kalau anda lihat di grafik, dari 2013 langsung lumpat ke 2016 itu gara-gara missing. si Year kayaknya nggak otomatis diset sebagai &lt;code&gt;datetime&lt;/code&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Data di WITS API ini dibagi ke dalam 16 sektor yang berbeda yang dikelompokkan berdasarkan kode Harmonise System (HS). Dari ke 16 kelompok tersebut, akan saya plot menjadi 3 grafik yang berbeda. Jadi total ada 6 grafik di postingan kali ini: 3 untuk effective applied tariff, 3 untuk MFN tariff. Ada juga sih pengelompokan lain seperti BEC tapi saya pakai yang HS. berikut pengelompokannya&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;array(['Animal', 'Vegetable', 'Food Products', 'Minerals', 'Fuels',
'Chemicals', 'Plastic or Rubber', 'Hides and Skins', 'Wood',
'Textiles and Clothing', 'Footwear', 'Stone and Glass', 'Metals',
'Mach and Elec', 'Transportation', 'Miscellaneous'], dtype=object)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;h2 id="effective-applied-tariff-simple-average"&gt;Effective Applied Tariff, simple average&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tiga grafik di bawah ini adalah dinamika &lt;em&gt;effective applied tariff&lt;/em&gt;. Setelah krisis 2008, kebetulan banyak terjadi penurunan tariff di Indonesia gara-gara ASEAN FTA. AFTA berkembang menjadi AKFTA (korea), ACFTA(China), AANZFTA (Australia-New Zealand), dan AIFTA (India) ya di sekitar tahun-tahun ini. Jangan lupa kita juga punya IJEPA. Perjanjian-perjanjian ini otomatis langsung nurunin &lt;em&gt;effective applied tariff&lt;/em&gt; secara umum.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# FIGURES FOR AHS&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;p&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2008&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x1e40eab19d0&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_7_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Pertama kita melihat produk-peroduk primer. Food products ini tariffnya jauh banget ya kalau dibandingkan sama animal, vegetable dan minerals. wk wk wk. Menjelang krisis 2008 memang banyak negara meningkatkan proteksi terhadap bahan pangan sih, jadi ndak heran kalau Indonesia ikut-ikutan. Tapi sepertinya masih tinggi sampai sekarang. Namun secara keseluruhan, tariff produk primer secara umum sepertinya tetap rendah sampai sekarang. Gak tau ya kalau NTM. wk wk wk.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;q&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2008&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x1e4154d98e0&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_9_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Penurunan tariff yang signifikan terjadi di sektor manufaktur. Menariknya, dulu sekitar tahun 2005-an, kita ramai-ramai dibilang &lt;em&gt;sunset industry&lt;/em&gt; atau deindustrialisasi prematur justru ketika tariff di sektor ini tinggi-tinggi. &lt;em&gt;I mean&lt;/em&gt;, lihat tekstil dan kimia. Setelah 2008 tariffnya turun. Tapi sepertinya tariff-tariff ini mulai naik pelan-pelan sejak sekitar tahun 2016 (ingat, 2014 dan 2015 tariffnya &lt;em&gt;missing&lt;/em&gt;). Deindustrialisasi lagi? Kira-kira ada kejadian besar apa di tahun 2014/2015?&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;r&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2008&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x1e4156eeb20&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_11_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sementara itu, level tariff di sektor-sektor terkait produk mesin dan elektronik relatif lebih rendah dibandingkan sektor lain, terutama sejak krisis 2008. Sektor mesin dan elektronik termasuk yang maju di Indonesia gak sih? Sektor ini juga sangat tinggi intensitas Global Value Chain (GVC)-nya. Make sense.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="mfn-simple-average"&gt;MFN, simple average&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Ini sama tapi MFN. Secara umum, harusnya MFN lebih tinggi daripada effectively applied tariff. Tentu saja masih mungkin ada gap yang super tipis di sektor tertentu, terutama jika &lt;em&gt;Free Trade Agreement&lt;/em&gt; yang diikuti Indonesia tidak meng-&lt;em&gt;cover&lt;/em&gt; sektor tersebut. Tambah lagi, MFN seharusnya cenderung lebih stabil daripada effective applied, karena sifatnya universal. Kalo effective applied kan langsung ngikutin tiap kali ada FTA baru.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Secara umum sih tren-nya mirip: turun setelah krisis 98, naik di 2016. Tapi kali ini daripada saya mulu yang komentar, gimana kalau gantian? Coba drop komentar anda tentang tariff MFN di komen di bawah ini atau mensyen saya di &lt;a href="https://twitter.com/imedkrisna" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;i class="fab fa-twitter"&gt;&lt;/i&gt;
twitter&lt;/a&gt; supaya kita bisa diskusi he he he.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# FIGURES FOR AHS&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2008&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x1e4155688e0&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_13_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;d&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2008&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x1e41566fc40&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_14_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;7&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;e&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Value&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ProductCode&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2016&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;2008&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.lines.Line2D at 0x1e415725b80&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./index_15_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Ekspor dan impor barang-barang terkait COVID-19: Data bulan Juli</title><link>https://www.krisna.or.id/post/covtradenew/</link><pubDate>Sun, 01 Nov 2020 23:10:58 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/covtradenew/</guid><description>&lt;p&gt;Postingan ini adalah &lt;em&gt;update&lt;/em&gt; ekspor dan impor barang-barang terkait COVID-19 di Indonesia. Saya sempat &lt;a href="https://krisna.netlify.app/talk/ip/" target="_blank" rel="noopener"&gt;presentasi tentang kebijakan perdagangan Indonesia di awal COVID-19&lt;/a&gt; di acara global seminar ANU Indonesia Project. Saya menggunakan data ekspor impor bulanan sampai bulan Maret dengan klasifikasi WHO/WCO revisi 2.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kali ini, saya punya data sampai bulan Juli 2020, dan menggunakan klasifikasi WCO/WHO terbaru, yaitu &lt;a href="http://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/topics/nomenclature/covid_19/hs-classification-reference_edition-3_en.pdf?la=en" target="_blank" rel="noopener"&gt;revisi tiga&lt;/a&gt;. Ilustrasi menggunakan r.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="dinamika-ekspor-nampak-mirip-dengan-tahun-lalu"&gt;Dinamika Ekspor nampak mirip dengan tahun lalu.&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Mari kita lihat grafik impor.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Loading and cleaning the data&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;library&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tidyverse&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;library&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lubridate&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;read.csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;Book1.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# read the data&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;colnames&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# add column names to a for easy rename&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# rename variable names&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[1]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;deskripsi&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[2]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tujuan&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[3]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;periode&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[4]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;kg&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[5]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[6]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# make periode into time series&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;periode&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;as.Date&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;paste0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;as.character&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;periode&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#39;01&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;format&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;%Y%m%d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Make aggregation to all countries&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;group_by&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;periode&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;summarise&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;((&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;colnames&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[3]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Make aggregation on WCO goods classification&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wco&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;read.csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;wco.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# adding wco classification&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wco&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wco&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;distinct&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hshs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;.keep_all&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;TRUE&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# drop duplicates&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wco&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hshs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;as.character&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wco&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hshs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;#make hshs a string so i can join them&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hshs&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;substr&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;as.character&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;start&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;stop&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# taking the first 6 digits&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;final&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;inner_join&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;exporall&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wco&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;by&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;hshs&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;group_by&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;desc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;periode&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;summarise&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;expor&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;sum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;colnames&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;%&amp;gt;%&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a[3]&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd6&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# plot&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;ggplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;finall&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;periode&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;usd6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;desc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;geom_line&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;aes&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;linetype&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;desc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;size&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1.1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;scale_x_date&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;date_labels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;%b-%y&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;date_breaks&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;2 month&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="c1"&gt;# theme_ipsum() +&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="c1"&gt;# theme(axis.text.x=element_text(angle=60, hjust=1)) +&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;geom_vline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xintercept&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;as.Date&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;20200301&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;format&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;%Y%m%d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;labs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#39;tahun&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Million USD&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Indonesia&amp;#39;s export of COVID-19 related goods&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;subtitle&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s"&gt;&amp;#34;BPS,Compiled by Pusdatin Kemenperin&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="exports"
srcset="https://www.krisna.or.id/en/post/covtradenew/exportcovid_hu_9d63cadc42504819.webp 320w, https://www.krisna.or.id/en/post/covtradenew/exportcovid_hu_771e4d4960d1c8c.webp 480w, https://www.krisna.or.id/en/post/covtradenew/exportcovid_hu_f9421a016d4dbcbe.webp 760w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/en/post/covtradenew/exportcovid_hu_9d63cadc42504819.webp"
width="760"
height="492"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;!-- --&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Selain Alat Pelindung Diri (APD), Indonesia menjual banyak perlengkapan kesehatan ke dunia. Penjualan APD di bulan Februari meningkat pesat berkat tingginya permintaan secara mendadak dari Cina dan Singapura, dua negara yang paling duluan mengalami pandemi ini. Di bulan Maret, Indonesia memberlakukan &lt;a href="https://www.eastasiaforum.org/2020/06/16/indonesias-ppe-export-ban-backfires/" target="_blank" rel="noopener"&gt;larangan export untuk APD, masker&lt;/a&gt; dan lain sebagainya, namun secara umum level ekspor APD tidak mengalami banyak perubahan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Memang ekspor APD memiliki rantai pasoknya sendiri yang bisa berbahaya jika diinterupsi. Saya pernah mengatakan bahwa Indonesia punya potensi menjadi salah satu pemasok besar di pasar global APD. Sayangnya sepertinya ini tidak terjadi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ekspor Indonesia umumnya menurun di bulan Ramadhan. Kebijakan perdagangan Indonesia terkait COVID-19 banyak yang kedaluarsa di akhir bulan Juli 2020. Mungkin menarik melihat data setelah bulan Juli.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="impor-testing-kit-sangat-tinggi"&gt;Impor testing kit sangat tinggi&lt;/h1&gt;
&lt;p&gt;Kali ini kita membicarakan impor.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="Imports"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/covtradenew/importcovid_hu_56205d04555edf23.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/covtradenew/importcovid_hu_3be27207b255fb71.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/covtradenew/importcovid_hu_3f3296cf11d20084.webp 760w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/covtradenew/importcovid_hu_56205d04555edf23.webp"
width="760"
height="760"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Impor memiliki peran yang sangat penting di bidang kesehatan di Indonesia bahkan sebelum COVID-19. Memang Indonesia merupakan salah satu eksportir APD yang penting, tetapi impor APD pun tetap tinggi terutama karena ada APD seperti masker yang merupakan produk intensif kapital.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kasus pertama di Indonesia terdeteksi di awal Maret. Impor tiba-tiba meroket setelah bulan Maret, utamanya APD dan &lt;em&gt;testing kits&lt;/em&gt;. Trennya melemah di bulan Mei (apakah karena libur lebaran?) kecuali testing kits. Yang menarik, pada bulan Juli level impor sebagian besar barang-barang ini berkurang banyak. Menarik untuk dilihat apakah ini akibat peningkatan produksi domestik. Gara-gara rantai pasok global, kita perlu melihat data impor bahan baku dari barang-barang ini. Sayangnya saya tidak memahami pohon industri sektor kesehatan. Selain itu, angka produksi nasional juga sepertinya tidak mudah untuk dicari.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Perdagangan internasional telah terbukti berhasil mengangkat banyak negara dari kemiskinan, menumbuhkan ekonomi, dan meningkatkan pendapatan masyarakat. Sayangnya sepertinya banyak negara (termasuk Indonesia) malah jadi anti terhadap perdagangan ketika pandemik, justru saat-saat di mana kita butuh-butuhnya meningkatkan &lt;em&gt;supply&lt;/em&gt; barang-barang terkait COVID-19 ini. Mudah-mudahan ini bukan langkah yang salah.&lt;/p&gt;
&lt;h1 id="klasifikasi-whowco"&gt;Klasifikasi WHO/WCO&lt;/h1&gt;
&lt;table class=" lightable-material lightable-striped lightable-hover" style='font-family: "Source Sans Pro", helvetica, sans-serif; margin-left: auto; margin-right: auto;'&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;section&lt;/p&gt;
&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;desc&lt;/p&gt;
&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;hs&lt;/p&gt;
&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;deskripsi&lt;/p&gt;
&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38220010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Plates, sheets, film, foil &amp;amp; strip of plastics impregnated or coated
with diagnostic reagents or laboratory&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38220020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Paperboard, cellulose wadding &amp;amp; web of cellulose fibres impregnated or
coated with diagnostic reagents or laboratory&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38220030&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Sterilisation indicator strips &amp;amp; tapes&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38220090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Diagnostic/laboratory reagents on a backing prepared
diagnostic/laboratory reagents Oth than HS 3822.00.10 - 3822.00.30&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30021500&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth blood fractions, whet/not modified/obtain by biotechnological
process,put up in measured doses&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90278010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth instruments&amp;amp;apparatus,exposure meters&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90278030&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth instruments&amp;amp;apparatus oth exposure meters,electricallyoperated&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90278040&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth instruments&amp;amp;apparatus oth exposure meters,not electrically operated&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38210010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Prepared culture media for the development of microorganisms&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;1&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;testing kit etc&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38210090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other than prepared culture media for the development of microorganisms&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;48189000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Cellulose wadding or webs of cellulose fibres, oth thn hs code
4818.10.00 - 4818.50.00&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079030&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Umbrella covers in pre-cut triangular form&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079040&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Surgical masks&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079061&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Safety harnesses safety suitable for industrial use&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079069&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Safety harnesses suitable not for industrial use&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079070&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Fans and handscreens&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079080&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Laces for shoes,boots,corsets &amp;amp; the like&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63079090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth made up articls excl umbrella covers/surgical masks/safety
harnesses/fans&amp;amp;handscreens/laces shoes,boots,corsets&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90200000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Breathing appliances&amp;amp;gas masks,excl protective masks having neither
mechanical part nor replaceable filters&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90049010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Corrective spectacles&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90049050&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Protective goggles&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90049090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Spectacles &amp;amp; the like excl corrective, protective googles&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Floats for fishing nets&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Fans and handscreens, frames and handles therefor, and parts thereof&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269032&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Plastic moulds with denture imprints&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269039&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Hygienic, medical and surgical articles oth plastic moulds with denture
imprints&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269041&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Police shields&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269042&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Protective masks for use in welding and similar work&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269044&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Life saving cushions for the protection of persons falling from heights&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269049&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other safety and protective devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269053&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Transmission or conveyor belts or belting&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269055&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Plastic J-hooks or bunch blocks for detonators&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269059&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other articles for industrial uses&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269060&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Point of poultry feeders&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269070&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Padding for articles of apparel or clothing accessories&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269081&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Cards for shoe lasts&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269082&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Cards for prayer beads&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269089&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Cards for jewellery or other small objects of personal adornment&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269091&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Point of a kind used for grain storage&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269092&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Empty capsules of a kind suitable for pharmaceutical use&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39269099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other articles of plastics &amp;amp; other materials of headings 39.01 to 39.14.
oth than 3926.10.00-3926.90.92&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40151100&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Gloves, mittens and mitts for surgical, of vulcanised rubber other than
hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40151900&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Gloves, mittens and mitts for not surgical, of vulcanised rubber other
than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;61161010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Divers’ gloves,knitted or crocheted, Impregnated,coated or covered with
plastics or rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;61161090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other gloves, mittens and mitts, knitted or crocheted,impregnated,
coated or covered with plastics or rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62160010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Protective work gloves, mittens and mitts&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62160091&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other gloves, mittens and mitts,of wool or fine animal hair&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62160092&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other gloves, mittens and mitts,of cotton&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62160099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other gloves, mittens and mitts,of oth textile material excwool or fine
animal hair or cotton&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;65050010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Hats &amp;amp; oth headgear of a kind used for religious
purposes,knitted/crocheted&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;65050020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Hair-nets of any materials&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;65050090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth hats&amp;amp;oth headgear,not for hair-nets/religious
purposes,knitted/crochet&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62114210&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Garments for fencing or wrestling,of cotton,women’s/girl’s&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62114220&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Prayer cloaks, of cotton, women’s or girl’s&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62114290&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other garments exc for fencing/wrestling/prayer cloaks, ofcotton,
womenâ€™s or girl’s&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40159010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Lead aprons, of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40159020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Divers’ suits (wet suits), of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40159090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Articles apparel&amp;amp;clothing accessories,oth thn 40151100-40159020 for all
purposes, vulcanised rubber oth thn hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;48185000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Articles of apparel and clothing accessories&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62101011&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Garments used for protection from chemical substances, radiation or
fire, of fabrics of heading 56.02 or 56.03&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62101019&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other protective work garment (exc used for protection fromchemical
substance,radiation/fire),of fabric head 5602/5603&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62101090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Garments of fabrics of heading 56.02 or 56.03, other than protective
work garments&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62104010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Menâ€™s or boysâ€™ garments, used for protection from fire&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62104020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Menâ€™s or boysâ€™ garments, used for protection from chemicalsubstances
or radiation&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62104090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other menâ€™s or boysâ€™ protective work garments (exc used
forprotection from fire/chemical subtances/radiation)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62105010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Women’s or girls’ garments, used for protection from fire&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;62105090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other women’s or girls’ protective work garments (exc usedfor protection
from fire/chemical subtances/radiation)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169911&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts&amp;amp;access kind used for vehicles of Chapter 87 for vehicles of head
8702,8703, 8704 or 8705,oth thn weatherstripping&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169912&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts and accessories of vulcanised rubber other than hard rubber, of a
kind used for vehicles of heading 87.11&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169913&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Weatherstripping of vulcanised rubber oth thn hard rubber, of a kind
used on motor vehicles of heading 8702,8703 or 8704&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169915&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts&amp;amp;accessories of vulcanised rubber oth thn hard rubber,of a kind
used for vehicles of head 8709, 8713, 8715 or 87.16&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169916&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Bicycle mudguards of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169917&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Bicycle parts of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169918&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other bicycle accessories of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169919&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts&amp;amp;accessories of a kind used for vehicles of Chapter 87 of
vulcanised rubber exc hard rubber oth thn 4016.99.11-20&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169920&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts and accessories of rotochutes of heading 88.04 of vulcanised
rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169930&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Rubber bands, of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169940&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Wall tiles of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169951&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Rubber rollers of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169952&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Tyre mould bladders of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169953&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Electrical insulator hoods of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169954&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Rubber grommets and rubber covers for automotive wiring harnesses of
vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169959&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth articles a kind used in machinery/mechanical/electric appliances,or
for oth technical uses,oth thn 40169951-40169954&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169960&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Rail pads of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169970&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Structural bearings including bridge bearings of vulcanised rubber other
than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169991&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Table coverings of vulcanised rubber other than hard rubber&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;2&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;PPE&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;40169999&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other articles of vulcanised rubber other than hard rubber, n.e.c in
4016&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;22071000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Undenatured ethyl alcohol of an alcoholic strength by volume of 80 % vol
or higher&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;22089010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Medicated samsu of an alcoholic strength by volume not exceeding 40 %
vol&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;22089099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;oth than samsu, arrack and bitters of an alcoholic strength by volume
exceeding 114 % vol but not exceed 40 % vol&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38089410&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Disinfectants containing mixtures of coal tar acid &amp;amp; alkalis&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38089420&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Disinfectants other than those containing mixtures of coal tar acid &amp;amp;
alkalis&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;38089490&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Disinfectants other than HS 3808.94.10 - 3808.94.20&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84192000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Medical, surgical or laboratory sterilisers&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;28470010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Hydrogen peroxide, whether or not solidified with urea. In liquid form&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;28470090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Hydrogen peroxide, whether or not solidified with urea. Oth than liquid
form&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Transdermal therapeutic system patches for the treatment of cancer or
heart diseases&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Closed sterile water for inhalation, pharmaceutical grade&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049030&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Antiseptics&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049041&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Anaesthetics,Containing procaine hydrochloride&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049049&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Anaesthetics,Other than Containing procaine hydrochloride&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049051&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Analgesics,antipyretic&amp;amp;oth med cont para
cetamol/dipyrone,acetylsalicylic,taken o&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049052&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Analges,antipyretic&amp;amp;ot.medicament for the treat.of
coughs/colds,contain/not antihistamine,contain chlrpeniramine maleate&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049053&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Analges,antipyretic&amp;amp;oth.medicament for the treat.of
cough/cold,contain/not antihistamine,contain diclofenac,taken orally&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049054&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Analgesic,antipyretic&amp;amp;oth medicament for treatment of
cough/cold,contain/not antihistamine,contain piroxicam/ibuprofen&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049055&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Analgesic,antipyretic&amp;amp;oth medicaments for the treatment of
cough/cold,contain/not antihistamines,other,in liniment form&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049059&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Analgesic,antipyretic&amp;amp;oth med cont acety lsalicylic
acd,paractaml/dpyron,not oral&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049064&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Antimalarials, Containing artemisinin other than of subheading
3004.60.10&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049065&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Antimalarials, Not Containing primaquine &amp;amp; artemisinin other than of
subheading 3004.60.10, Herbal medicaments&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049069&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Antimalarials, Not Containing primaquine &amp;amp; artemisinin other than of
subheading 3004.60.10, Herbal medicaments&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049071&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Anthelmintic, Containing piperazine or mebendazole (INN)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049072&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Anthelmintic Not containing piperazine or mebendazole (INN) for Herbal
medicaments&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049079&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Anthelminti containing piperazine or mebendazole (INN) for Herbal
medicaments&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049082&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other medicaments for the treatment of HIV/AIDS&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049089&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth medicaments for other intractable diseases oth than HIV/AIDS&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049091&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other medicaments containing sodium chloride or glucose, for infusion&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049092&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other medicaments containing sorbitol or salbutamol, for infusion&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049093&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other medicaments containing sorbitol or salbutamol, in other forms&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049094&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other medicaments containing cimetidine (INN) or ranitidine (INN) other
than for injection&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049096&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Nasaldrop medicaments containing naphazoline, xylometazoline or
oxymetazoline&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049098&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Herbal medicaments&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30049099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other medicaments except HS 3004.10.15 to 3004.90.98&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;29051200&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Propan-1-ol (propyl alcohol) &amp;amp; propan-2-ol (isopropyl alcohol)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;29151100&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Formic acid&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;29151200&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Salts of formic acid&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;29182100&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Salicylic acid &amp;amp; its salts&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85394900&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Ultra-violet/infra-red lamps&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85395000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Light-emitting diode (LED) lamps&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85437010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Electric fence energisers&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85437020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Remote control apparatus,oth radio remote control apparatus&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85437030&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Electrical machines with translation/dictionary functions&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85437040&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Equipment/machine for removal dust particle&amp;amp;curingmaterial by UV light
for mfg of printed circuit boards&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;3&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;sterilization product&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;85437090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth equipment/machine for removal dust particle&amp;amp;curingmaterial by UV
light for mfg of printed circuit boards&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;4&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen teraphy&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90192000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Ozone therapy,oxygen therapy, aerosoltherapy,
artificialrespiration/other therapeutic respiration apparatus&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;4&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen teraphy&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90183910&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Catheters&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;4&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen teraphy&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90183990&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Cannulae and the like&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;4&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen teraphy&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90268010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth instruments/apparatus for measuring/checking the
flow,level,pressure,electrically operated&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;4&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen teraphy&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90268020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth instruments/apparatus for measuring/checking the
flow,level,pressure, not electrically operated&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;4&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen teraphy&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90181900&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other electro-diagnostic apparatus used in medical&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other medical&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90221200&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Computed tomography apparatus&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90181200&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Ultrasonic scanning apparatus,used in medical&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90181100&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Electro-cardiographs,used in medical&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90189020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Intravenous administration set&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90189030&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Electronic instruments and appliances,used in medical&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90189090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other instruments and appliances,used in medical&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90251911&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Thermometers&amp;amp;pyrometers,elect operated,temperature gauges for motor
vehicles&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90251919&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Thermometers&amp;amp;pyrometers,elect operated,oth temperature gauges for motor
vehicles&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90251920&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Thermometers&amp;amp;pyrometers not electrically operated&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84131910&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Pump fitted with measuring device,electrically operated,excl for
dispensing fuel/lubricant in filling-station/garage&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84131920&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Pump fitted with measuring device,not-electrically operatedexcl for
dispensing fuel/lubricant in filling-station/garage&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90282020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Water meters&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90282090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Liquid meters other than water meters.&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73249010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other, including parts, flushing water closets or urinals (fixed type)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73249091&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts of kitchen sinks or bathtubs&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73249093&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Parts of flushing water closets or urinals (fixed type)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;5&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other devices&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73249099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other parts of kitchen sinks or bathtubs/flushing water closets or
urinals (fixed type)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;28044000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oxygen&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30059010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Bandages&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30059020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Gauze&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30059090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Wadding &amp;amp; similar articles, except bandage &amp;amp; gauze&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30051010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Adhesive dressings &amp;amp; other articles having an adhesive layer,
impregnated or coated with pharmaceutical substances&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30051090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Adhesive dressings&amp;amp;other articles having an adhesive layer,except
impregnated or coated with pharmaceutical substances&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34012020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Soap chips&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34012091&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Soap in other forms of a kind used for flotation deinking of recycled
paper, other than soap chips&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34012099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Soap in other forms, other than soap chips &amp;amp; soap of a kind used for
flotation deinking of recycled paper&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34011140&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Medicated soap including disinfectant soap&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34011150&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other soap including bath soap&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34011160&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Soap&amp;amp;org surf-active prod&amp;amp;prep, of
felt/nonwovens,impregnated,coated/covered w/ soap/detergent&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34011190&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Soap&amp;amp;org surf-active prod&amp;amp;prep,form of bars,cakes,mould
pcs/shapes,&amp;amp;pap.wad,felt etc,for toilet use exc HS3401.11.40-60&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;34013000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Organic surfaceactive products&amp;amp;prep for washing the skin,in the form of
liq/cream&amp;amp;put up for retSale,containing soap/not&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90183110&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Disposable syringes, with or without needles&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90183190&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Syringes, with/without needles oth than disposable syringes&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;90183200&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Tubular metal needles and needles for sutures&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39232910&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Aseptic bags of oth plastics,reinforced or not with aluminium
foil,widthâ‰¥315mm&amp;amp;lengthâ‰¥410mm,incorporating a sealed gland&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;39232990&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;AsepticBags of oth plastics,reinforced/not w aluminiumfoil (exc retort
pouches),widthâ‰¥315mm&amp;amp;lengthâ‰¥410mm,not SealedGland&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;30067000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Gel prep designed to be used in hum or vet med as a lubricant for parts
of the body for surg operations or physical exam&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;37011000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;For Xray&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;37021000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;For Xray&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;87059050&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth special purpose motor vhcl,not design for person &amp;amp; goodStreet
cleaning vhcl, cesspool emptiers, mobile clinics&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;87059090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth special purpose motor vhcl,not design for person &amp;amp; goodother special
vhcl&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;94029010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Furniture designed for medical,surgical/ veterinarypurposes &amp;amp;parts
thereof, oth than chairs&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;94029020&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Commodes&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;94029090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth furniture designed for medical, surgical/veterinarypurpose&amp;amp;part
thereof, oth than chairs and commodes&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84213920&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Air purifiers&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84213990&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Filtering/purifying mach &amp;amp; aparatus for gases&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110023&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Containers for compressed/liquefied gas,of iron/steel seamless steel
cylinders,capacity&amp;gt;30L for LPG&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110024&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Containers for compressed/liquefied gas,of iron/steel seamless steel
cylinders,capacity&amp;gt;30L &amp;amp;&amp;lt;110L for LPG&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110025&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth containers for compressed/liquefied gas seamless steel cylinders,
for Liquefied Petroleum Gas (LPG)&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110026&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth containers for compressed/liquefied gas seamless steel cylinders,
capacity&amp;lt;30L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110027&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth containers for compressed/liquefied gas,seamless steel
cylinders,capacity&amp;gt;30L&amp;amp;&amp;lt;110L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110029&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Oth containers for compressed/liquefied gas seamless steel cylinders,
capacity&amp;gt;30L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110091&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other Containers for compressed or liquefied gas, of iron or steel with
capacity &amp;lt; 7,3L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110092&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other Containers for compressed or liquefied gas, of iron or steel with
capacity &amp;gt; 7,3L &amp;amp;&amp;lt; 30L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110094&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other Containers for compressed or liquefied gas, of iron or steel with
capacity &amp;gt; 30L &amp;amp;&amp;lt; 110L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;73110099&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Other Containers for compressed or liquefied gas, of iron or steel with
capacity &amp;gt; 110L&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;76130000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Aluminium containers for compressed or liquefied gas.&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63062200&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Tents of synthetic fibres&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63062910&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Tents of oth textiles of cotton&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;63062990&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Tents of oth textiles, oth than cotton&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84248910&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Hand-operated household sprayers of capacity &amp;lt;= 3 l&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84248920&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Spray heads with dip tubes&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84248940&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Wet processing equipment;apparatus for the spot applicationof
liquid;apparatus for the application of dry film/similar&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84248950&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Mechanical appliances, electrically operated, oth than
foragricultural/horticultural&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;84248990&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Mechanical appliances, not electrically operated, oth thanfor
agricultural/horticultural&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;70171010&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Quartz reactor tubes&amp;amp;holders glass,for production of semiconductor
wafers&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;70171090&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Laboratory/pharmaceutical glass of fused quartz/oth fusedsilica; other&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;70172000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Laboratory,hygienic/pharmaceutical w/coef&amp;lt; 5x106/kelvin,0-3000c&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;6&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;other consumables&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:right;"&gt;
&lt;p&gt;70179000&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align:left;"&gt;
&lt;p&gt;Laboratry,hygienic/pharmaceutical glasswre,nor fused quartz/fused silica&lt;/p&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;</description></item><item><title>Melihat neraca pembayaran dan neraca perdagangan Indonesia menggunakan data World Bank dengan Python</title><link>https://www.krisna.or.id/post/imporinput/</link><pubDate>Wed, 21 Oct 2020 21:07:25 +1100</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/imporinput/</guid><description>&lt;p&gt;Pasar financial Indonesia sering dikatakan masih dangkal dan sederhana. Perbankan masih memainkan peranan yang sangat penting dan proporsi &lt;em&gt;consumer banking&lt;/em&gt;-nya masih tinggi. Karena itu, peran investasi asing menjadi semakin penting bagi program-program Pemerintah Indonesia. Pembangunan infrastruktur dan penyamaan harga bensin dibiayai dengan utang BUMN. Pemerintah juga sering menyampaikan pentingnya Penanaman Modal Asing (PMA) untuk meningkatkan lapangan kerja dan pertumbuhan ekonomi. Peningkatan investasi asing tentu saja akan memberi tekanan ke neraca pembayaran.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Menariknya, mengurangi defisit neraca pembayaran juga adalah program pemerintah. Menjaga neraca pembayaran mungkin penting untuk menjaga stabilitas, tapi dapat mengekang pertumbuhan ekonomi. Di blog ini, saya mencoba melihat neraca pembayaran Indonesia. Visualisasi di blog ini akan menggunakan seaborn dan
, &lt;code&gt;wbdata&lt;/code&gt;. Saya belajar dari
dan World Bank&amp;rsquo;s
dan
.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="menggunakan-wbdata"&gt;Menggunakan wbdata&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Install dengan:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-fallback" data-lang="fallback"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;pip install -U wbdata
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Jangan lupa diimpor, dan mengecek isi databases di World Bank databank:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wbdata&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;wb&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_source&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt; id name
---- --------------------------------------------------------------------
1 Doing Business
2 World Development Indicators
3 Worldwide Governance Indicators
5 Subnational Malnutrition Database
6 International Debt Statistics
11 Africa Development Indicators
12 Education Statistics
13 Enterprise Surveys
14 Gender Statistics
15 Global Economic Monitor
16 Health Nutrition and Population Statistics
18 IDA Results Measurement System
19 Millennium Development Goals
20 Quarterly Public Sector Debt
22 Quarterly External Debt Statistics SDDS
23 Quarterly External Debt Statistics GDDS
24 Poverty and Equity
25 Jobs
27 Global Economic Prospects
28 Global Financial Inclusion
29 The Atlas of Social Protection: Indicators of Resilience and Equity
30 Exporter Dynamics Database – Indicators at Country-Year Level
31 Country Policy and Institutional Assessment
32 Global Financial Development
33 G20 Financial Inclusion Indicators
34 Global Partnership for Education
35 Sustainable Energy for All
36 Statistical Capacity Indicators
37 LAC Equity Lab
38 Subnational Poverty
39 Health Nutrition and Population Statistics by Wealth Quintile
40 Population estimates and projections
41 Country Partnership Strategy for India (FY2013 - 17)
43 Adjusted Net Savings
44 Readiness for Investment in Sustainable Energy
45 Indonesia Database for Policy and Economic Research
46 Sustainable Development Goals
50 Subnational Population
54 Joint External Debt Hub
57 WDI Database Archives
58 Universal Health Coverage
59 Wealth Accounts
60 Economic Fitness
61 PPPs Regulatory Quality
62 International Comparison Program (ICP) 2011
63 Human Capital Index
64 Worldwide Bureaucracy Indicators
65 Health Equity and Financial Protection Indicators
66 Logistics Performance Index
67 PEFA 2011
68 PEFA 2016
69 Global Financial Inclusion and Consumer Protection Survey
70 Economic Fitness 2
71 International Comparison Program (ICP) 2005
72 PEFA_Test
73 Global Financial Inclusion and Consumer Protection Survey (Internal)
75 Environment, Social and Governance (ESG) Data
76 Remittance Prices Worldwide (Sending Countries)
77 Remittance Prices Worldwide (Receiving Countries)
78 ICP 2017
79 PEFA_GRPFM
80 Gender Disaggregated Labor Database (GDLD)
81 International Debt Statistics: DSSI
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Ada banyak ya, Tapi kita cuma butuh World Development Indicators (WDI), yaitu nomer 2 di list di atas. Sekarang, coba kita cari neraca pembayaran di database tersebut:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;search_indicators&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;current account balance&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;source&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;id name
----------------- ------------------------------------------
BN.CAB.XOKA.CD Current account balance (BoP, current US$)
BN.CAB.XOKA.GD.ZS Current account balance (% of GDP)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Saya akan pakai yang proporsional dengan PDB. Saya akan tarik data dari World Bank hanya untuk Indonesia di tahun 1981 sampai 2019. Jangan lupa untuk membuat tuple untuk membatasi tahun yang kita sedot.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;datetime&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1981&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2019&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BN.CAB.XOKA.GD.zS&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Current account balance (&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;% o&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;f GDP)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;country&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;date&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Current account balance (% of GDP)&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2019-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-2.714101&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2018-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-2.939161&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2017-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.594657&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2016-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-1.819151&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;Indonesia&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2015-01-01&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;-2.035042&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Let&amp;rsquo;s visualize it with seaborn&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Current account balance (&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;% o&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;f GDP)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;a&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axhline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axvline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1998&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;red&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;text&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1999&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Asian Financial Crisis&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;red&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;size&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;x-large&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./featured.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Grafik di atas menampilkan current account Indonesia. Indonesia mengalami defisit current account (CAD) sejak jatuhnya harga minyak dunia di awal tahun 1980-an. Pemerintah berusaha menarik investasi asing dengan liberalisasi financial di tahun ini untuk diversifikasi ekonomi dari minyak. Defisit ini terus terjadi sampai krisis finansial di 1998. Memang meningkatkan dana asing di neraca dapat meningkatkan risiko apabila pinjaman tersebut tidak digunakan dengan efisien. Investasi yang tidak produktif tidak menghasilkan lapangan kerja dan pertumbuhan ekonomi yang berkelanjutan. Bayangkan jika anda ngutang untuk beli &lt;em&gt;handphone&lt;/em&gt; bukannya bikin pabrik. Atau kalau bikin pabrik, pengelolaannya jelek sehingga rugi terus. Fenomena ini mungkin yang menyebabkan kita sangat anti terhadap defisit current account: krisis 98 masih menghantui para pembuat kebijakan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sejak krisis, current account Indonesia selalu positif. Namun pada 2011, defisit kembali terjadi sampai hari ini. Sentimen anti-impor pun kembali, dan Pemerintah Indonesia bereaksi dengan meningkatkan Non-Tariff Measures (NTMs). Menurut publikasi
, NTMs bertambah banyak hampir 30% di antara 2015 sampai 2018.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="apa-penyebab-cad"&gt;Apa penyebab CAD?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Lucunya, neraca perdagangan (export - import) Indonesia biasanya positif. Penyebab defisit ternyata adalah dari negative net primary income. Ini adalah akun yang berisi (&lt;em&gt;mostly&lt;/em&gt;) pembayaran bunga utang ke luar negeri. Dengan kata lain, investasi yang masuk selama ini sebagian besar digunakan untuk membayar bunga utang sebelumnya, bukan untuk meningkatkan impor. Hal ini tidak masalah jika Indonesia dapat bertumbuh dengan cepat, dengan &lt;em&gt;rate&lt;/em&gt; lebih tinggi daripada bunga utang. Sayangnya, Ekonom Faisal Basri berulang kali mengatakan bahwa investasi Indonesia tidak produktif dan tidak efisien.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Artinya, perdagangan seharusnya bukan problem di sini. Tapi bisa saja kita &lt;em&gt;offset&lt;/em&gt; dengan meningkatkan expor atau menurunkan impor.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BN.GSR.FCTY.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Primary Account (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BN.GSR.MRCH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Trade in goods (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Trade in goods (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Trade in goods (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Primary Account (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Net Primary Account (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;del&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;axhline&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;black&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Juta USD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Tahun&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_9_0.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="menaikan-ekspor-atau-menurunkan-impor"&gt;Menaikan ekspor atau menurunkan impor?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Menurut grafik di bawah ini, ekspor dan impor Indonesia nampak jalan secara beriringan.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BX.GSR.MRCH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Export (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;wb&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;get_dataframe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;BM.GSR.MRCH.CD&amp;#34;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Import (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;},&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;country&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;IDN&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tanggal&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;convert_date&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;keep_levels&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;True&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;reset_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Export (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Export (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Import (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Goods Import (Current USD)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set_index&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;del&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;b&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;graph2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ylabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Juta USD&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;xlabel&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Tahun&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_11_0.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di jangka pendek, meningkatkan ekspor bisa jadi sangat sulit, terutama mengingat situasi global yang semakin tidak pasti. Industri andalan Indonesia, pertambangan dan perkebunan, masih lumayan produktif. Namun mengandalkan komoditas agak sulit mengingat harganya sangat fluktuatif.
.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalau begitu, nurunin impor? Sayangnya, menurunkan impor juga tidak ideal. Impor Indonesia sebagian besar isinya adalah bahan baku industri dan barang modal. Bagi perusahaan yang beroprasi dengan memanfaatkan Global Value Chain (GVC), impor bahan baku merupakan hal yang sangat penting untuk berkompetisi di pasar global (alias naikin ekspor). Mungkin ini alasannya impor dan ekspor Indonesia berjalan beriringan. Kita tidak bisa meningkatkan ekspor tanpa meningkatkan impor. Mengurangi impor bisa berbahaya di jangka pendek (karena bahan baku dibutuhkan untuk produksi) dan jangka panjang (karena barang modal seperti mesin dibutuhkan untuk berkembang).&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# This one&amp;#39;s not using WBdata. I use UNCOMTRADE i used for my other project&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;data.csv&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;rename&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;columns&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (US$)&amp;#39;&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (Million US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;replace&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Capital goods (except transport equipment), and parts and accessories thereof&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Capital goods&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Commodity&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;replace&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Transport equipment, and parts and accessories thereof&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Transport eq &amp;amp; parts&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (Million US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;Trade Value (Million US$)&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1000000&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mf"&gt;13.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Period&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Trade Value (Million US$)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;Commodity&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;g&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;loc&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;upper left&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ncol&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;&amp;lt;matplotlib.legend.Legend at 0x1be0560a148&amp;gt;
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_13_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kembali Indonesia dihadapkan dengan tantangan yang tidak mudah. Saya rasa mengurangi impor bukan jalan keluar yang baik. Yang paling penting adalah memastikan bahwa investasi Indonesia semakin produktif dan menjaga agar
.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>The heterogeneous impacts of tariffs and NTM on total factor productivity of Indonesian firms</title><link>https://www.krisna.or.id/event/paper2/</link><pubDate>Fri, 02 Oct 2020 11:00:00 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/event/paper2/</guid><description/></item><item><title>Rasio tingkat kematian akibat COVID-19 di Indonesia</title><link>https://www.krisna.or.id/post/covdeath/</link><pubDate>Sun, 27 Sep 2020 09:37:03 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/covdeath/</guid><description>&lt;p&gt;Pagi ini, seperti biasa, saya menyiapkan sarapan dan mencuci piring yang semalam saya tidak cuci sambil mendengarkan podcast. Salah satu podcast yang hari ini saya dengar adalah &lt;a href="https://www.economist.com/podcasts/2020/09/23/the-pandemics-progress-what-is-the-next-stage-in-the-fight-against-covid-19" target="_blank" rel="noopener"&gt;Babbage&lt;/a&gt; di google podcast. Salah satu yang bikin penasaran adalah penurunan tingkat kematian.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Seiring dengan meningkatnya jumlah kasus, wajarnya-nya tingkat kematian juga meningkat. Namun yang terjadi tidak seperti itu. Di Babbage, Bu &lt;a href="https://mediadirectory.economist.com/people/slavea-chankova/" target="_blank" rel="noopener"&gt;Slavea Chankova&lt;/a&gt;, healthcare-correspondent The Economist, mengatakan bahwa para dokter telah berhasil mempelajari cara-cara yang lebih baik dalam menangani pasien COVID-19. Penggunaan ICU juga berhasil ditekan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Beberapa sumber lain juga mengatakan hal serupa. Misalnya, sebuah postingan dari &lt;a href="https://theconversation.com/coronavirus-why-arent-death-rates-rising-with-case-numbers-145865" target="_blank" rel="noopener"&gt;The Conversation&lt;/a&gt; mengatakan bahwa seiring dengan meningkatnya proporsi usia muda diantara penderita COVID-19, tingkat kematian akan menurun karena memang virus ini lebih fatal terhadap orang berusia lanjut. Tentu saja seiring meningkatnya kapasitas tes, kita semakin banyak mendapatkan orang-orang tanpa gejala (OTG) yang tidak memerlukan perawatan apapun. Sampel yang besar akan semakin representatif dan tingkat kematian akan &amp;lsquo;converge&amp;rsquo; ke tingkat kematian yang sebenarnya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Postingan dari &lt;a href="https://theconversation.com/coronavirus-why-arent-death-rates-rising-with-case-numbers-145865" target="_blank" rel="noopener"&gt;The Conversation&lt;/a&gt; tersebut menunjukkan bahwa di Inggris Raya, tingkat kematian baru yang stagnan, meskipun kasus baru masih meningkat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="https://images.theconversation.com/files/357224/original/file-20200909-20-bgqow8.jpg?ixlib=rb-1.1.0&amp;amp;q=45&amp;amp;auto=format&amp;amp;w=1000&amp;amp;fit=clip" alt="ini di Inggris" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
ini di inggris&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="bagaimana-dengan-indonesia"&gt;Bagaimana dengan Indonesia?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Di Indonesia sendiri, sepertinya tingkat kematian baru masih meningkat seiring dengan bertambahnya kasus. Saya mencoba mengilustrasikan ini menggunakan data dari &lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus" target="_blank" rel="noopener"&gt;Our World in Data&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;https://raw.githubusercontent.com/owid/covid-19-data/master/public/data/owid-covid-data.csv&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;to_datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;y1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;y2&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_deaths&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;DataFrame&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_deaths&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;plot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;False&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ax2&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;twinx&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;df&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;plot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_deaths&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ax2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="kc"&gt;False&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;color&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;r&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;ax&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;legend&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;show&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_2_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di atas menunjukkan bahwa jumlah kematian baru di Indonesia per hari masih meningkat tajam seiring dengan masih meningkatnya jumlah kasus baru. Indonesia sendiri masih mengalami tingkat kasus baru yang naik secara eksponensial. Di saat negara lain mengalami gelombang kedua, Indonesia sepertinya masih belum melewati gelombang pertama seiring pertambahan kasus yang masih &lt;a href="https://tirto.id/update-corona-indonesia-24-september-angka-kematian-capai-10-ribu-f48j" target="_blank" rel="noopener"&gt;belum melambat sama sekali&lt;/a&gt;. Meskipun telah berhasil meningkatkan kapasitas tes secara signifikan, pemerintah masih mendapatkan kritikan soal &lt;a href="https://theconversation.com/3-overlooked-facts-behind-indonesias-high-covid-19-death-rate-135223" target="_blank" rel="noopener"&gt; masih belum cukupnya kapasitas tes di Indonesia saat ini&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="tingkat-kematian-telah-berkurang"&gt;Tingkat Kematian Telah Berkurang&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tingkat kematian sendiri di Indonesia sebenarnya telah berkurang. Harian &lt;a href="https://www.thejakartapost.com/news/2020/08/05/indonesias-covid-19-mortality-rate-still-tops-global-average-task-force.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;The Jakarta Post&lt;/a&gt;, mengutip jubir Wiku Adisasmito, melaporkan bahwa rasio kematian di Indonesia berkurang terus sejak bulan April, meskipun saat ini masih di atas rata-rata dunia. Ini bisa jadi merupakan kabar baik, meskipun di Indonesia saat ini sedang ramai &lt;a href="https://katadata.co.id/pingitaria/berita/5f6b179d9567c/polemik-usulan-perubahan-definisi-angka-kematian-covid-19" target="_blank" rel="noopener"&gt;polemik pengubahan definisi kematian akibat COVID-19&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Memang tingkat kematian Indonesia, dengan menggunakan definisi jumlah total kematian per total kasus, terus menurun sejak bulan April 2020. Namun demikian, Indonesia konsistem memiliki tingkat kematian yang lebih tinggi dibandingkan dengan negara lain yang juga mengalami kritik tajam dari warganya soal penanganan COVID-19, seperti Brazil, India, dan Amerika Serikat. Ilustrasi di bawah menggunakan data dari &lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus" target="_blank" rel="noopener"&gt;Our World in Data&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IND&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;BRA&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;USA&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;VNM&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;MYS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;rate&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;total_deaths&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;/&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;total_cases&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;100&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#nt=sns.load_dataset(&amp;#34;c&amp;#34;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#sns.lineplot(x=x, y=y, data=c)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;rate&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="./Untitled_4_2.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kecuali Vietnam, tingkat total kematian per total kasus di negara-negara yang saya pilih di atas sepertinya memiliki pola serupa. Demikian, penyebabnya pun mungkin serupa. Para dokter telah memahami cara-cara terbaik dalam menangani pasien COVID-19, setelah mengalami pandemi berjalan lebih dari 6 bulan. Di samping itu, seiring dengan meningkatnya kapasistas tes, tingkat kematian di seluruh dunia akan mengalami konvergensi ke arah yang lebih representatif. Orang muda yang masih memiliki mobilitas tinggi tentu saja akan memiliki kemungkinan terjangkit virus yang lebih tinggi, dan kasus-kasus orang muda ini akan menurunkan tingkat kematian total.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="berarti-semua-akan-baik-baik-saja"&gt;Berarti semua akan baik-baik saja?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Sepertinya belum tentu. Di Indonesia sendiri saat ini telah ramai soal &lt;a href="https://katadata.co.id/ekarina/berita/5f5f0c5f3618e/kapasitas-rumah-sakit-hampir-penuh-dokter-dukung-psbb-jakarta" target="_blank" rel="noopener"&gt;kapasitas rumah sakit yang semakin terbatas seiring dengan meningkatnya jumlah kasus&lt;/a&gt;. Jumlah tenaga kesehatan tidak dapat ditingkatkan dengan cepat, bahkan cenderung berkurang sampai &lt;a href="https://www.kompas.com/tren/read/2020/08/13/080500665/berikut-4-rs-yang-sempat-ditutup-karena-tenaga-medisnya-terpapar-covid-19?page=all" target="_blank" rel="noopener"&gt;beberapa rumah sakit sempat tutup&lt;/a&gt;. Hal ini tentu sangat berbahaya dan penanganan medis yang berkurang efektivitasnya akan kembali meningkatkan rasio kematian.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Indonesia sendiri masih memiliki tingkat kasus baru yang terus meningkat. Tingkat kematian, meskipun secara proporsi mungkin berkurang, masih terus meningkat. Sementara itu, sumber daya penting tidak dapat ditingkatkan dengan rasio yang sama dengan penyebaran virus yang masih sangat cepat.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja ada dua solusi yang mungkin, yaitu antara mengurangi laju persebaran, dengan meningkatkan kapasitas sumber daya kesehatan seperti rumah sakit dan tenaga kesehatan. Mana yang lebih mudah dilakukan?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Baru-baru ini, hal lain yang bikin geger di Indonesia adalah mundurnya &lt;a href="https://www.thejakartapost.com/news/2020/09/25/top-indonesian-doctor-quits-covid-19-task-force.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;Profesor Akmal Taher dari satgas COVID-19&lt;/a&gt;. Alasan yang dikemukakan, salah satunya, adalah karena &lt;em&gt;testing&lt;/em&gt; dan &lt;em&gt;tracing&lt;/em&gt; belum optimal dilakukan oleh institusi di Indonesia. Beliau merasa bahwa keinginannya untuk meningkatkan &lt;em&gt;testing&lt;/em&gt; dan &lt;em&gt;tracing&lt;/em&gt; dapat dilakukannya di tempat lain.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Apakah ini artinya satgas COVID-19 lebih mementingkan intervensi satunya lagi, yaitu penguatan infrastruktur rumah sakit? Yah, yang manapun yang dilakukan, fakta bahwa kasus masih meningkat, tingkat kematian masih meningkat, dan tantangan terhadap kapasitas rumah sakit masih ada. Sebagai rakyat jelata yang tidak ngapa-ngapain untuk membantu menangani COVID-19, saya hanya bisa berharap pemerintah melakukan segala yang terbaik.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Salah satu problem menggunakan Instrumental Variable (IV)</title><link>https://www.krisna.or.id/post/iv/</link><pubDate>Wed, 16 Sep 2020 18:46:31 +1000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/iv/</guid><description>&lt;p&gt;Salah satu kebahagiaan utama dari bekerja sebagai tutor untuk AAS dan
ANU adalah saya jadi belajar konten mata kuliah yang saya tutor yang
tidak saya ikuti semasa saya kuliah di ANU. Di ANU banyak banget mata
kuliah yang isinya sangat menarik yang tidak mungkin semua diikuti.
Menjadi tutor membuat saya ‘mengikuti’ perkuliahan lebih banyak daripada
seharusnya ha ha.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kali ini, saya mau berbagi ilmu tentang kelemahan Instrumental Variable
(IV) regression, salah satu teknik di ekonometri untuk melakukan
&lt;em&gt;treatment&lt;/em&gt; terhadap bias OLS. Ilmu ini saya dapatkan ketika menutor dua
mahasiswa keren saya, Grani dan Riza.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="apa-itu-iv"&gt;Apa itu IV?&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Salah satu problem yang dapat menjangkiti OLS adalah &lt;em&gt;endogeneity&lt;/em&gt; atau
&lt;em&gt;reverse causality&lt;/em&gt;. Ini terjadi ketika variabel independen anda
ternyata tidak independen, alias variabel $X$ nya ternyata terpengaruh
oleh variabel lain yang tidak ada di regresi, alias ada informasi yang
terkandung di variabel $X$ ternyata masih tersimpan di error term, alias
$E[MXM\epsilon] \neq 0$.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Akibatnya, kita tidak dapat mengatakan dengan yakin bahwa $X$
mempengaruhi $Y$, karena bisa saja hubungan kausalitasnya ternyata
terbalik, yaitu $Y$ mempengaruhi $X$. Jika anda seorang pengambil
keputusan, &lt;em&gt;reverse causality&lt;/em&gt; sungguh problematis. Bayangkan pertanyaan
berikut: gaji mempengaruhi kinerja, atau kinerja mempengaruhi gaji?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;IV adalah salah satu treatment untuk masalah ini. IV adalah sebuah
variabel ke-3 $Z$, yang punya korelasi kuat dengan variabel independen
$X$, tapi tidak punya korelasi dengan $Y$. Jadi di sini, $Z$ menjadi
variabel independen yang paling independen (haha) untuk menangkap
variasi dari $X$. Jika setelah ditangkap oleh $Z$ lalu $X$ masih
terkorelasi kuat dengan $Y$, kita bisa katakan dengan lebih yakin bahwa
$X$ &lt;em&gt;causes&lt;/em&gt; $Y$ dan tidak sebaliknya.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="problem-iv"&gt;Problem IV&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;IV sendiri punya banyak problem (huft). Salah satunya adalah IV bisa
jadi malah bikin bias OLS jika hubungan $Z$ dan $X$ tidak linear. Kita
coba dengan melakukan generasi data untuk $Z,X$ dan $Y$ lalu kita
regresi hasilnya.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="setting"&gt;Setting&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Di sini kita coba bikin kasus mencari kausalitas apakah &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt;
mempengaruhi &lt;em&gt;firm’s borrowing&lt;/em&gt;. Sebuah perusahaan yang &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt;-nya
sedang negatif akan meminjam dari bank atau dari masyarakat untuk
bertahan, dan akan dibayar di masa datang ketika sudah dapat &lt;em&gt;revenue&lt;/em&gt;.
Namun perusahaan yang &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt;-nya sedang positif juga bisa saja
meminjam karena &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt; positif menandakan perusahaan sedang tumbuh
dan butuh modal lebih. Artinya, hubungan antara &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt; dan
&lt;em&gt;borrowing&lt;/em&gt; tidak jelas kalau di-OLS kan. Salah satu caranya adalah
menggunakan &lt;em&gt;productivity&lt;/em&gt; untuk memprediksi &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt; (perusahaan
yang sedang kena negative shock otomatis &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt;-nya negatif) baru
diregresi ke &lt;em&gt;borrowing&lt;/em&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kita buat 2,000 observasi, di mana separuhnya mengalami shock negatif
yang rata $( − 3 + rand())$ sementara yang shock positif memiliki
fungsi $X = Z + rand()$ alias koefisien beta untuk Z adalah 1.&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;data &amp;lt;- data.frame(
id=c(1:2000)
)
# generate data observation
data$lnz &amp;lt;- rnorm(2000, mean = 0.5, sd=1)
data$Z &amp;lt;- exp(data$lnz)
data$U &amp;lt;- rnorm(2000,mean = 0, sd=0.1)
data$B1 &amp;lt;- rbinom (2000, 1, 0.5) # to explain about probability 1
data$B2 &amp;lt;- 1-data$B1 # to explain about probability 1
# generate firm cashflow
data$X &amp;lt;- data$B1*data$Z - 3*data$B2 + data$U
# generate firm borrowing
data$E &amp;lt;- rnorm(2000,mean = 0, sd=0.1)
data$R &amp;lt;- 0.5*data$U + 0.5*data$E
data$X1 &amp;lt;- ifelse (data$X&amp;gt;0, 1, 0)
data$X2 &amp;lt;- ifelse (data$X&amp;lt;0, 1, 0)
data$Y &amp;lt;- (data$X*data$X1) - (data$X*data$X2) + data$R
head(data)
## id lnz Z U B1 B2 X E R
## 1 1 0.53446900 1.7065418 -0.02069438 1 0 1.685847 -0.16523761 -0.09296600
## 2 2 -0.25843412 0.7722599 -0.01968836 0 1 -3.019688 -0.09326667 -0.05647752
## 3 3 0.58658233 1.7978335 0.05513357 0 1 -2.944866 -0.10034947 -0.02260795
## 4 4 1.48663543 4.4221917 -0.18736333 0 1 -3.187363 -0.10648732 -0.14692532
## 5 5 1.07463211 2.9289152 0.04403934 0 1 -2.955961 0.03063488 0.03733711
## 6 6 0.05710789 1.0587700 0.03335503 1 0 1.092125 0.07427162 0.05381333
## X1 X2 Y
## 1 1 0 1.592881
## 2 0 1 2.963211
## 3 0 1 2.922258
## 4 0 1 3.040438
## 5 0 1 2.993298
## 6 1 0 1.145938
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Kode di atas membuat &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt; $X$ memiliki karakteristik bahwa cash
flow positif punya hubungan linear dengan koefisien 1 terhadap
&lt;em&gt;productivity shock&lt;/em&gt; positif, tapi hubungan konstan  − 3 terhadap
&lt;em&gt;productivity shock&lt;/em&gt; negatif. Shock positif tu misalnya kayak tiba-tiba
ada klien duit banyak banget datang ke anda nawarin proyek (misalnya
anda tukang sablon, pemilu adalah shock positif). negatif shock ya
sebaliknya, misalnya pandemik. wabah wereng di masa pemilu mengakibatkan
shock yang tidak rata: positif buat tukang sablon tapi negatif untuk
petani.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Coba kita plot $Z$ di sumbu horizontal, $X$ di sumbu vertikal:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;library(ggplot2)
a&amp;lt;-ggplot(data, aes(Z,X, colour=B1)) +
geom_point()
a
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="Graph 1"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/iv/graph1_hu_a20970188c0f3ab1.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/iv/graph1_hu_c6e27135447fb741.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/iv/graph1_hu_df12a21673f5429f.webp 672w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/iv/graph1_hu_a20970188c0f3ab1.webp"
width="672"
height="480"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Di mana warna biru menandakan shock positif sementara hitam menandakan
shock negatif. keliatan ya? Shock positif sesuai 45&lt;sup&gt;∘&lt;/sup&gt; dari
$X = 0$, sementara shock negatif garis lurus aja di sekitar $X =  − 3$.
Patternnya keliatan banget ya? wkwk ya wajar karena ini adalah data
hasil generasi, bukan survey atau sejenisnya.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Sekarang kita coba plot $X$ di sumbu datar, dan $Y$ di sumbu tegak:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;b&amp;lt;-ggplot(data,aes(X,Y,colour=X1)) +
geom_point()
b
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="Graph 2"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/iv/graph2_hu_a4f7e2fb52c3a18d.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/iv/graph2_hu_e9d235eb8083c3a1.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/iv/graph2_hu_ab1ef2a3daaa5339.webp 672w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/iv/graph2_hu_a4f7e2fb52c3a18d.webp"
width="672"
height="480"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;em&gt;Firm’s borrowing&lt;/em&gt; sudah pasti positif, dan kita buat sedemikian
sehingga perusahaan meminjam sesuai &lt;em&gt;cash flow&lt;/em&gt; (alias koefisien
beta-nya = 1). Nah, ketika $X$ =  − 3, mereka minjamnya $Y$ = 3, makanya
yang hitam ngumpul di ($X$, $Y$) = ( − 3, 3) semua, sementara yang biru
punya tren lurus dengan sudut 45&lt;sup&gt;∘&lt;/sup&gt; alias $Y$ = $X$.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jika kita, ceritanya nggak tau hubungan $X$, $Y$ dan $Z$ di dunia nyata,
meregresikan $X$ dan $Y$ dengan OLS biasa, kira-kira seperti apa
bentuknya?&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;b +
geom_smooth(method = &amp;quot;lm&amp;quot;)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;
&lt;img alt="Graph 3"
srcset="https://www.krisna.or.id/post/iv/featured_hu_44145b3dcef76af9.webp 320w, https://www.krisna.or.id/post/iv/featured_hu_62bd03f8956b7a1f.webp 480w, https://www.krisna.or.id/post/iv/featured_hu_9af7e544eb8244f1.webp 672w"
sizes="(max-width: 480px) 100vw, (max-width: 768px) 90vw, (max-width: 1024px) 80vw, 760px"
src="https://www.krisna.or.id/post/iv/featured_hu_44145b3dcef76af9.webp"
width="672"
height="480"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Keliatan bias banget yah?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bagaimana dengan koefisiennya? Coba anda bisa nebak gak? ingat bahwa
ketika $X$ positif, $X$ naik 1 beriringan dengan $Y$ naik sebanyak 1,
sementara ketika $X$ negatif, $X$ turun 1 beriringan dengan $Y$ naik 1
juga. Sementara itu ada 50% $X$ yang negatif, dan 50% $X$ yang positif.
Jika kita regresi biasa, kira-kira koefisiennya berapa? Coba tebak!&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;# Regression
mod &amp;lt;- lm(Y~X, data = data)
summary(mod)
##
## Call:
## lm(formula = Y ~ X, data = data)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -3.0007 -1.7264 0.9776 1.1259 15.2347
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(&amp;gt;|t|)
## (Intercept) 2.88313 0.04075 70.76 &amp;lt;2e-16 ***
## X 0.32862 0.01145 28.70 &amp;lt;2e-16 ***
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 1.82 on 1998 degrees of freedom
## Multiple R-squared: 0.2919, Adjusted R-squared: 0.2916
## F-statistic: 823.7 on 1 and 1998 DF, p-value: &amp;lt; 2.2e-16
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Jawabannya (hampir) benar! (hampir) 0.5! Jadi sebenarnya dengan OLS, kita sudah
mendapatkan koefisien yang (hampir) sesuai dengan data yang kita regenerasi,
yaitu (hampir) 0.5! Yah tentu saja hasilnya masih salah wkwkwk karena 0.32 masih agak jauh dari 0.5 yha, tapi kan ceritanya kita gak tau dunia nyata bentuknya kayak gimana he he he.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="regresi-iv-malah-bikin-tambah-jelek"&gt;Regresi IV malah bikin tambah jelek&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja OLS belum ngasih kita koefisien yang kita inginkan ya (tentu saja masalah bias masih ada). Yang jadi masalah, regresi IV malah bikin koefisiennya makin menjauh dari 0.5!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Coba kita regresi $Y$ dan $X$ dengan menggunakan $Z$ sebagai instrumen:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;library (AER)
modelIV &amp;lt;- ivreg(formula=data$Y~data$X | data$Z)
summary(modelIV)
##
## Call:
## ivreg(formula = data$Y ~ data$X | data$Z)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -5.366 -3.175 -2.877 3.252 3.884
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(&amp;gt;|t|)
## (Intercept) 3.01206 0.07358 40.94 &amp;lt;2e-16 ***
## data$X 1.08897 0.05915 18.41 &amp;lt;2e-16 ***
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 3.26 on 1998 degrees of freedom
## Multiple R-Squared: -1.271, Adjusted R-squared: -1.272
## Wald test: 339 on 1 and 1998 DF, p-value: &amp;lt; 2.2e-16
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Setelah di-&lt;em&gt;treat&lt;/em&gt; dengan IV, koefisien X dan Y malah bermasalah. Tapi
sebenernya kan memang kita meregresikan X dan Y dengan koefisien 1
(meskipun aslinya 50% doang, 50%-nya lagi koefisien -1) Tentu saja, IV-nya
hanya menangkap 50% dari fenomena, dan 50%-nya lagi akhirnya diserahkan ke
&lt;em&gt;intercept&lt;/em&gt; (dan error). OLS emang masih ada bias, tapi IV malah bikin tambah parah.
Inilah salah satu contoh problem menggunakan IV, jika hubungan IV nya
sendiri bias.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Cara terbaik? Tentu saja memisahkan regresinya jadi dua. Contoh jika
kita regresi hanya shock positif saja:&lt;/p&gt;
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;dataX&amp;lt;-data
dataX&amp;lt;-dataX[!(dataX$B2==&amp;quot;1&amp;quot;),]
modelIV2 &amp;lt;- ivreg(formula=dataX$Y~dataX$X | dataX$Z)
summary(modelIV2)
##
## Call:
## ivreg(formula = dataX$Y ~ dataX$X | dataX$Z)
##
## Residuals:
## Min 1Q Median 3Q Max
## -0.228315 -0.047317 0.002166 0.045417 0.201270
##
## Coefficients:
## Estimate Std. Error t value Pr(&amp;gt;|t|)
## (Intercept) 0.0020950 0.0028174 0.744 0.457
## dataX$X 0.9997967 0.0006977 1432.905 &amp;lt;2e-16 ***
## ---
## Signif. codes: 0 '***' 0.001 '**' 0.01 '*' 0.05 '.' 0.1 ' ' 1
##
## Residual standard error: 0.06716 on 999 degrees of freedom
## Multiple R-Squared: 0.9995, Adjusted R-squared: 0.9995
## Wald test: 2.053e+06 on 1 and 999 DF, p-value: &amp;lt; 2.2e-16
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Ini benar. Intercept = 0, dan koefisiennya 1, sesuai dengan yang kita
buat. Tentu saja yang negatif tidak perlu kita IV karena ketika negatif,
$X$ akan otomatis -3. Artinya, untuk yang negatif, $X$ sudah eksogen!
Tidak perlu ditreatment apa-apa (meskipun, coba lihat bagaimana saya
&lt;em&gt;generate&lt;/em&gt; error term?)&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="intinya-hati-hati-menggunakan-iv"&gt;Intinya, hati-hati menggunakan IV&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Tentu saja di dunia nyata kita tidak tau fungsi asli dari $Y=f(X)$, dan biasanya memang IV kita gunakan untuk memperbaiki kelemahan OLS. Sayangnya IV dapat berbahaya jika instrumennya tidak menjelaskan dengan baik
penyebaran dari variabel endogen yang di-&lt;em&gt;treat&lt;/em&gt;, atau jika anda tidak
tau-tau banget hubungan si instrumen dengan variabel yang di-&lt;em&gt;treat&lt;/em&gt;.
Bukannya memperbaiki, malah bikin OLS tambah parah. Tentu saja masalah
lainnya adalah jika ternyata instrumennya punya korelasi dengan Y. Di
contoh kita ini tentu saya Y independen terhadap Z, tapi di dunia nyata,
sulit banget cari instrumen yang benar-benar independen. Contoh, jika
ternyata &lt;em&gt;shock&lt;/em&gt;-nya berpengaruh ke sektor finansial, otomatis
si-&lt;em&gt;shock&lt;/em&gt; ini akan punya pengaruh ke &lt;em&gt;borrowing&lt;/em&gt;. Wkkwkwk.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Biasanya yang kita lakukan di paper adalah menunjukkan hasil regresi OLS
dan IV, sehingga bisa dilihat pola-nya apakah IV memperbaiki OLS atau
tidak. Tentu saja justifikasi dari publikasi lain soal keabsahan IV juga
harus ditulis di paper kita wkwk. Di Crawford sendiri, jika anda menggunakan IV, siap-siaplah ditanya-tanyain soal kekuatan instrumennya. Ha ha ha ha!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;IV memang ribet. Moga-moga kita tidak harus berurusan dengan IV. wwkwkw.
Ok sekian semoga postingannya berguna.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Running a PPML regression in python using GME package from USITC</title><link>https://www.krisna.or.id/post/ppml/</link><pubDate>Wed, 12 Aug 2020 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/ppml/</guid><description>&lt;p&gt;A couple of month ago, I just learned from a professor from my course about the new gravity dataset made by the &lt;a href="https://www.usitc.gov/" target="_blank" rel="noopener"&gt;United States International Trade Commission (USITC)&lt;/a&gt;. Turns out, the USITC has not only a gravity dataset, but a dedicated page called &lt;a href="https://www.usitc.gov/data/gravity/dgd.htm" target="_blank" rel="noopener"&gt;&amp;ldquo;gravity portal&amp;rdquo;&lt;/a&gt; which contain some other data and software related to gravity estimation. And boy how excited I was when I just learned that they have made a python package to run a PPLM regression.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;For non-economics bunch, us trade people called international trade estimation models as &lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Gravity_model_of_trade" target="_blank" rel="noopener"&gt;&amp;ldquo;gravity model&amp;rdquo;&lt;/a&gt;. According to wikipedia, this model first introduced by Walter Isard, an American economist, in 1954, it is a model constructed to mimic a gravity. It takes the form of:&lt;/p&gt;
$$
Trade_{ij}=\frac{GDP_{i}*GDP_{j}}{Distance_{ij}} \label{eq1}
$$&lt;p&gt;That is, the amount of bilateral trade made by two countries $i$ and $j$ is related to their economic size (mass in the normal gravity equation) and their distance, as a proxy for trade cost. Obviously these days there are many extension to this model, but I won&amp;rsquo;t dwell on it for now. For now, let&amp;rsquo;s focus on the PPML extension.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Normally, we linearised equation \ref{eq1} by log transformation. That way, it is easy to estimate equation \ref{eq1} (or it&amp;rsquo;s extensions) with OLS. Silva and Tenreyro (2006) critised the use of log-log OLS by showing that it is very hard to treat heteroskedasticity, common in trade data, with OLS extensions. In the paper, they show that non-linear regression especially PPLM performs much better. The paper became wildly popular among trade modeler. These days, it is hard to find a gravity modeler not using this method.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Running PPLM is pretty easy in STATA. Specialised packages such as this really makes it hard for me to switch to other language like R or python. As an international trade scholar, I have to rely on this package so I can focus on my research context. But now that I know PPLM package is out there, moving to python full-time become extra compelling!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;So let&amp;rsquo;s try how this works. First, import needed packages and grab the data that I used to run my thesis:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;os&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;numpy&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;np&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;gme&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;gme&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;os&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;chdir&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;C:\github&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_stata&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;gravitytest.dta&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;DISIC508&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;psid&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;HS2012&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;hs10&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;country&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;imk&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;imu&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;year&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;hs6&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;imu6&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;entry_tp_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;eu_o&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;eu_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;iso&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lgdp_o&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lgdp_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;ldistw&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lmt&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lntma&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lntmb&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;15497&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;47623.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9029109000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.029109e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;187.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;902910&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;24568.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;master only (1)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;29270&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;17530.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9306900000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.306900e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1112.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8030.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;930690&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;563383.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;master only (1)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;28113&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9703.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8483109000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.483109e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REUNION&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;172.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2369.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;848310&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;532539.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;master only (1)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;26202&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;54660.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8538901900&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.538902e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REUNION&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;24.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;853890&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;12746.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;master only (1)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;26202&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;54660.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8413811000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.413811e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REUNION&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;738.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;18487.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;841381&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;20723.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;master only (1)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416912&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13085.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;5201000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;5.201000e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4208425.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8388479.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;520100&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;183987968.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;58.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;matched (3)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416913&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13805.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;5201000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;5.201000e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;306143.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;732298.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;520100&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;19769164.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;58.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;matched (3)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416914&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64381.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2401201000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.401201e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;10830.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;87615.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;240120&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;6828994.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;58.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;matched (3)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416915&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27480.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2401201000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.401201e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;57600.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;77760.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;240120&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;77760.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;58.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;matched (3)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416916&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27475.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2401101000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.401101e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;495000.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3019500.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;240110&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;68412784.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;58.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;matched (3)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;416917 rows × 107 columns&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;I construct that dataset from Indonesian Bureau of Statistics. It has information on import made by firms in Indonesia in 2008-2012. As you can see, that dataset has 107 columns. I won&amp;rsquo;t use them all for this test. let&amp;rsquo;s kick the rest out and keep only what we need.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;DISIC508&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;psid&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;imu6&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lmt&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lntma&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lntmb&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;contig&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;comlang_off&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ldistw&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lgdp_o&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lgdp_d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;fta_wto&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;DISIC508&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;psid&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;country&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;imu6&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lmt&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lntma&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lntmb&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;contig&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;comlang_off&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;ldistw&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lgdp_o&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lgdp_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;fta_wto&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;year&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;15497&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;47623.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;24568.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;29270&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;17530.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;563383.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;28113&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9703.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REUNION&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;532539.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;26202&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;54660.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REUNION&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;12746.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;26202&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;54660.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;REUNION&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;20723.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;...&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;...&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416912&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13085.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;183987968.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416913&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;13805.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;19769164.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416914&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;64381.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;6828994.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416915&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27480.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;77760.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;416916&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27475.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;ZIMBABWE&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;68412784.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.098612&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.056228&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;23.246786&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.0&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;416917 rows × 14 columns&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Much better. But let&amp;rsquo;s make a two-digit ISIC code for fixed effect, and then show summary statistics of my data.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;options&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mode&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;chained_assignment&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;None&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# default=&amp;#39;warn&amp;#39;, dapat dari stackoverflow&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;isic2&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;DISIC508&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;str&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[:&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# bikin isic 2 digit&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;describe&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;include&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;all&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;DISIC508&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;psid&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;country&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;imu6&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lmt&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lntma&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lntmb&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;contig&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;comlang_off&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;ldistw&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lgdp_o&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;lgdp_d&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;fta_wto&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;year&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;isic2&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;count&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;416917&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.169170e+05&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416528.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416528.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416528.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416334.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416528.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416156.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;416917&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;unique&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;251&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;207&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;24&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;top&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;JAPAN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;freq&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;346920&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;78312&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;346920&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;mean&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;39929.765625&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.578270e+06&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.640825&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.046497&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.069130&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.039210&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.407879&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.012295&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.228710&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.626592&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2003.304932&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;std&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;19671.726562&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.813418e+07&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.921622&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.250223&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.280148&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.194094&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.755016&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.452945&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.225774&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.483710&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;7.055770&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;min&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1892.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.000000e+00&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;6.194654&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;17.226353&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;26.958157&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2008.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;25%&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;17958.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.010000e+03&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.184400&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;26.498676&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.014057&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2009.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;50%&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;44835.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.078600e+04&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.791759&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.532608&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;28.262346&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.287390&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2010.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;75%&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;56871.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.993940e+05&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.397895&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;8.609140&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;29.334930&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.463705&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2011.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;max&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;72930.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.450820e+09&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;11.736077&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.401197&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.639057&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.871479&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;30.413757&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;27.499453&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2012.000000&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;NaN&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;looks good. So many empty cells lol. Anyway, this data set has only 1 importing country, that is, Indonesia. Of course I have varied firms, so instead of a country, let&amp;rsquo;s make these firms as the importer. I have many exporting countries, including tariff asociated with their purchase (varies with country of origin, type of goods in HS-6-digit code, and year) which I dubbed &amp;rsquo;lmt&amp;rsquo; in the dataset. I also have the number of SPS (lntma) and TBT (lntmb) associated with goods purchased by those firms.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;so first of all, we set the environment to prepare the data for the regression. This is like using &lt;code&gt;xtset&lt;/code&gt; in STATA for &lt;code&gt;xtreg&lt;/code&gt;, I think.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gme_data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gme&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;EstimationData&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data_frame&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;trade&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;imp_var_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;psid&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;exp_var_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;trade_var_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;imu6&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;sector_var_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;isic2&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;year_var_name&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;year&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nb"&gt;print&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gme_data&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;number of countries: 2463
number of exporters: 207
number of importers: 2256
number of years: 5
number of sectors: 24
dimensions: (416917, 15)
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;Now that it all set, let&amp;rsquo;s let the machine go brrrr. Don&amp;rsquo;t forget to set your fixed effects.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;gme_model&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gme&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;EstimationModel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;estimation_data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gme_data&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;lhs_var&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;imu6&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;rhs_var&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lmt&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lntma&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lntmb&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lgdp_o&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;lgdp_d&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;ldistw&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;fta_wto&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;contig&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;comlang_off&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;],&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;fixed_effects&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;country&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;isic2&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;estimates&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gme_model&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;estimate&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;pre&gt;&lt;code&gt;select specification variables: ['lmt', 'lntma', 'lntmb', 'lgdp_o', 'lgdp_d', 'ldistw', 'fta_wto', 'contig', 'comlang_off', 'imu6', 'psid', 'country', 'year', 'isic2'], Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 1}
drop_intratrade: no, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
drop_imp: none, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
drop_exp: none, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
keep_imp: all available, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
keep_exp: all available, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
drop_years: none, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
keep_years: all available, Observations excluded by user: {'rows': 0, 'columns': 0}
drop_missing: yes, Observations excluded by user: {'rows': 955, 'columns': 0}
Estimation began at 12:39 PM on Aug 12, 2020
Omitted Columns: ['comlang_off', 'country_fe_PAPUA NEW GUINEA', 'country_fe_ZIMBABWE', 'isic2_fe_37', 'country_fe_MALAYSIA', 'country_fe_ZAMBIA', 'isic2_fe_36']
Estimation completed at 12:40 PM on Aug 12, 2020
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;result&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;gme&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;combine_sector_results&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;estimates&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;result&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;head&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;8&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;
&lt;style scoped&gt;
.dataframe tbody tr th:only-of-type {
vertical-align: middle;
}
&lt;pre&gt;&lt;code&gt;.dataframe tbody tr th {
vertical-align: top;
}
.dataframe thead th {
text-align: right;
}
&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;p&gt;&lt;/style&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table border="1" class="dataframe"&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr style="text-align: right;"&gt;
&lt;th&gt;&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;all_coeff&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;all_stderr&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;all_pvalue&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lmt&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;-0.639771&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.021540&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;7.396863e-194&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lntma&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;0.561644&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.033192&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;3.152121e-64&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lntmb&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;0.364746&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.036307&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;9.556518e-24&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lgdp_o&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;0.393253&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.191870&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.040557e-02&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lgdp_d&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;0.946128&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.157832&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.040966e-09&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;ldistw&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;-2.106424&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.409394&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;2.671980e-07&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;fta_wto&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;0.073430&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;0.100158&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;4.634703e-01&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;contig&lt;/th&gt;
&lt;td&gt;-6.504605&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;1.125489&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;7.498616e-09&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;And there you go. Table above shows coefficients from the PPLM. I think the python ran this thing a bit faster than STATA but I have to check again since my PPLM in STATA has more stuff in it.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;The result is very close to my STATA result I think (again I never really ran it with only these number of variables for my thesis). tariff (lmt) and Indonesian GDP (lgdp_d) have an expected sign and somewhat expected magnitude Distance has an expected sign but it looks very high indeed (remember this is firm&amp;rsquo;s purchase). FTA has no significance which is expected (must be absorbed by FE and tariff).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;NTM still shows a positive and significant result, which is a bit intriguing. One argument that make sense is reverse causality. That is, the government seems to be wary of Current Account Deficit (CAD). The higher the observed import, the more likely it is willing to raise Non-Tariff Measures.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Of course this is just a quick thought. I am treating this causality problem a bit more serious on my paper with some ways or the other. Bottom line is, PPLM is now working on python and I have one less reason to stick with STATA. Now when the whole ANU switch to R and python, I think I will be ready. Ha ha ha ha!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Thanks for reading this post, I hope it&amp;rsquo;s useful. Happy to reply to any comments. Here&amp;rsquo;s a longer result of the regression.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# long result&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;estimates&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;keys&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;results&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;estimates&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;all&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;results&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;summary&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;table class="simpletable"&gt;
&lt;caption&gt;Generalized Linear Model Regression Results&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Dep. Variable:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;imu6&lt;/td&gt; &lt;th&gt; No. Iterations: &lt;/th&gt; &lt;td&gt;12&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Model:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;GLM&lt;/td&gt; &lt;th&gt; Df Residuals: &lt;/th&gt; &lt;td&gt;415640&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Model Family:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;Poisson&lt;/td&gt; &lt;th&gt; Df Model: &lt;/th&gt; &lt;td&gt;191&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Link Function:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;log&lt;/td&gt; &lt;th&gt; Scale: &lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.0000&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Method:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;IRLS&lt;/td&gt; &lt;th&gt; Log-Likelihood: &lt;/th&gt; &lt;td&gt;-1.5906e+12&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;Covariance Type:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;HC1&lt;/td&gt; &lt;th&gt; Deviance: &lt;/th&gt; &lt;td&gt;3.1813e+12&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;No. Observations:&lt;/th&gt; &lt;td&gt;415832&lt;/td&gt; &lt;th&gt; Pearson chi2: &lt;/th&gt; &lt;td&gt;3.96e+13&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;table class="simpletable"&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;&lt;/td&gt; &lt;th&gt;coef&lt;/th&gt; &lt;th&gt;std err&lt;/th&gt; &lt;th&gt;t&lt;/th&gt; &lt;th&gt;P&gt;|t|&lt;/th&gt; &lt;th&gt;[0.025&lt;/th&gt; &lt;th&gt;0.975]&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lmt&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.6398&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.022&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -29.701&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.682&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.598&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lntma&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.5616&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.033&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 16.921&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.497&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.627&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lntmb&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.3647&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.036&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 10.046&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.294&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.436&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lgdp_o&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.3933&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.192&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.050&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.040&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.017&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.769&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;lgdp_d&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.9461&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.158&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.995&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.637&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.255&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;ldistw&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.1064&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.409&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.145&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.909&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.304&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;fta_wto&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.0734&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.100&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.733&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.463&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.123&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.270&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;contig&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -6.5046&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.125&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.779&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -8.711&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.299&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_AFGHANISTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.4090&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.466&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.877&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.380&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.505&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.323&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ALBANIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.6846&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.795&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.862&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.389&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.242&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.873&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ALGERIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.4254&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.025&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.391&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.164&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.583&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.434&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ANGOLA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.5248&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.607&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.865&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.387&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.664&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.714&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ANTIGUA DNA BARBUDA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.7079&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.911&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.875&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.061&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.078&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.494&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ARGENTINA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.2130&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.746&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.286&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.775&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.676&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.249&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ARMENIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.6577&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.859&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.095&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.340&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.975&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_AUSTRALIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.7090&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.991&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.741&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.652&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.766&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_AUSTRIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.4246&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.725&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.725&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.845&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.004&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BAHAMAS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.1000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.629&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.930&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.868&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.332&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BAHRAIN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.3896&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.659&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.592&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.554&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.901&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.680&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BANGLADESH&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.7922&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.787&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.549&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.334&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.250&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BARBADOS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.9386&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.751&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.912&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.466&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.411&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BELARUS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.4382&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.532&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.705&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.007&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.396&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.480&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BELGIUM&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.0392&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.744&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.741&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.006&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.497&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.581&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BELIZE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.1173&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.105&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.011&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.312&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.048&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.282&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BENIN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.7086&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.593&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.883&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.004&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.547&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.870&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BOLIVIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.5380&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.663&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.319&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.020&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.838&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.238&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BOSNIA AND HERZEGOVINA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.4275&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.082&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.395&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.693&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.693&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.548&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BOTSWANA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -7.9549&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.479&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -16.601&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -8.894&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -7.016&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BRAZIL&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.6946&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.935&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.743&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.458&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.528&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.139&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BRUNEI DARUSSALAM&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -5.0344&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.860&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.851&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.721&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.348&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BULGARIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.8735&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.579&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.508&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.132&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.009&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.262&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_BURKINA FASO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7212&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.604&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.194&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.232&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.462&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.905&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CAMBODIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.6752&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.871&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.073&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.382&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.969&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CAMEROON&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.0639&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.578&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.111&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.912&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.069&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.197&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CANADA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.9668&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.924&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.046&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.295&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.778&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.844&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CAPE VERDE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.3896&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.832&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.075&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.759&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.020&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CENTRAL AFRICAN REPUBLIC&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.6676&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.796&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.839&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.402&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.892&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.228&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CHAD&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.4187&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.739&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.919&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.055&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.030&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.868&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CHILE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.7792&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.664&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.174&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.241&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.080&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.522&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CHINA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -5.9689&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.306&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.571&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -8.528&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.410&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_COLOMBIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.5011&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.764&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.656&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.512&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.997&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.999&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_COMOROS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.4323&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.051&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.217&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.492&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.372&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_COSTA RICA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.3587&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.671&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.024&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.043&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.043&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.674&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_COTE D'IVOIRE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7333&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.552&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.329&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.184&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.348&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.815&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CROATIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.8040&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.744&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.080&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.280&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.263&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.655&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CUBA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.4541&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.761&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.911&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.056&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.037&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.946&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CYPRUS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.2204&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.596&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.370&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.712&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.948&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.389&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_CZECH REPUBLIC&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.0958&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.645&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.251&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.359&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.832&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_DENMARK&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.8564&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.701&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.074&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.231&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.482&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_DJIBOUTI&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.6503&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.755&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.187&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.029&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.171&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.129&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ECUADOR&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.2109&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.792&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.266&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.790&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.341&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.763&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_EGYPT&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.7402&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.680&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.089&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.276&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.073&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.592&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_EL SALVADOR&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.7996&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.642&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.363&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.542&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.057&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ESTONIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.6244&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.550&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.135&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.256&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.454&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.703&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ETHIOPIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.1273&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.722&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.561&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.118&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.542&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.288&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_FIJI&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.4756&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.866&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.549&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.583&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.174&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.222&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_FINLAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.3117&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.668&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.460&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.621&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.002&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_FRANCE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.2455&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.010&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.213&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.225&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.266&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GABON&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.9253&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.591&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.566&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.117&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.233&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.083&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GAMBIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.0057&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.869&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.459&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.303&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.709&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GEORGIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7857&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.535&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.469&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.142&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.263&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.834&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GERMANY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.1535&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.053&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.944&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.217&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.090&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GHANA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.0493&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.552&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.899&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.058&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.033&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.132&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GREECE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.0759&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.695&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.547&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.122&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.439&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.287&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GUATEMALA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.7991&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.699&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.007&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.430&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.168&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GUINEA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.4787&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.655&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.782&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.194&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.763&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GUINEA BISSAU&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.0531&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.832&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.669&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.422&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.684&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_GUYANA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.3098&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.896&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.693&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.553&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.066&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_HAITI&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 4.4323&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.876&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.060&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.715&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 6.149&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_HONDURAS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.4895&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.642&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.879&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.232&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.747&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_HONG KONG&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.9675&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.869&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.713&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.672&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.263&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_HUNGARY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.8897&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.607&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.116&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.078&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.701&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ICELAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.5570&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.855&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.652&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.515&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.232&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.118&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_INDIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.5392&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.069&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.247&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.634&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.444&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_INDONESIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -7.4981&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.514&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.951&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -10.466&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.530&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_IRAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.3197&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.805&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.397&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.691&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.898&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.259&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_IRELAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.4954&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.650&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.762&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.446&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.770&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.779&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ISRAEL&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.9824&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.702&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.676&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.358&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.607&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_ITALY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.9412&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.977&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.034&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.856&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.026&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_JAMAICA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.6006&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.640&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.062&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.346&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.856&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_JAPAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -5.5958&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.237&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.525&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -8.019&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.172&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_JORDAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.1906&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.522&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.282&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.023&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.168&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.213&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_KAZAKHSTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.2164&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.867&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.403&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.160&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.915&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.482&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_KENYA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.0302&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.635&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.622&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.105&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.275&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.214&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_KIRIBATI&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.2963&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.067&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.278&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.781&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.388&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.795&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_KOREA SELATAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.9764&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.980&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.076&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.898&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.055&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_KUWAIT&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.1261&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.703&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.179&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.858&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.252&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.504&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_KYRGYZSTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.4947&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.661&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.748&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.454&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.790&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.801&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LAOS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.7586&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.655&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.736&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.043&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.474&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LATVIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.8944&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.549&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.628&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.104&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.182&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.971&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LEBANON&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.2168&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.615&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.352&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.725&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.989&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.422&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LESOTHO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.5089&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.658&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.295&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.022&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.798&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.220&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LIBERIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.2042&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.788&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.067&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.660&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.748&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LIBYAN ARAB JAMAHIRIYA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.4757&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.576&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.562&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.010&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.347&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.605&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LITHUANIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.1799&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.560&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.107&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.035&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.082&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.277&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_LUXEMBURG&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.7115&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.626&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.734&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.006&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.939&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.484&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MACAU&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.3526&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.697&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.810&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.719&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.987&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MADAGASKAR&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.3656&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.669&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.547&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.585&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.945&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.676&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MALAWI&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.1928&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.604&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.974&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.048&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.008&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.377&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MALI&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.5867&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.683&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.323&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.020&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.248&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.925&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MALTA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.3692&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.667&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.554&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.580&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.938&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.676&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MAROCCO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.9948&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.625&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.591&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.112&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.231&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.220&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MARSHALL ISLANDS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.4335&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.995&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.440&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.150&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.517&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.384&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MAURITANIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.7633&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.674&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.103&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.443&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.083&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MAURITIUS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.2280&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.620&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.368&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.713&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.444&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.988&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MEXICO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.1895&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.871&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.365&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.172&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.898&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.519&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MOLDOVA, REPUBLIC OF&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.1614&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.833&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.395&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.163&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.793&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.470&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MONGOLIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.6615&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.155&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.169&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.926&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.397&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MOZAMBIQUE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.5349&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.503&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.063&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.288&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.452&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.521&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_MYANMAR&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.7854&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.774&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.600&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.302&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.269&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NAMIBIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.8391&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.551&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.524&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.128&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.240&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.918&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NEPAL&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.5180&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.352&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.602&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.009&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.168&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.869&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NETHERLANDS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.6678&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.822&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.244&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.280&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.056&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NEW ZEALAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.1391&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.611&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.502&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.337&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.942&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NICARAGUA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.4747&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.814&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.039&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.879&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.071&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NIGERIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.8554&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.758&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.129&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.259&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.340&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.630&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_NORWAY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.8189&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.759&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.396&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.017&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.307&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.331&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_OMAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.0868&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.727&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.119&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.905&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.338&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.511&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PAKISTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.9681&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.753&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.613&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.009&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.444&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.492&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PANAMA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.8940&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.606&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.125&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.706&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.082&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PARAGUAY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.9121&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.626&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.053&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.684&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.140&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PERU&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.0463&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.649&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.612&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.107&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.319&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.226&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PHILIPPINES&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.7168&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.900&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.128&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.482&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.952&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_POLAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.6215&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.761&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.130&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.033&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.114&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.130&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PORTUGAL&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.5515&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.699&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.219&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.026&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.922&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.181&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_PUERTO RICO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.0642&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.644&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.653&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.098&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.197&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.326&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_QATAR&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.0772&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.680&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.113&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.910&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.256&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.411&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_REP. OF MACEDONIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.6957&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.630&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.105&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.269&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.930&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.539&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_RUSSIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.5519&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.973&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.595&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.111&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.459&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.356&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_RWANDA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.6205&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.122&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.553&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.580&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.819&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.578&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SAINT KITTS AND NEVIS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.7861&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.970&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.903&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.885&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.687&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SAINT LUCIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.4708&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.888&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.782&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.005&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.730&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.212&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SAMOA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7636&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.075&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.710&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.477&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.343&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.870&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SAO TOME AND PRINCIPE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.4500&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.057&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.265&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.521&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.379&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SAUDI ARABIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.8471&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.802&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.056&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.291&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.420&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.726&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SENEGAL&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.7053&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.581&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.933&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.003&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.566&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.845&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SEYCHELLES&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -7.1690&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.736&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -9.737&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -8.612&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.726&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SIERRA LEONE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.6239&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.715&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.668&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.222&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.026&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SINGAPORE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -7.8383&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.210&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.478&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -10.210&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.467&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SLOVAKIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.9957&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.576&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.465&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.124&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.867&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SLOVENIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.4731&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.550&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.500&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.550&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.396&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SOLOMON ISLANDS&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.6206&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.828&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.956&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.050&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.244&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.003&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SOUTH AFRICA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.3349&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.718&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.860&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.063&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.742&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.072&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SPAIN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.3184&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.904&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.563&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.010&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.091&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.546&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SRI LANKA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.6596&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.689&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.764&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.010&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.309&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SUDAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.4152&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.551&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.754&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.451&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.665&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.495&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SURINAME&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 3.2029&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.764&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.192&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.705&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.700&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SWAZILAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.0519&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.623&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.689&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.091&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.272&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.169&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SWEDEN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.2875&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.762&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.003&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.781&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.794&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_SWITZERLAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.9224&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.796&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.672&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.482&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.362&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TAIWAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -5.3211&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.931&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.717&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -7.145&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.497&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TAJIKISTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.8975&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.638&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.540&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.647&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.148&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TANZANIA, UNITED REP. OF&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.0753&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.528&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.143&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.887&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.110&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.960&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_THAILAND&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.9906&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.983&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.079&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.916&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.065&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TOGO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.5262&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.702&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.598&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.150&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.902&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TRINIDAD AND TOBAGO&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.7423&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.885&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.969&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.049&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.008&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.477&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TUNISIA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.1215&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.554&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.219&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.826&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.207&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.964&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TURKEY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.4305&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.831&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.926&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.003&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -4.058&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.803&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TURKMENISTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.1843&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.718&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.257&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.797&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.592&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.224&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_TUVALU&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.5304&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.344&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.139&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.255&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.103&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.164&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_UGANDA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.2314&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.566&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.409&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.683&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.878&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.341&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_UKRAINE&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.7418&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.624&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.189&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.235&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.965&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.481&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_UNITED ARAB EMIRAT&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.1745&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.775&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.515&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.130&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.694&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.345&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_UNITED KINGDOM&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.1306&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.010&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.100&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.110&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.151&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_UNITED STATES&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -3.0327&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.279&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.370&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.018&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.540&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.525&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_URUGUAY&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.5274&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.788&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.669&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.504&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.018&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.072&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_UZBEKISTAN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.8922&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.563&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.363&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.995&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.789&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_VENEZUELA&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.8393&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.785&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.344&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.019&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.301&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.377&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_VIET NAM&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -4.4794&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.880&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -5.091&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.204&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.755&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;country_fe_YEMEN&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -2.2397&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.604&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.705&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.424&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.055&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.6834&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.094&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 7.247&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.499&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.868&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_15&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.0921&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.131&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 8.337&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.835&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.349&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_16&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.9401&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.236&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.981&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.477&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.403&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_17&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 1.0258&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.121&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 8.456&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.788&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.264&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_18&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.2840&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.102&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.790&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.005&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.085&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.483&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_19&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.7478&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.117&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -6.404&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.977&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.519&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_20&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -1.8403&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.131&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -14.100&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.096&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.584&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_21&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.4099&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.121&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 3.380&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.001&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.172&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.648&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_22&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.3420&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.165&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.070&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.038&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.666&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.018&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_23&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.8543&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.269&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -3.174&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.002&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.382&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.327&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_24&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.9828&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.107&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 9.222&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.774&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.192&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_25&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.2573&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.118&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.181&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.029&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.026&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.489&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_26&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.0824&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.126&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.653&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.514&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.330&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.165&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_27&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.1734&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.108&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 20.078&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.961&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.386&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_28&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7762&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.133&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.842&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.516&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.037&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_29&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.6114&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.122&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.372&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.851&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_30&lt;/th&gt; &lt;td&gt; -0.9750&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.339&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -2.874&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.004&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -1.640&lt;/td&gt; &lt;td&gt; -0.310&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_31&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7240&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.106&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 6.822&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.516&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.932&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_32&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.8617&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.152&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 5.659&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.563&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.160&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_33&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 2.6663&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.165&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 16.129&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.342&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 2.990&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_34&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.7941&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.107&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 7.407&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.584&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 1.004&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th&gt;isic2_fe_35&lt;/th&gt; &lt;td&gt; 0.4387&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.107&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 4.089&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.000&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.228&lt;/td&gt; &lt;td&gt; 0.649&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Jumlah tes COVID-19 per hari di Indonesia</title><link>https://www.krisna.or.id/post/tesharian/</link><pubDate>Sun, 31 May 2020 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/tesharian/</guid><description>&lt;p&gt;Sepertinya pemerintah semakin semangat menyongsong “New Normal” dan mulai membuka ekonominya. Telah beredar buku pedoman bagaimana menghadapi “New Normal” &lt;a href="https://investor.id/lifestyle/bpom-menerbitkan-buku-panduan-lengkap-covid19" target="_blank" rel="noopener"&gt;dari BPOM&lt;/a&gt;. Berita bahwa mal akan dibuka santer beredar di mana-mana (tapi katanya &lt;a href="https://metro.tempo.co/read/1346375/ini-agenda-presiden-jokowi-ke-bekasi-siang-ini-bukan-buka-mal" target="_blank" rel="noopener"&gt;summarecon mal bekasi gak jadi buka&lt;/a&gt; ntahlah akupun bingung). Ekonomi akan kembali bergeliat!&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Kalo menurut banyak sumber (&lt;a href="https://www.abc.net.au/indonesian/2020-05-27/who-mengatakan-gelombang-pertama-covid-19-masih-tinggi/12291202" target="_blank" rel="noopener"&gt;misalnya salah satunya ini&lt;/a&gt;), kunci sukses membuka ekonomi yang berhasil adalah pertumbuhan tes per hari yang banyak, alias, massive testing. Tapi apakah kita udah berhasil bikin massive testing yang cukup?&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;https://covid.ourworldindata.org/data/owid-covid-data.csv&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;to_datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_tests&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;y1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;new_tests_smoothed&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;][&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#nt=sns.load_dataset(&amp;#34;c&amp;#34;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;y1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="https://www.krisna.or.id/images/output_1_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Gambar di atas menunjukkan jumlah “new test” per hari. saya ambil datanya dari &lt;a href="https://ourworldindata.org/coronavirus-data" target="_blank" rel="noopener"&gt;our world in data&lt;/a&gt;. Datanya di-update setiap hari sesuai dengan laporan pemerintah. di sumbu x saya kasih tanggal, sementara di sumbu y adalah variabel yang namanya “new_tests” kalo di dataset aslinya. Intinya mah ini adalah tes harian CMIIW.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;jumlah tes hariannya adalah titik-titik dan garis item, sementara garis biru menunjukkan smoothed new tests, alias yang diperhalus.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Intermezzo dikit, kode di atas dirun pake python versi 3.7. Data langsung dibaca dari portal online-nya our world in data, jadinya setiap di-run, bakal langsung update data terbaru. Kalo anda punya python di komputer masing-masing, bisa langsung dikopas tuh kode di atas kalo penasaran data terbaru kayak apa.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Jumlah tes harian Indonesia keliatan banget bolong-bolongnya, dan keliatannya sampai 26 Mei 2020, jumlah tes harian kita masih volatil banget. Naik turunnya agak ga jelas. Beberapa pendapat yang saya lihat di twitter sih bilangnya jumlah tes harian emang sulit diperkirakan karena faktornya nggak cuma jumlah swab yang dilakukan, tapi juga antrian sampel-sampel tersebut di lab. Jadi bisa jadi angka yang muncul itu sebenernya hasil swab kemaren yang baru di-tes hari ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Saya nggak terlalu ngikutin sih perdebatan testing COVID-19 hahaha maaf. Dah lama nggak update COVID-19, cuma gara-gara tiba-tiba ada rame-rame pembukaan ekonomi kembali, jadinya penasaran. Selain itu, katanya Bio Farma sudah berhasil bikin PCR test kit sendiri, &lt;a href="https://tirto.id/jokowi-klaim-indonesia-produksi-alat-rapid-tes-pcr-100-ribu-hari-fzhZ" target="_blank" rel="noopener"&gt;bahkan diklaim sanggup bikin 100,000 per hari&lt;/a&gt;. Dengan asumsinya logistik ke lab dan proses di lab-nya lancar dan cukup kapasitas, sepertinya masif testing dapat dilakukan. Mudah-mudahan peningkatan ini berlanjut terus dan bisa &lt;em&gt;sustainable&lt;/em&gt; di masa &lt;em&gt;new normal&lt;/em&gt; ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Oh iya, datanya dari pemerintah pusat, sementara data pemerintah pusat adalah hasil tes mereka plus tes yang dilakukan oleh pemerintah daerah (dan mungkin swasta?). Meskipun kita nggak tau data selain dari pemerintah pusat, setidaknya pemerintah daerah tau data daerahnya sendiri. hehe.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;BTW, negara lain juga “new tests”-nya agak aneh. New Zealand dan Malaysia juga volatil sementara Jepang nggak report new tests nya (tapi totalnya ada). Vietnam malah mendadak turun trus ilang di tengah jalan. Jadi mungkin ini sebabnya Pak Jokowi sangat percaya diri he he he he.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;seaborn&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;set&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;matplotlib.pyplot&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;plt&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;read_csv&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;https://covid.ourworldindata.org/data/owid-covid-data.csv&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pd&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;to_datetime&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;date&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;])&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;plt&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figure&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;figsize&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;15&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="mi"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;#cn=c.drop(c[(c[&amp;#39;iso_code&amp;#39;] != &amp;#39;IDN&amp;#39;)| c[(c[&amp;#39;iso_code&amp;#39;] != &amp;#39;VNM&amp;#39;) | c[(c[&amp;#39;iso_code&amp;#39;] != &amp;#39;SGP&amp;#39;) | c[(c[&amp;#39;iso_code&amp;#39;] != &amp;#39;AUS&amp;#39;) | c[(c[&amp;#39;iso_code&amp;#39;] != &amp;#39;MYS&amp;#39;)].index)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;IDN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;VNM&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;MYS&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;JPN&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;|&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;iso_code&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;NZL&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sns&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;lineplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;date&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;new_tests&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hue&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;style&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="s2"&gt;&amp;#34;iso_code&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cn&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="flex justify-center "&gt;
&lt;div class="w-full" &gt;&lt;img src="https://www.krisna.or.id/images/output_3_1.png" alt="png" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Ini saya pake tes harian, bukan tes harian per 1,000 penduduk. soalnya kalo pake tes harian, negara laen jauh bgt di atas. Indo jadi kayak garis lurus doang hahaha. Eniwe sebenernya di sini saya mau coba pake argumen “berani open karena kapasitas testing sudah ditingkatkan”. Kalau pake argumen ini kayaknya lumayan, secara tren kita udah naik. Tentu saja apakah itu dah cukup atau belum, masih subyek debat yang saya yakin udah banyak yang bahas.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Akhir kata, alasan dibalik keputusan membuka kembali ekonomi tentu ada banyak, tidak hanya tes aja. Saya tidak coba membahas alasan-alasan yang lain selain peningkatan kapasitas testing. Postingan kali ini simply cuma untuk ngasi liat gambaran singkat bagaimana perkembangan testing harian kita. Cukup lah yang lain biar menjadi perdebatan orang-orang yang lebih ahli hehe.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Amiti and Konings 2007</title><link>https://www.krisna.or.id/post/amiti/</link><pubDate>Tue, 25 Feb 2020 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/amiti/</guid><description>&lt;p&gt;Sebenarnya udah lama sih mau ngeblogin review papernya {% assign author = site.data.article[page.author] %}
&lt;a rel="author"
href="{{ author.link }}"
title="{{ author.name }}"&gt;
{{ author.name }} {{ author.year}}
&lt;/a&gt;. Paper ini banyak yang nge-cite, dan ketika nongol emang isu-nya hot banget: soal bagaimana penurunan tarif bisa membantu Indonesia ngikut Global Value Chain (GVC), dan makin produktif.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Artikel ini dimulai dengan melakukan rangkuman perdebatan mengenai peran liberalisasi perdagangan bagi industri. Sebagian besar artikel yang mereka sitasi menunjukkan bahwa liberalisasi perdagangan berdampak positif bagi industri dalam negeri suatu negara. Mereka menekankan pentingnya memeriksa peran liberalisasi pada impor input, yang ketika itu masih ada &lt;em&gt;gap&lt;/em&gt;. Artikel dilanjutkan dengan dinamika bea masuk impor di Indonesia, serta keterlibatan Indonesia di World Ttrade Organization (WTO) pada 1995.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bagian paling menarik di artikel ini tentu saja metodologinya. Mereka melakukan 2 tahap estimasi ekonometri dan satu tahap deterministik perhitungan produktivitas (TFP). Dengan mengasumsikan fungsi produksi &lt;em&gt;Cobb-Douglass&lt;/em&gt;, mereka mengestimasi parameter &lt;em&gt;factor returns&lt;/em&gt; terhadap output.&lt;/p&gt;
$$ y_{it} = \beta_0 + \sum_{Z={k,l,m}} \beta_Z Z_{it} + e_{it} \label{1} $$&lt;p&gt;Setelah dapat &lt;em&gt;estimated parameters&lt;/em&gt;, lalu menghitung log TFP dengan&lt;/p&gt;
$$ tfp_{it}^k = y_{it} - \sum_{Z={k,l,m}} \hat{\beta}_Z Z_{it} \label{2} $$&lt;p&gt;where k,l,m are capital, labor and materials respectively. Setelah mereka mendapatkan nilai TFP untuk setiap perusahaan, tfp tersebut kemudian diregresikan terhadap tarif input dan tarif output. Simpel.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Yang seru, persamaan \ref{1} diestimasi dengan memperhitungkan bahwa di dalam $e_{it}$ ada &lt;em&gt;time-varying productivity shock&lt;/em&gt;, dan ini akan berpengaruh pada keputusan perusahaan membeli input. Masalah ini diakomodir oleh metode &lt;em&gt;Olley-Pakes&lt;/em&gt;, yang mereka bahas di appendixnya. Di samping itu, karena mereka peduli dengan material impor, mereka memodifikasi metode &lt;em&gt;Olley-Pakes&lt;/em&gt; sehingga keputusan impor juga diperhitungkan dalam proses optimisasi perusahaan.Menarik bagaimana menghubungkan perdagangan dan proses optimisasi input material impor ke dalam TFP tanpa melalui &lt;em&gt;approach&lt;/em&gt; standar &lt;em&gt;gravity equation&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Paper ini sangat menunjukkan kerja keras mereka dalam mengolah data. Agregasi dan disagregasi tarif ke dalam data Statistik Indonesia yang mereka gunakan bukan kerjaan mudah. Banyak bagian yang harus mereka kerjakan secara manual. Bayangin aja mapping HS9 digit ke ISIC, lalu membangun input output table sendiri dari SI. Belum lagi mereka harus menghitung tarif untuk input dan output.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Satu lagi, paper yang masuk AER sih khas banget punya robustness check yang banyak. Mereka melakukan berbagai robustness check, seperti melihat sensitivitas penggunaan metrik lain untuk TFP, endogenitas &lt;em&gt;trade policy shock&lt;/em&gt;, alternatif metrik untuk tarif, dan Non-Tariff Measure.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Akhir kata, ini adalah artikel yang menarik. Khusus untuk metode estimasi TFP-nya sih kalo emang penasaran masih harus ngeliat paper lain yang mereka sitasi. Tapi memang estimasi non-parametrik gitu selalu menarik sih, jadi nggak melulu pasrah pada asumsi yang diperlukan oleh ekonometri. Paper yang sangat menarik dibaca, terutama jika anda tertarik dengan isu perdagangan Indonesia. Paper ini juga pengantar yang sangat baik untuk artikelnya Lili Yan Ing di buku World Trade Evolution.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Thorbecke 2019</title><link>https://www.krisna.or.id/post/thorbecke/</link><pubDate>Tue, 25 Feb 2020 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://www.krisna.or.id/post/thorbecke/</guid><description>&lt;p&gt;Untuk postingan review paper pertama, saya akan coba pake papernya {% assign author = site.data.article[page.author] %}
&lt;a rel="author"
href="{{ author.link }}"
title="{{ author.name }}"&gt;
{{ author.name }} {{ author.year}}
&lt;/a&gt;
yang pastinya menarik. jadi paper beliau yang berjudul {{ author.title}} ini dipublikasikan di {{author.journal}} baru-baru ini. Tentunya akan menarik melihat bagaimana raksasa manufaktur seperti Jepang tergeser oleh Korea Selatan maupun Taiwan.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Artikel ini memiliki premis awal yang menarik. Jepang adalah raksasa dalam hal ekspor komponen elektronik dan suku cadang. Persaingan komponen dan suku cadang lumayan ketat, sehingga Jepang harus saingan harga dengan negara lain (Taiwan dan Korea, &lt;em&gt;mostly&lt;/em&gt;. Masalah datang ketika &lt;em&gt;Global Financial Crisis&lt;/em&gt;(GFC) terjadi. Jepang mendadak jadi &lt;em&gt;safe haven&lt;/em&gt;. Kapital masuk banyak, Yen terapresiasi, harga jual pun jadi mahal relatif terhadap biaya dalam yen. Hal ini mengakibatkan industri komponen elektronik dan suku cadang menjadi kalah bersaing dengan negara lain, sampai saat ini.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Artikel ini menggunakan metode &lt;em&gt;Vector Auto Regressive&lt;/em&gt;(VAR). Bentuk estimasinya kira-kira sebagai berikut:&lt;/p&gt;
$$ \Delta p_{jt}^x = \beta_0 + \sum_{i=0}^p \beta_{1i} \Delta e_{jt-i} + \sum_{i=0}^p \beta{2i} \Delta p_{t-i}^f + \sum_{i=0}^p \beta_{3i} \Delta c_{jt-i} + \sum_{i=0}^q \beta_{4i} \Delta y_{t-i}^f + u_t $$&lt;!-- \delta p_{jt}^{x} = \beta_{0} + \frac{\displaystyle\sum_{i=0}^{p} \beta_{1i} \delta e_{jt-i} + \frac{\displaystyle\sum_{i=0}^{p} \beta_{2i} \delta p_{t-i}^{f} + \frac{\displaystyle\sum_{i=0}^{p} \beta_{3i} \delta c_{jt-i} + \frac{\displaystyle\sum_{i=0}^{q} \beta_{4i} \delta y_{t-i}^{f} + u_{t} \label{eq:1} --&gt;
&lt;p&gt;Di mana $p^x$ menunjukkan harga ekspor dari Jepang ke negara tujuan, $e$ adalah nilai tukar, $p^f$ adalah harga di pasar internasional, $c$ menunjukkan &lt;em&gt;production cost&lt;/em&gt;, dan $y$ menunjukkan indeks harga produksi di negara OECD. Semua data di artikel ini didapatkan dari Bank of Japan dan OECD. Modelnya sendiri cukup sederhana dan mudah diduplikasi untuk konteks negara lain. Tentu asalkan ada datanya seperti yang disediakan Bank of Japan. Kunci dari model ini adalah perubahan mendadak nilai tukar dianggap eksogen.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Begitu baca artikel ini, hal pertama yang saya &lt;em&gt;notice&lt;/em&gt; adalah bagaimana premis awal yang dibangun oleh {{author.name}} begitu meyakinkan. Beliau memulai dengan cerita dan hasil temuan yang sederhana namun &lt;em&gt;impactful&lt;/em&gt;. Grafik yang digunakan (seperti indeks harga produsen dan indeks harga ekspor) sangat mendukung proses penceritaan di awal bagian artikel ini. Model yang digunakan juga tidak terlalu sulit, tentu dengan asumsi nilai tukar yang eksogen. Memang kalo punya natural eksperimen kayak krisis gini sih lumayan menguntungkan bagi risercer&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;gak deng. krisis itu buruk. Gak ada yang mau krisis. moga-moga gak terjadi lagi.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Eniwe, paper ini sangat singkat. Cuma 9 halaman. Hasilnya juga sesuai dugaan, dan dengan asumsi variabel penting yang eksogen, maka tidak perlu ribet-ribet cari metode yang dapat menangani bias variabel endogen. Artikel yang lumayan gampang dicerna bagi orang yang baru awal-awal belajar VAR.&lt;/p&gt;</description></item></channel></rss>